Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Για τα ένστικτα του λαού

Για τα ένστικτα του λαού

  • A-
  • A+

To έχω ξανασημειώσει (Μέτερλινκ, «Αφορισμοί», εκδόσεις Στιγμή): «Καμία κυβέρνηση δεν θα είναι ποτέ καλή, διότι ο μαζοποιημένος άνθρωπος είναι ένα τόσο ηλίθιο ζώο, που δεν αφήνεται να καθοδηγηθεί από τους νοήμονες. Από την άλλη πλευρά, η Ιστορία μάς μαθαίνει πως και το καλύτερο καθεστώς, μετά από κάποιο καιρό, διά της ενδόσμωσης, γίνεται τόσο ηλίθιο όσο και η μάζα την οποία οδηγεί στις καταστροφές».

Ζόρικα λόγια, που απογοητεύουν τους κοινούς θνητούς - ηλίθιοι εξουσιαζόμενοι και εξουσιαστές· και πώς να το αντιμετωπίσεις; Η Ιστορία είναι μαρτυριάρα, όσο υποκειμενικά κι αν έχει καταγραφεί. Αλλά τι να πούμε και για τούτο; «Ολοι οι λαοί οδηγήθηκαν και οδηγούνται από μυαλά δεύτερης κατηγορίας. Και δεν εννοώ τους βασιλιάδες ή τους δικτάτορες που πάντοτε είναι ανώτεροι από τα κοινοβούλια.

Τα πιο οξυδερκή πνεύματα προσπαθούν να αντιδράσουν και αγωνίζονται να κραυγάσουν “εν τη ερήμω”, αλλά, αποδυναμωμένοι από το πλήθος, υφίστανται μαζί με τους άλλους τις δυστυχίες τις οποίες προέβλεψαν και προείπαν. Ετσι γινόταν, έτσι γίνεται και, πιθανότατα, έτσι θα γίνεται πάντα.

»Μη λέτε ότι το ένστικτο ενός λαού δεν απατάται. Απατάται πάντοτε, διότι το απατούν πάντοτε. Και, φυσικά, πηγαίνει πάντοτε προς ό,τι το απατά. Αυτό το ένστικτο είναι διαμορφωμένο μόνο από την άγνοια και όχι, όπως το ένστικτο των ζώων, από τη νοημοσύνη της φύσης, που ενεργεί για λογαριασμό του ζώου και που σπάνια χάνει τον δρόμο της».

Επιμένω στον νομπελίστα Βέλγο διότι οι κρίσεις και παρατηρήσεις του φτάνουν στο κέντρο των προβλημάτων που δημιουργούνται στις σχέσεις κοινωνίας - εξουσίας και δεν μασάει τα λόγια του. Ξιφήρης και παρεμβατικός, αλλά με τόση αγάπη για το αδαήμον πλήθος, απευθύνεται και στην αδράνεια της κοινωνίας και στον αυταρχισμό των εξουσιών. Με τον τρόπο του μάς καλεί να αντισταθούμε, να τινάξουμε τα δεσμά και τα σκοτάδια της άγνοιας και να μην επηρεαζόμαστε από τα παχιά λόγια α-νοήτων μεν επιτηδείων δε - να μην πάμε σαν πρόβατα στη σφαγή (μας).

Υποκειμενικές οι κρίσεις του, θα πουν μερικοί· ναι, αλλά τόσο καίριες. Η απαισιοδοξία του είναι μεν καρπός έρευνας αλλά ταυτόχρονα μεταδίδει αισιοδοξία, σ' εκείνους τουλάχιστον που διαβάζουν πίσω από τις κοινές αράδες.

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Οι πολιτικοί αντίπαλοι... κι ο Αίσωπος
Ξεκινάμε με τον Αίσωπο, πολυταξιδεμένο, λένε, άντρα του 6ου π.Χ. αιώνα με κοφτερό μυαλό και σκωπτικό πνεύμα. Τους μύθους που του αποδίδονται δεν τους ξέρουμε όλους -είναι και πολλοί και καλοί. Ενας απ’ αυτούς...
Οι πολιτικοί αντίπαλοι... κι ο Αίσωπος
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ο Κονδύλης και η γενιά του ’60
​Η πνευματική διαδρομή του Παναγιώτη Κονδύλη, εξέχοντος διανοητή [1943-1998], προσεγγίζεται έως τώρα ιδεαλιστικά κυρίως και όχι ιστορικο-υλιστικά, έξω από τις κοινωνικές συνθήκες. Το επιχειρεί αυτό στο...
Ο Κονδύλης και η γενιά του ’60
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Αντίο, εραστή του καλού γούστου...
Ο Σταύρος Λαγκαδιανός γεννήθηκε (1954) και μεγάλωσε στον Πειραιά. Σπούδασε νομικά και ασκούσε τη δικηγορία, το πάθος του, όμως, ήταν η συγγραφή βιβλίων. Ευτύχησε να απολαύσει τη στενή φιλία του Γιάννη Ρίτσου,...
Αντίο, εραστή του καλού γούστου...
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Περιδιαβάζοντας τον εικοστό αιώνα*
Μερικές φορές αρκεί ένα ευτυχώς (περίπτωση Κάφκα) ή ένα δυστυχώς (το 3ο μνημόνιο που ψήφισε η πρώτη φορά Αριστερά). Δεν διστάζει επίσης να εκφράσει τη γνώμη της για την πολιτική σκηνή της χώρας, λέγοντας ότι...
Περιδιαβάζοντας τον εικοστό αιώνα*
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Ξεγυμνώνοντας τις εξουσίες
Ολα τα βιβλία του Κυριάκου Σιμόπουλου, παρά τις μικρές επικαλύψεις ή επαναλήψεις, είναι δραματικά επίκαιρα -κι έτσι θα μείνουν εσαεί όσο οι εξουσίες αποθρασύνονται και όσο οι κόλακες πολλαπλασιάζονται.
Ξεγυμνώνοντας τις εξουσίες
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Λογοτεχνία
Χαίρεσαι ν’ ακούς συναδέλφους να μιλάνε για λογοτεχνικά βιβλία, τι προτιμάνε, ποιοι συγγραφείς τους ενθουσιάζουν, ποιοι τους κουράζουν και ποιοι τους ψυχαγωγούν... Δεν έχει σημασία να αναφερθούν ονόματα, αλλά...
Λογοτεχνία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας