Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μικρασιατικές μνήμες

Ο πόλεμος μας ξεπερνά, όσο ειρηνιστές κι αν είμαστε, όσο ερωτευμένοι, όσο φίλοι κι αν γινόμαστε

Μικρασιατικές μνήμες

  • A-
  • A+

Υπάρχουν, λοιπόν, νέα παιδιά που σηκώνουν στις πλάτες τους γερά την παράδοση. Είναι απίστευτο, σχεδόν, πόσο στιβαρά πατάνε πάνω της, πόσο την έχουν εσωτερικεύσει (διυλίσει, αφομοιώσει κ.λπ.), πόσο την προβάλλουν στο παρόν, άμα τε και στο μέλλον όλων ημών και ως χώρας και ως προσωπικοτήτων.

Πέρασα ένα θαυμάσιο Σαββατοκύριακο μ’ ένα απ’ αυτά τα νέα παιδιά, διαβάζοντας, εννοώ, ένα υπέροχο βιβλίο υπό τον τίτλο «Γκιακ», εκδόσεις «Αντίποδες». Συγκλονίζει η ρεαλιστική γραφή του νεαρού συγγραφέα Δημοσθένη Παπαμάρκου, γεννηθέντος το 1983 μόλις, που καταγράφει εμπειρίες των παππούδων του (και γνωστών των παππούδων του) από τις αιματοχυσίες στη Μικρά Ασία. Η μπέσα, το φιλότιμο, η αντρική φιλία, το σφάξιμο εν ψυχρώ μανάδων και παιδιών, η αλλοτρίωση του ανθρώπινου συναισθήματος, οι ενοχές, η απάρνηση του ψυχικού κόσμου, δίδονται με μια εκπληκτικά σκληρή τρυφερότητα. Πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να σφάξει μία έγκυο, να γδάρει ένα μικρό παιδί, και ας ήταν μεγαλωμένος με άλλες ανθρώπινες αξίες. Πόσο ένας άνθρωπος, που έχει γαλουχηθεί μέσα σε κοινοτιστικές αξίες, μπορεί να γίνει ένας μονόχνοτος, παράφορος εγκληματίας, χωρίς να νιώθει τύψεις και ενοχές.

Διαβάζοντας τα διηγήματα του νεαρού συγγραφέα Δημοσθένη Παπαμάρκου νιώθεις ένα κενό στα σπλάγχνα σου και ταυτόχρονα μια πληρότητα. Αντιλαμβάνεσαι ότι το να σκοτώσεις είναι μια απλή, διεκπεραιωτική, καθηκοντολογική διεργασία, απόρροια της ζωής μέσα στην κοινότητα, της πίστης σ’ αυτή την κοινότητα.

Ο πόλεμος μας ξεπερνά, όσο ειρηνιστές κι αν είμαστε, όσο ερωτευμένοι, όσο φίλοι κι αν γινόμαστε. Αυτά όλα τα ξέρει ένας βασανισμένος, ένας πονεμένος, όταν όμως στα θυμίζει ένας σχεδόν τριαντάχρονος, με τρυφερά σκληρή γραφή, τότε μένεις άναυδος. Το λέω αυτό για τους μετανεωτερικούς, γι’ αυτούς που ξεχνάνε επιμελώς την Ιστορία και παρ’ όλα αυτά τολμάνε να καταθέτουν ερμηνείες ανθρωπολογικές και κοινωνιολογικές. Πού πάν’ οι Καραμήτροι;

Χαίρομαι γι’ αυτές τις γραφές, εννοώ για νέους ανθρώπους που με τόση ωριμότητα αναγιγνώσκουν την Ιστορία και το συναίσθημα. Πού τα ‘μαθαν όλα τούτα; Και τι γλώσσα! Λαϊκή, ακαδημαϊκή ταυτόχρονα, λυσιτελή! Και πόσο ανοιχτόμυαλος ο συγγραφέας, με πόσο ωραία αρβανίτικα, με πόση αντικειμενικότητα στις θηριωδίες που διεπράχθησαν μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων πριν από, κατά και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Ελπίδα για την ίδια τη χώρα.

Ενα κι ένα τα διηγήματα του βιβλίου. Απίστευτα ρεαλιστική η αφήγηση και την ίδια ώρα αποκρουστικά ελκυστική. Μια ωραία -σπάνια- γραφή, που όμως βοηθάει την Ιστορία και την παιδαγωγική, που πλησιάζει την όντως Παιδεία. Σφαγιάδες οι Τούρκοι, σφαγιάδες και οι Ελληνες· πώς αλλιώς σ’ έναν πόλεμο; Σε ανατριχιαστικά φιλοσοφικά (και πολιτειακά) συμπεράσματα καταλήγει κανείς μετά την ολοκλήρωση της ανάγνωσης.

Αξίζει να διαβαστεί τούτο το βιβλίο· ένας νέος μάς ξεστραβώνει, όσους τελοσπάντων αρνούμαστε να δούμε με καθαρή συνείδηση. Και πόσο τρυφερά τραχιά γλώσσα! Και μια σοφή και σαφής Παραλογή ανάμεσα στα διηγήματα, με τον Χάρο να τα χάνει μπροστά στο πείσμα της θνητότητάς μας. Τίποτε δεν πάει χαμένο. Υπάρχει υγιής μαγιά πίσω μας, μέσα μας. Δεν το γνωρίζω το παλικάρι· να είναι καλά και να μας μορφώνει, αφού το ’χει το χάρισμα, το ταλέντο. Υπέροχο συναίσθημα· να μαθαίνεις από τους νεότερους. Αλλά πρέπει να μάθουμε να μαθαίνουμε: τις αρβανίτικες κοινότητες, τις καταβολές μας.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Μνήμη Σύλβιας
Ξαφνικά, χθες, έσβησε η Σύλβια Παπαδοπούλου, μια εστέτ του αναρχικού χώρου. ​Τα τελευταία χρόνια τηλεφωνούσε συχνά πυκνά σε φίλους, παλιούς συντρόφους της, πολιτικούς της Αριστεράς που την άκουγαν,...
Μνήμη Σύλβιας
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ο γιατρός, ο δάσκαλος, ο άνθρωπος
Το σπουδαίο σε αυτό το βιβλίο είναι ότι μιλούν οι μαθητές του καθηγητή και όχι διακεκριμένοι συνάδελφοί του με διεθνές κύρος [παρ’ ότι συχνά τους καλούσε στο πανεπιστήμιο]. Και μιλούν με απέραντο σεβασμό και...
Ο γιατρός, ο δάσκαλος, ο άνθρωπος
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Μεταμνημονιακά
«Εξοδος αδιέξοδος» [το δέλτα της αδιεξόδου αντεστραμμένο και κεφαλαίο] είναι ο τίτλος του βιβλίου που μόλις κυκλοφορήθηκε από τις εκδόσεις Τόπος. Υπότιτλος: «Η κληρονομιά των μνημονίων και οι ανοιχτοί...
Μεταμνημονιακά
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Αιρετικά βιβλία
Η έκθεση με τίτλο Δεύτερο Θερινό Βιβλιοστάσιο ξεκίνησε την προηγούμενη Πέμπτη και θα διαρκέσει ώς αύριο. Εχουμε χρόνο -σήμερα και αύριο- να την επισκεφτούμε! [Μουσείο Πολιτικών Εξορίστων Αη Στράτη, Αγίων...
Αιρετικά βιβλία
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ο Κονδύλης και η γενιά του ’60
​Η πνευματική διαδρομή του Παναγιώτη Κονδύλη, εξέχοντος διανοητή [1943-1998], προσεγγίζεται έως τώρα ιδεαλιστικά κυρίως και όχι ιστορικο-υλιστικά, έξω από τις κοινωνικές συνθήκες. Το επιχειρεί αυτό στο...
Ο Κονδύλης και η γενιά του ’60
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Δημιουργικότητα και καθημερινότητα
Με επιπλήττει συχνά πυκνά φίλος εκδότης γιατί δεν δίνεται, εκ μέρους μου, χώρος στη δημιουργικότητα των Ελλήνων και αντίθετα, με έμφαση, δέχεται επιθέσεις το πολιτικό σύστημα. «Τα ξέρουμε αυτά –συνηθίζει να...
Δημιουργικότητα και καθημερινότητα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας