Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Φιλολογικά
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Φιλολογικά

  • A-
  • A+

Τι σημαίνει φιλόλογος; Είναι απαραίτητη σήμερα η φιλολογία σε τούτη την κόλαση της διάχυσης, χυδαίας τις περισσότερες φορές, πληροφοριών; Μπορεί να είναι ανάσχεση στους ασύλληπτους ρυθμούς ταχύτητας; Εχουν σχέση οι νέοι μαζί της; Τους βοηθά στη συγκρότηση προσωπικότητας; Οξύνει την κριτική τους;

Δύσκολα θα βρούμε απαντήσεις σε τέτοια ερωτήματα σε κιτάπια του εικοστού πρώτου αιώνα. Πρέπει να επιστρέψουμε στον δέκατο ένατο αιώνα για να βρούμε κάτι ικανοποιητικό, έχοντας υπόψη τις σαρωτικές αλλαγές που έχουν επέλθει στις κοινωνίες της Ευρώπης.

Διαβάζουμε λοιπόν στο βιβλίο «Friedrich Nietzsce Για τη Φιλολογία - θέσεις και αφορισμοί», επιλογή κειμένων-μετάφραση-επιλεγόμενα Βασίλειος Π. Βερτουδάκης, εκδόσεις Περισπωμένη (δίγλωσση έκδοση -Γερμανικά, Ελληνικά): «Δεν υπήρξα μάταια φιλόλογος, ίσως να είμαι ακόμη· πάει να πει, διδάσκαλος της αργής ανάγνωσης -στο τέλος γράφω κι εγώ αργά. Τώρα δεν ανήκει τούτο μόνο στις συνήθειές μου αλλά και στο γούστο μου -σ' ένα διεστραμμένο γούστο ίσως;- να μη γράφω τίποτα πια που να μη φέρνει σε α π ό γ ν ω σ η [η αραίωση δική μας] όποιον είναι “βιαστικός”.

Γιατί φιλολογία είναι εκείνη η αξιοσέβαστη τέχνη, η οποία ζητά από τους θιασώτες της προ πάντων ένα πράγμα: να στέκονται σε μιαν απόσταση, να αφήνουν χρόνο στον εαυτό τους, να μένουν σιωπηλοί, να γίνονται αργοί -όπως η τέχνη και η επιδεξιότητα του χρυσοχόου εφαρμοσμένη στην κάθε λ έ ξ η, μια τέχνη που πρέπει να φέρει εις πέρας εξαιρετικά λεπτή, προσεκτική εργασία και που δεν επιτυγχάνει τίποτε εάν δεν το πετύχει lento [εκτέλεση σε αργό τέμπο].

Ακριβώς όμως γι' αυτόν τον λόγο η Φιλολογία είναι σήμερα περισσότερο από ποτέ απαραίτητη· ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο μάς προσελκύει και μας σαγηνεύει τόσο δυνατά εν μέσω μιας εποχής της “εργασίας”, δηλαδή της βιασύνης, της ανάρμοστης και κάθιδρης σπουδής που θέλει όλα “να τελειώνουν” αμέσως, ακόμη κι ένα βιβλίο, παλαιό ή νεότερο: η Φιλολογία η ίδια δεν τελειώνει τόσο εύκολα με οτιδήποτε· διδάσκει πώς να διαβάζουμε κ α λ ά, δηλαδή αργά, εις βάθος, προσέχοντας μπρος και πίσω, με επιφυλάξεις, αφήνοντας τις θύρες ανοικτές, με λεπτά δάκτυλα και μάτια...».

Οπως εύκολα μπορεί να διαπιστώσει κανείς πρόκειται για έναν ύμνο στη βραδύτητα, μια εισδοχή στο βάθος των εννοιών [της γραφής-της ζωής] - εντελώς ανεφάρμοστα και αδιανόητα σήμερα, τόσο όμως απαραίτητα εάν θέλουμε να είμαστε ακόμη φυσιολογικοί άνθρωποι. Να διαβάζουμε αργά και προσεκτικά; Μα, τι λέμε τώρα; Αυτά είναι για μερικούς μεσήλικους, που δεν έχουν τι να κάνουν στη ζωή τους, εδώ επικρατεί η φιλοσοφία τού διαβάστε-σκουπίστε-τελειώσατε [και αυτό πολύ είναι!].

Η φιλολογία δεν είναι εκμάθηση του συντακτικού και της γραμματικής ή μια λέξη προς λέξη ερμηνεία των κειμένων -είναι διείσδυση στο βάθος των εννοιών, στη ρίζα τους, στο θαύμα της γένεσης των λέξεων και της γλώσσας γενικότερα. Θαύμα, ναι, τι άλλο; Ο ίδιος ο Νίτσε δεν θα έφτανε ίσως στη φιλοσοφία εάν δεν ήταν τόσο καλός φιλόλογος - όπως και ο Παναγιώτης Κονδύλης στα καθ' ημάς.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Κομμάτια από το σώμα της γλώσσας
Φτερόποδη η γλώσσα της κι εμείς λαχανιασμένοι, ερασιτέχνες και «γιατροί», ειδήμονες και ξένοι. Γλώσσα γεννά την ποίηση [κι όχι απ’ τη μύγα ξύγκι]. Θεράποντες και ποιητές χάνουνε την αυδή τους στη μάταιη...
Κομμάτια από το σώμα της γλώσσας
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Για τον Σκούρτη
Τιμητική βραδιά για τον Γιώργο Σκούρτη και το πρωτοποριακό του έργο, που ανανέωσε τη σύγχρονη ελληνική δραματουργία («Νταντάδες», «Κομμάτια και θρύψαλα», «Εκτελεστές», «Ηθοποιοί», «Παγιδευτές», «Σοκ», «Η Δίκη...
Για τον Σκούρτη
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Οι «Αγιοι τρελοί»
Ο τίτλος αφορά βεβαίως τους Ελληνες, τους σύγχρονους μάλιστα, όπως τους βλέπει και τους καταγράφει ο συγγραφέας Θόδωρος Παγιαυλάς στο βιβλίο του «Η “Αγια τρέλα” των σύγχρονων Ελλήνων» και υπότιτλο «Μια...
Οι «Αγιοι τρελοί»
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Εμμηνες ρήσεις από την Κομοτηνή
Ενα ημερολόγιο όχι για γυναίκες σε κρίση, αλλά σε δημιουργία. Ετσι γεμίζουν τα κενά: με τη δημιουργία [παντού - εδώ στη λογοτεχνία, στην ποίηση θα έλεγα]. Από τις εκδόσεις Κομνηνός.
Εμμηνες ρήσεις από την Κομοτηνή
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Η ανάγνωση μπορεί να αλλάξει τον κόσμο
Το βιβλίο του Νίκου Σιδέρη «Η αναγκαιότητα της ανάγνωσης» αποτελεί τη «γραπτή κατάθεση μιας πεποίθησης, μιας βεβαιότητας και μιας βαθιάς πίστης ότι η ανάγνωση μπορεί να αλλάξει τον κόσμο».
Η ανάγνωση μπορεί να αλλάξει τον κόσμο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας