Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Παρακμή ή κατάρρευση του δυτικού πολιτισμού;

Παρακμή ή κατάρρευση του δυτικού πολιτισμού;

  • A-
  • A+

Το 1918, όταν η Γερμανία εξερχόταν ταπεινωμένη από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο φιλόσοφος Οσβαλντ Σπένγκλερ εξέδωσε το μνημειώδες έργο του «Η παρακμή της Δύσης», στην οποία, ακολουθώντας ένα κυκλικό σχήμα της Ιστορίας, εξηγούσε ότι, όπως συνέβη ξανά στο παρελθόν με άλλους πολιτισμούς, η Δύση βάδιζε ολοταχώς προς τον αφανισμό της.

Ποια ήταν τα σημάδια; Η επικράτηση του χρήματος, η κυριαρχία των ΜΜΕ, η έλλειψη πραγματικών δημιουργών σε όλους τους τομείς και η «έκλειψη» των πρωτότυπων διανοουμένων. Ο Σπένγκλερ ήταν από τους στοχαστές που διαμόρφωσαν τη «συντηρητική επανάσταση».

Είμαστε πλέον στο 2017 και δύο συγγραφείς, ιστορικοί της επιστήμης και της τεχνολογίας, η Ναόμι Ορέσκις και ο Ερικ Κόνγουεϊ, δεν ανατρέχουν στο παρελθόν για να διαγνώσουν τον κίνδυνο, αλλά ταξιδεύουν μυθοπλαστικά στο μέλλον, προκειμένου να μας προειδοποιήσουν γι’ αυτό που έρχεται.

Ποιο είναι αυτό; «Η κατάρρευση του Δυτικού Πολιτισμού» - βιβλίο από τις καλές εκδόσεις «Οκτώ». Εδώ βέβαια η απειλή δεν προέρχεται από την πολιτιστική παρακμή και τη μαυρίλα που ακολούθησε τον Μεγάλο Πόλεμο και οδήγησε τελικά στη φρίκη της δεκαετίας του 1930, αλλά από την άρνηση της πολιτικής και των ηγεσιών του πλανήτη να αντιληφθούν το μέγεθος της καταστροφής που έχει επέλθει στη φύση και στο περιβάλλον.

Βρισκόμαστε λοιπόν στο έτος 2393, με έναν κόσμο αγνώριστο, αφού έχει προηγηθεί η Μεγάλη Κατάρρευση του 2093, κατά την οποία «η αποσύνθεση του στρώματος πάγου της Ανταρκτικής προκάλεσε τη μαζική μετανάστευση και την πλήρη αποδιοργάνωση της παγκόσμιας τάξης».

Ετσι, τριακόσια χρόνια μετά το μείζον αυτό γεγονός που σημάδεψε την Ανθρωπόκαινο γεωλογική περίοδο, κατά την οποία η ανθρώπινη δράση καταφέρνει να υπερκεράσει τις γεωφυσικές, γεωχημικές και βιολογικές διαδικασίες, ένας ιστορικός του μέλλοντος εξιστορεί το πώς οι κυρίαρχες ελίτ του βιομηχανικού κόσμου απέτυχαν να αντιδράσουν στην επερχόμενη καταστροφή.

Αυτό που αρνήθηκαν να παραδεχτούν, κινούμενες από ιδιοτελή κίνητρα, ήταν δύο παράγοντες: η αποτυχία της αγοράς και τα λεγόμενα «εξωτερικά κόστη», δηλαδή η ζημιά που γίνεται στον πλανήτη εξαιτίας της αναπτυξιολαγνείας και της εμμονής με τη χρήση ορυκτών καυσίμων.

Οι συγγραφείς μάλιστα τονίζουν τον ρόλο της εξαγορασμένης επιστήμης στην εκστρατεία άρνησης της κλιματικής αλλαγής, αφού, όπως λένε, «ένα μέρος του συσσωρευμένου κεφαλαίου χρησιμοποιήθηκε για να χρηματοδοτήσει δεξαμενές σκέψης που προωθούσαν περαιτέρω τις νεοφιλελεύθερες απόψεις».

Οσο για τους πολίτες; Αυτοί «έδειξαν έναν παθητικό αρνητισμό, δεχόμενοι τα αντεπιχειρήματα που παρουσίαζαν την επιστήμη ως αναποφάσιστη» σχετικά με την ύπαρξη ή όχι της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Περιγράφουν δε το παράδοξο του νεοφιλελευθερισμού, ο οποίος «έχοντας ως πρωταρχικό στόχο να διασφαλίσει την ατομική ελευθερία, οδήγησε εν τέλει σε μια κατάσταση που απαιτούσε την εκτεταμένη κυβερνητική παρέμβαση».

Μάλιστα, ως ειρωνεία της Ιστορίας, βάζουν προκλητικά τον αφηγητή να λέει ότι σ’ αυτό το πεδίο τα κατάφερε καλύτερα η Κίνα, με την τεχνογνωσία του μαζικού ελέγχου και της καταστολής, απ’ ό,τι οι φιλελεύθερες δημοκρατίες, οι οποίες αποσυντέθηκαν.

Στο τέλος του αφηγήματος τελικά ένα φυσικό φαινόμενο επαναφέρει την ισορροπία, αφού όμως οι πληθυσμοί της Αυστραλίας και της Αφρικής έχουν εξαφανιστεί λόγω της ανόδου της θαλάσσιας στάθμης. Το δυσοίωνο μήνυμα πάντως έχει περάσει σαν προειδοποίηση πριν από την κατάρρευση.

ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ενας Αμερικανός στην Ηπειρο
O, βραβευμένος με Γκράμι, μουσικός παραγωγός, κριτικός και φιλόσοφος Κρίστοφερ Κινγκ κάνει την... έκπληξη με το βιβλίο του «Ηπειρώτικο μοιρολόι», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Δώμα».
Ενας Αμερικανός στην Ηπειρο
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ποιος έχει (επιτέλους) τις απαντήσεις;
Σπάνια συναντάμε βιβλία που μας μυούν στο μυστήριο και στην τέχνη της ζωής, βιβλία που το περιεχόμενό τους, όπως το φως το φακού, δεν μας αποκαλύπτει μόνο πράγματα μέσα στο σκοτάδι, αλλά μας κάνει να...
Ποιος έχει (επιτέλους) τις απαντήσεις;
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Αρκεί το «Πρώτη φορά Αριστερά»;
Την επιστροφή της ελπίδας με την εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ τον Ιανουάριο του 2015, αλλά και τη δραματική πορεία από την «ανταρσία» στον συμβιβασμό του περσινού Ιουλίου επιχειρούν να αναλύσουν και να ερμηνεύσουν...
Αρκεί το «Πρώτη φορά Αριστερά»;
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Eνας οδηγός επιβίωσης στην πολιτική
Ο Μαξ Βέμπερ μελετά τις βασικές χώρες της Ευρώπης και τις ΗΠΑ και αναλύει τη μετάβαση από τα κόμματα των αρχόντων, των ευγενών και των γαιοκτημόνων στα σύγχρονα κόμματα της φιλελεύθερης δημοκρατίας, τα οποία...
Eνας οδηγός επιβίωσης στην πολιτική
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Η ψυχική υγεία σε καιρό κρίσης
Δέκα χρόνια μετά το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης και το νέο τεύχος του περιοδικού «ΟΥΤΟΠΙΑ» (αριθμός 126), που εκδίδει ο Ευτύχης Μπιτσάκης, επιχειρεί να δώσει απάντηση στο «τι μπορούμε να κάνουμε ώστε...
Η ψυχική υγεία σε καιρό κρίσης
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Παρεμβάσεις για τους εκλεκτούς των θεσμών
Η τρόικα αποτελεί έναν ενδιάμεσο «συλλέκτη του χρέους», έναν υπερκρατικό φορατζή που διασφαλίζει τα συμφέροντα των δανειστών και φροντίζει για το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας στους εκλεκτούς ξένους...
Παρεμβάσεις για τους εκλεκτούς των θεσμών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας