• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 12.6°C / 15.7°C
    2 BF
    82%
  • Θεσσαλονίκη
    Ασθενής ομίχλη
    12°C 9.6°C / 13.4°C
    1 BF
    88%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 13.3°C / 16.0°C
    0 BF
    72%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 11.1°C
    1 BF
    81%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    3 BF
    82%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 9.4°C
    2 BF
    86%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 5.6°C
    1 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    1 BF
    87%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.2°C / 15.8°C
    4 BF
    80%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.2°C / 11.9°C
    2 BF
    87%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.1°C / 15.4°C
    3 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    2 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 15.4°C / 15.4°C
    3 BF
    82%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 12.8°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.2°C / 14.0°C
    0 BF
    87%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.8°C / 14.3°C
    1 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 14.9°C
    0 BF
    82%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.1°C / 12.1°C
    1 BF
    92%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 12.3°C
    1 BF
    97%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.5°C / 8.5°C
    0 BF
    85%

Ο Παπαδιαμάντης είναι ο ίδιος η κοινότητα. Βλέπει σε βάθος τις χαρές και τις λύπες, τα κουτσομπολιά και τις μικροαπατεωνιές, τους ίδιους τους ανθρώπους. Εδώ τα παράθυρα του σπιτιού του στην Σκιάθο

EUROKINISSI / ΧΑΣΙΑΛΗΣ ΒΑΪΟΣ

Παπαδιαμαντικά*

  • A-
  • A+

Γιατί τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη κατάφεραν και ξεπέρασαν την τοπικότητά τους και απέκτησαν παγκόσμια αίγλη; Γιατί αν και είναι ισάξια του Ντοστογιέφσκι δεν τα γνωρίζουμε οι πλείστοι; Είναι θέμα κουλτούρας ή Παιδείας (ή γλώσσας...) θα πει κανείς· ίσως να 'χει δίκιο. Τα παπαδιαμαντικά διηγήματα κουβαλάνε έναν πρωτότυπο τρόπο εθνικής θα έλεγα αυτογνωσίας. Μιλάνε για την Κοινότητα, το μεγάλο αυτό κοινωνικό φαινόμενο που συνέχει κατά περιόδους άπασα (σχεδόν) την ελληνική κοινωνία. Μιλάνε για φτωχούς και κατατρεγμένους, παλαβούς, μέθυσους, περιθωριακούς, πόρνες, φόνισσες, παρίες εκάστου είδους· γι' ανθρώπους που ζουν στο ημίφως της καθεστηκυίας τάξης και πραγματικότητας, έξω από τα πλοκάμια της εξουσίας, μέσα στην εξουσία του σκότους και της μεθορίου.

Οι ήρωες του συγγραφέα έχουν αρετές και μειονεκτήματα, που, όμως, είναι αξεδιάλυτα. Ελεγε ο Αγγλος ιστορικός Αρνολντ Τόινμπι πως την εθνική γλώσσα μιας χώρας τη φτιάχνουν οι λογοτέχνες και όχι οι φιλόλογοι ή οι ακαδημαϊκοί της. Συμφωνώ. Ενας σπουδαίος Ελληνας συγγραφέας, που πέθανε μόλις στα 39 του, ο Χρήστος Βακαλόπουλος, έγραψε ότι «ο Παπαδιαμάντης υπηρέτησε το κοινό ελληνικό αίσθημα, τον παράξενο τρόπο των Ελλήνων, αυτόν τον τρόπο που εμείς σήμερα πολεμούμε με όλες μας τις δυνάμεις».

Ξένοι συγγραφείς όταν επισκέπτονται την ελληνική επαρχία (κοινότητα) τρίβουν τα χέρια τους, διότι θεωρούν ότι συναντούν έναν λαογραφικό θησαυρό. Στην ουσία, απλά ηθογραφούν (δεν μεγαλουργούν). Ο Παπαδιαμάντης είναι ο ίδιος η κοινότητα. Γνωρίζει σε βάθος τις χαρές και τις λύπες, τα κουτσομπολιά και τις μικροαπατεωνιές, γνωρίζει όμως και τις καθημερινές γεύσεις των φαγητών, τους ίδιους τους ανθρώπους, τα βουνά, τη γη, τα μονοπάτια. Στο έργο του κάθε υλικό αντικείμενο είναι, θαρρείς, ζωντανό, έχει τη δική του γλώσσα. Ο οξυνούστατος, μακαρίτης και αυτός, Κωστής Παπαγιώργης σημείωσε ότι ο Παπαδιαμάντης «είχε συλλάβει από νωρίς την αινιγματική βαθύτητα της αυτοτελούς κοινωνίας».

Φρονώ ότι ο Σκιαθίτης συγγραφέας μπορεί να συνομιλήσει με τα σημερινά πολιτικά προτάγματα. Μιλάει για λιτοφροσύνη, αναδεικνύει αξίες που ταιριάζουν σε αρχές κοινοτιστικού τρόπου ζωής, διασώζει το πολύπλευρο και πολύτυπο της ελληνικής γλώσσας, αναδεικνύει την αυτάρκεια ως απόρροια μιας βαθιάς βιοσοφίας· είναι ένας θαυμάσιος πρόδρομος των αποαναπτυξιακών και αντιωφελιμιστικών κινημάτων! Αυτός μίλησε για «το θάλπος της εστίας και την οσμή της αγροτικής οικονομίας», πήγε κόντρα «σε μια Ελλάδα προσανατολισμένη στο χρήμα, μια κοινωνία αγνώριστη, εκβαρβαρισμένη, στερούμενη αυτοσεβασμού και υπερηφάνιας...» (Νίκος Φωκάς).

Ο Παπαδιαμάντης, σημειώνει ο Ν. Καλοσπύρος, δεν μιλάει «σαν ανέστιος πολυπράγμων ή εντυπωσιοθήρας, αλλά ως βαθύτατος ανθρωπολόγος και κοινωνικός ανθρωπογνώστης, που φιλοσοφεί τη ματαιότητα των ανθρωπίνων πραγμάτων» (Στοχασμοί - εκδόσεις «Στιγμή»).

* Αποστροφή από ομιλία σε εκδήλωση που διοργάνωσε στην Πάτρα (3.4.2015) η πολιτική ομάδα «Κοινοτικόν» (σ.σ. στο αμφιθέατρο δεν έπεφτε καρφίτσα... Να, ο Παπαδιαμάντης).

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ο Κονδύλης και η γενιά του ’60
​Η πνευματική διαδρομή του Παναγιώτη Κονδύλη, εξέχοντος διανοητή [1943-1998], προσεγγίζεται έως τώρα ιδεαλιστικά κυρίως και όχι ιστορικο-υλιστικά, έξω από τις κοινωνικές συνθήκες. Το επιχειρεί αυτό στο...
Ο Κονδύλης και η γενιά του ’60
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Αντίο, εραστή του καλού γούστου...
Ο Σταύρος Λαγκαδιανός γεννήθηκε (1954) και μεγάλωσε στον Πειραιά. Σπούδασε νομικά και ασκούσε τη δικηγορία, το πάθος του, όμως, ήταν η συγγραφή βιβλίων. Ευτύχησε να απολαύσει τη στενή φιλία του Γιάννη Ρίτσου,...
Αντίο, εραστή του καλού γούστου...
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ξεγυμνώνοντας τις εξουσίες
Ολα τα βιβλία του Κυριάκου Σιμόπουλου, παρά τις μικρές επικαλύψεις ή επαναλήψεις, είναι δραματικά επίκαιρα -κι έτσι θα μείνουν εσαεί όσο οι εξουσίες αποθρασύνονται και όσο οι κόλακες πολλαπλασιάζονται.
Ξεγυμνώνοντας τις εξουσίες
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Λογοτεχνία
Χαίρεσαι ν’ ακούς συναδέλφους να μιλάνε για λογοτεχνικά βιβλία, τι προτιμάνε, ποιοι συγγραφείς τους ενθουσιάζουν, ποιοι τους κουράζουν και ποιοι τους ψυχαγωγούν... Δεν έχει σημασία να αναφερθούν ονόματα, αλλά...
Λογοτεχνία
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Eργατική τάξη
Οσο μιλάμε στο όνομα των εργαζόμενων τάξεων, δίχως να αναγνωρίζουμε τον πρωταγωνιστικό ρόλο της εργατικής τάξης, θα διαπιστώνουμε πως δεν βγαίνουν οι λογαριασμοί.
Eργατική τάξη
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ο γιατρός, ο δάσκαλος, ο άνθρωπος
Το σπουδαίο σε αυτό το βιβλίο είναι ότι μιλούν οι μαθητές του καθηγητή και όχι διακεκριμένοι συνάδελφοί του με διεθνές κύρος [παρ’ ότι συχνά τους καλούσε στο πανεπιστήμιο]. Και μιλούν με απέραντο σεβασμό και...
Ο γιατρός, ο δάσκαλος, ο άνθρωπος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας