Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τραγικό σινεμά

Σταύρος Ψυλλάκης

ΜΟΤΙΟΝΤΕΑΜ/ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΕΡΒΕΡΙΔΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τραγικό σινεμά

  • A-
  • A+

Γνωρίζω τον σκηνοθέτη Σταύρο Ψυλλάκη εδώ και πολλά χρόνια. Πρώτα είδα το έργο του και αργότερα τον ίδιο μια και το πατρικό του είναι στην παλιά πόλη στα Χανιά όπου πηγαίνω τις τελευταίες δεκαετίες. Οι ταινίες του με εντυπωσίασαν τόσο για τα λιτά εκφραστικά μέσα και την εικαστική δύναμή τους όσο και για τα θέματα με τα οποία καταπιάνεται ο Ελληνας δημιουργός. Θέματα ξεχωριστά, που αναδεικνύουν ακραίες καταστάσεις στις οποίες βρίσκονται οι άνθρωποι, είτε τις δημιουργούν οι ίδιοι είτε τις υφίστανται με μεγάλη καρτερικότητα και στωικότητα.

Καταστάσεις που παρουσιάζουν ανάγλυφα την τραγικότητα του ανθρώπου: του καρκινοπαθή, του εξεγερμένου, του αντάρτη, του ψυχιατριζόμενου, του λεγεωνάριου, του πάσχοντος συγγραφέα· του ανθρώπου που παλεύει με εξωτερικούς και εσωτερικούς δαίμονες, αυτού που αντιπαλεύει την τραγικότητα με τον αγώνα του, χωρίς ίσως να έχει συνειδητοποιήσει ότι αυτός ο αγώνας του είναι η ίδια η τραγικότητα, ανάγλυφη δε.

Με πολλή χαρά και συγκίνηση είδα το όνομα του Σταύρου Ψυλλάκη να φιγουράρει ανάμεσα σε μεγάλα ονόματα του παγκόσμιου κινηματογράφου σε άρθρο των Νιου Γιορκ Τάιμς υπό τον τίτλο «Ανακαλύπτοντας τη μαγεία του σινεμά μέσα στη μονοτονία της καραντίνας». Στο άρθρο εκθειαζόταν η πρωτοβουλία του καλλιτεχνικού διευθυντή του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης Ορέστη Ανδρεαδάκη να αναθέσει σε Ελληνες σκηνοθέτες να φτιάξουν μια ολιγόλεπτη ταινία με θέμα καταστάσεις που εκτυλίσσονται ή προκύπτουν από την [εξ]αναγκαστική οικουρία λόγω κορονοϊού -οκτώ ταινίες ήδη παρουσιάστηκαν στο διαδίκτυο.

Η πρωτοβουλία όμως αυτή ενθουσίασε διάσημους και βραβευμένους σκηνοθέτες απ’ όλον τον κόσμο με αποτέλεσμα να τρέξουν και να δηλώσουν συμμετοχή και να φτιάξουν μικρά αριστουργήματα. Οπως δήλωσε στους N.Y.Times ο βραβευμένος με το Χρυσό Λιοντάρι της Βενετίας, Κινέζος Τζια Τζανκ-κε, ο οποίος προσήλθε ολόκορμος στην έκκληση των Ελλήνων, δήλωσε συμμετοχή για «να φανεί η νίκη της ζωής».

Στο υμνητικό για την ελληνική πρωτοβουλία ρεπορτάζ δημοσιεύεται η δουλειά, με μικρή περίληψη, πέντε σκηνοθετών: 1) Του Τζια Τζανκ-κε, του Αργεντινού Ματέο Μπεντένσκι, του Αμερικανού Τζον Κάρολ Λιντς, της Αμερικανοϊσραηλινής Ρέιτσελ Λι Τζόουνς και του Ελληνα Σταύρου Ψυλλάκη, στην οποία ο δημιουργός «συνομιλεί» με τα βιβλία που καθόρισαν τη ζωή του και με τις φωτογραφίες με αγαπημένα πρόσωπα.

Να, λέω μέσα μου [και τώρα το ομολογώ] τι συμβαίνει όταν υπάρχει αγάπη και πάθος [αυτά χαρακτηρίζουν το συνολικό έργο του Ελληνα δημιουργού] στους λεπτουργούς τεχνουργούς· η τέχνη τους συνήθως είναι συναισθήματα για την ίδια τη ζωή -το τελευταίο είναι προσωπική εκτίμηση σε ό,τι αφορά τον γηγενή Χανιώτη. Σε όλες του τις ταινίες ξεχωρίζει αμέσως η τρυφερή του άμα τε και διεισδυτική ματιά στους «ήρωές» του -σαν να τους θωπεύει η κάμερά του ώστε να μπει βαθιά μέσα τους, να τους γνωρίσει, να κουβεντιάσει μαζί τους, να προβληματιστεί, να εξορύξει, να καταλάβει, να μεταρσιωθεί μαζί τους. Δημιουργός, μας λέει ρητά, είναι αυτός που ταράσσεται, αγωνιά, παρεμβαίνει· όποιος ταπεινά μας δείχνει την τραγικότητά μας και μας ενθαρρύνει να κάνουμε το επόμενο βήμα.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Το άλογο και η γκρι απόχρωση
Είναι αλήθεια επίσης αυτό που λένε, ότι μερικές φορές η ζωή είναι ανώτερη από την τέχνη. Τι είναι η ατομική φαντασία μπροστά στην απροσδόκητη κοινωνική;
Το άλογο και η γκρι απόχρωση
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Σοφία-ματαιοδοξία
Εχει σημασία ότι οι άνθρωποι του πολιτισμού αυτή την εποχή διεκδικούν τα χαμένα τους μεροκάματα. Σοφοί άνθρωποι λοιπόν -αυτοί απουσιάζουν, όπως απουσιάζουν το σθένος και ο κοινός νους.
Σοφία-ματαιοδοξία
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Τα κοινωνικά κινήματα ως νέοι θεσμοί
Είναι δυνατόν να αναπτυχθούν τέτοια κινήματα μέσα σε αυτό το καθεστώς τρομοκρατίας και σύγχυσης στο οποίο έχουν εγκλωβιστεί τα μεσαία και χαμηλά στρώματα και να μην αγωνιά η κοινωνία εάν και πότε θα λάβει τα...
Τα κοινωνικά κινήματα ως νέοι θεσμοί
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Οι ζωντανοί, η αθλιότητα, η αναμονή, το δημόσιο
Ιδού λοιπόν το στοίχημα της κοινωνίας: να απαιτήσει αυτή η κοινωνία ενεργό ρόλο στη λήψη των κυβερνητικών αποφάσεων -και όχι μόνο σε ό,τι αφορά τα δημόσια νοσοκομεία, αλλά τον δημόσιο εν γένει χώρο.
Οι ζωντανοί, η αθλιότητα, η αναμονή, το δημόσιο
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Η ισορροπία, οι ψιττακοί και ο Περικλής
Οσοι τον αγαπάμε, όσοι τον γνωρίζουμε, όσοι έχουμε απολαύσει την παρέα μαζί του [και είμαστε πολλοί!] στεκόμαστε δίπλα του τούτη την ώρα της μεγάλης του δοκιμασίας. Για τον Περικλή Κοροβέση ο λόγος, που δίνει...
Η ισορροπία, οι ψιττακοί και ο Περικλής
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Δύσβατοι δρόμοι...
Συλλογίζομαι τους κακοτράχαλους δρόμους που προσπεράσαμε, που αρνηθήκαμε να τους διαβούμε -πού να γδέρνεις τώρα τα πέλματα σε κατσάβραχα, ποτέ δεν ήταν καιρός να διακινδυνεύσεις τη μονάκριβη αρτιμέλειά σου.
Δύσβατοι δρόμοι...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας