Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η πίστη, τα δώρα, η αμοιβαιότητα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η πίστη, τα δώρα, η αμοιβαιότητα

  • A-
  • A+

«Αυτό που έχει σημασία -λέει ο Λίχτενμπεργκ- δεν είναι τι πιστεύει κάποιος αλλά το πώς τον κάνει να συμπεριφέρεται αυτή η πίστη». Εκείνο το «πώς» είναι που μας τρώει -η συμπεριφορά. Πώς ανταλλάσσουμε ευχές, π.χ., τούτες τις ημέρες, η ικανότητα να κάνεις ένα μικρό δώρο -η προσφορά [άδολη και ανιδιοτελής]. Το δώρο, λένε καλοί ανθρωπολόγοι [Μαρσέλ Μος, π.χ.], είναι η κινητήρια δύναμη στις αρχαϊκές κοινωνίες, αλλά και στις σημερινές.

Ετσι, με την ανταλλαγή, συντάσσονται κοινωνίες, εγκαθιδρύονται σχέσεις σωμάτων και συναισθημάτων. Εχουν βέβαια και αυτά τον σκοπό τους, ειδικά όταν «προσφέρονται» από οικονομικά κρείσσονες. Κονδύλης: «Η στρατηγική του δώρου είναι να βολιδοσκοπεί κανείς τον άλλο και να τον εμπλέκει σε ένα δίκτυο μελλοντικών υποχρεώσεων, από το οποίο δύσκολα θα μπορεί να ξεμπλέξει. [...]

Σε κάθε περίπτωση το δώρο και το αντίδωρο ορίζουν ένα πεδίο δράσης στο οποίο απαιτούνται υπολογιστικές ικανότητες και διορατικότητα και μπορούν να εκλεπτυνθούν ανάλογα». Προσοχή στους έτσι σκεπτόμενους δώρα φέροντες.

Ο Μαλινόφσκι έλεγε τα ίδια περίπου· πώς τα δώρα και τα αντίδωρα συγκροτούν ένα ευρύτερο σύστημα αμοιβαίων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, τον δάκτυλο kula. Ετσι ή αλλιώς, άδολα ή σκόπιμα, η ανταλλαγή δώρων είναι μια διαρκής και σταθερή σχέση κοινωνικών εταίρων, που βασίζεται στην αμοιβαιότητα. Σπουδαία έννοια η αμοιβαιότητα, αλλά δεν λαμβάνεται και τόσο υπόψη από τους πολλούς [ακριβώς διότι θεωρούν εαυτούς ανώτερους άλλων]. Κι έτσι η ανταλλαγή δώρων εκπίπτει σε δωροδοκία, χάνεται η έμπνευση της φιλίας, ακόμη και η διακοπή μιας εχθρικής στάσης.

Η οικονομία επικρατεί της ηθικής, το πράγμα του προσώπου. Παύει η αίγλη και η ζεστασιά -και αρχίζουν κάτι αλλόκοτα «Χρόνια πολλά μικρέ· μακάρι να μπορούσα να σου φέρω κάτι καλύτερο». Δεν παύει η ανοησία των διαφημίσεων. Κι έτσι διαιωνίζεται και η πίστη [πώς;].

Η αμοιβαιότητα όφειλε να μας καθορίζει [εννοείται εμείς, οι άνθρωποι, οι θνητοί, οι μεταπίθηκοι, ξέρω ’γώ τι όντα είμαστε, εμείς λοιπόν οφείλουμε να καθοριζόμαστε από την αμοιβαιότητα]. Αντ’ αυτού, παντού σκοπιμότητα και εχθροπραξίες. Είναι μερικοί άνθρωποι που δεν βρίσκουν νόημα στη ζωή τους εάν δεν έχουν απέναντί τους εχθρούς -και όταν δεν τους βρίσκουν, τους κατασκευάζουν. Σαν τις εξουσίες, δεν μπορούν να υπάρξουν διαφορετικά. Τρέμουν μήπως κάποιος τούς αφαιρέσει το σώμα τους [την εξουσία τους]. Βρε, τι παθαίνει κανείς την σήμερον.

Καλά είναι τα δώρα, καλή και η πίστη -ανθρώπινα και τα δύο, να είναι, όμως, αληθινά, να πηγάζουν από αμέτρητα βάθη, φωτισμένα, φωτεινά. Σε κάθε βάθος υπάρχει ένα μικρό φως, αρκεί να μπορούμε να το βλέπουμε: να πιστεύουμε χωρίς να ενοχλούμε -να δωρίζουμε χωρίς μεγαλοστομίες. Και καλό είναι να μην ξεχνιέται η αμοιβαιότητα ως ορίζουσα τις κοινωνικές σχέσεις, τον τρόπο βαδίσματος και λοιπά.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Η μόνη ηδονή
Ας κρατήσουμε ό,τι μπορεί να μας βοηθήσει ώστε να συνεχιστεί ανώδυνα η παρουσία μας στον πλανήτη Γη, πρόσχαρα και ηδονικά. Αν η μόνη ηδονή είναι το να είσαι ζωντανός, πού πάνε όλοι οι αξιακοί κώδικες, το...
Η μόνη ηδονή
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Περάσματα και λεωφόροι ελπίδας
Ας πάψουμε -λένε- ν’ αναρωτιόμαστε για το τι ή ποιος έφταιξε και επήλθε τέτοια μετάλλαξη στον μέσο Ελληνα, όχι μόνο στις κοινωνικές σχέσεις, αλλά και στην ίδια τη συμπεριφορά, στα συναισθήματα, στην...
Περάσματα και λεωφόροι ελπίδας
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Η απουσία του κριτικού λόγου
Καλό είναι να επιδίδεται κανείς σε ύβρεις και αρνητικούς γενικά χαρακτηρισμούς διότι έτσι δίνει νόημα –νομίζει– στη στραπατσαρισμένη, συνήθως, από απογοητεύσεις και ταπεινώσεις ψυχούλα του. Ναι, δεν είναι,...
Η απουσία του κριτικού λόγου
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Eνα μυρμηγκάκι στις φλόγες
Σκυλιά κι ελέφαντες καταδίωκαν όσους προσπαθούσαν να βοηθήσουν τον φτωχό Αβραάμ από τις φλόγες, ενώ βασιλικοί, άγριοι αετοί επόπτευαν αντικαθεστωτικές ενέργειες. Μέσα σ’ όλη την ασφυξία και τον χαλασμό ένα...
Eνα μυρμηγκάκι στις φλόγες
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
To μεγαλείο των μεγαλουπόλεων
Φίλοι από τα καφενεία και τα ουζερί του κέντρου προσφέρονται να κάνουμε παρέα. Οι συζητήσεις κορυφώνονται· έχουν πάθος και αναζητούνται, οπωσδήποτε, απαντήσεις (και πού να τις βρεις;). Το ερώτημά τους συνεχώς...
To μεγαλείο των μεγαλουπόλεων
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
H νηστεία ως υγεία του σώματος
Ελεγε ο Νίτσε ότι έχει μεγάλη σημασία για τη μοίρα ενός λαού και της ανθρωπότητας το ξεκίνημα της κουλτούρας από τη σωστή θέση - όχι από την “ψυχή”: η σωστή θέση είναι το σώμα, η χειρονομία, η δίαιτα, η...
H νηστεία ως υγεία του σώματος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας