• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 0.8°C / 7.3°C
    1 BF
    74%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    2°C -0.1°C / 4.9°C
    0 BF
    57%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 2.0°C / 9.0°C
    1 BF
    62%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    -5°C -5.1°C / -0.3°C
    0 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    0°C -0.1°C / -0.1°C
    0 BF
    69%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    1°C -1.0°C / 3.6°C
    2 BF
    64%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -5°C -4.6°C / -2.7°C
    1 BF
    54%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.6°C / 4.6°C
    1 BF
    63%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 4.3°C / 7.0°C
    2 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    -5°C -5.1°C / -5.1°C
    2 BF
    55%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    7°C 4.5°C / 7.4°C
    1 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.6°C / 4.6°C
    3 BF
    54%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 9.5°C / 9.5°C
    2 BF
    61%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    0°C -2.5°C / -0.1°C
    0 BF
    73%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    6°C -2.5°C / 6.2°C
    1 BF
    67%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    6°C 0.8°C / 6.0°C
    1 BF
    38%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    4°C 1.0°C / 7.5°C
    1 BF
    71%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    4°C 4.4°C / 4.4°C
    0 BF
    52%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    2°C -0.3°C / 5.0°C
    1 BF
    66%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -4°C -4.2°C / -4.2°C
    1 BF
    55%

Το όνειρο της ελευθερίας που έγινε εφιάλτης

  • A-
  • A+

Επί πολλές δεκαετίες, η αυτοαπασχόληση παρουσιαζόταν σαν ο μοναδικός δρόμος στον καπιταλισμό για να ξεφύγουμε από τη σκλαβιά της μισθωτής εργασίας, σαν η απάντηση στην καταπίεση του ατομικού εργοδότη και σαν μια επιλογή που θα μας καθιστούσε ικανούς να αποφασίζουμε εμείς για τη ζωή μας και όχι κάποιος ξένος.

Αυτό το όνειρο, λέει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Λονδίνου Πίτερ Φλέμινγκ, έχει μετατραπεί πλέον σε εφιάλτη. Πρόσφατη έρευνα στο Ηνωμένο Βασίλειο έδειξε ότι η αυτοαπασχόληση έχει αυξηθεί εντυπωσιακά, κατά 45% από το 2002. «Ομως», λέει ο ίδιος, «οι πιθανότητες να γίνετε ο επόμενος μεγιστάνας σαν τον Ρίτσαρντ Μπράνσον είναι ελάχιστες, καθώς η ίδια έρευνα κατέγραψε ότι ο μέσος αυτοαπασχολούμενος πληρώνεται σήμερα λιγότερο απ’ ό,τι το 1995».

Αυτή η πραγματικότητα ανταποκρίνεται απολύτως σε μια νεοφιλελεύθερη παράδοση, από τον Μίλτον Φρίντμαν μέχρι τον Γκάρι Μπέκερ, οι οποίοι υποστήριζαν ότι ο καθένας μας πρέπει να συμπεριφέρεται σαν μια «μικρο-επιχείρηση», ανταγωνιζόμενος ατομικά στην ελεύθερη αγορά. Στην ουσία δηλαδή ο εργαζόμενος είναι απλά ένας μεταμφιεσμένος καπιταλιστής.

Στο σημείο αυτό στέκεται ιδιαίτερα στο τελευταίο του βιβλίο «Προβλήματα στον παράδεισο» ο Σλαβόι Ζίζεκ, γράφοντας:

Για τους περισσότερους ανθρώπους το ότι είναι “επιχειρηματίες του εαυτού τους” αναφέρεται στην ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν τους κινδύνους που έχουν μετατεθεί στο κάθε άτομο, το οποίο όμως δεν διαθέτει τους αναγκαίους πόρους ή την αναγκαία δύναμη για να τους αντιμετωπίσει αποτελεσματικά

Επιχειρηματίας του εαυτού σου βέβαια σημαίνει σήμερα «να διαχειρίζεσαι την απασχολησιμότητά σου, τα χρέη σου, τη μείωση του μισθού και του εισοδήματός σου και τον περιορισμό των κοινωνικών υπηρεσιών με βάση τους επιχειρηματικούς και ανταγωνιστικούς κανόνες» (στο ίδιο). Και, φυσικά, αυτό συνεπάγεται να επωμίζεσαι την ατομική ενοχή σου για οποιεσδήποτε αποτυχίες, ενώ το σύστημα να σφυρίζει αδιάφορα.

Στην Ελλάδα των μνημονίων, για παράδειγμα, όπως δείχνουν τα στοιχεία της «Εργάνης», φέτος τον Σεπτέμβριο, πρώτη φορά οι προσλήψεις σε θέσεις μειωμένου ωραρίου είναι πολύ περισσότερες από τις θέσεις πλήρους απασχόλησης.

Σ’ αυτό πρέπει να προστεθούν και οι θέσεις της εκ περιτροπής απασχόλησης, ενώ και τα δύο στοιχεία κατατείνουν στο ότι απολύεται το παλιό και έμπειρο προσωπικό και προσλαμβάνονται νεότεροι, πιο κακοπληρωμένοι και με ελαστικά ωράρια, όπως για παράδειγμα τα «συμβόλαια μηδενικών ωρών»!

Σ’ αυτή την κατάσταση όσα μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν δικαιώματα (σε Παιδεία, Υγεία, κατοικία κ.λπ.) μετατρέπονται σήμερα σε «ελεύθερες αποφάσεις για επένδυση», οι οποίες εξομοιώνονται με αντίστοιχες αποφάσεις των τραπεζιτών ή των επενδυτών-κερδοσκόπων να επενδύσουν στη μια ή στην άλλη επιχείρηση.

Παράλληλα, αυτές οι πρακτικές στοχεύουν στον σκληρό πυρήνα της εκμετάλλευσης, αφού επιδιώκουν τη μείωση του εργατικού κόστους και τη μεγιστοποίηση των κερδών των επιχειρήσεων.

Οι μύθοι της αυτοαπασχόλησης και του «εαυτού επιχειρηματία» συγκλίνουν στον μύθο της «επιχειρηματικής κοινωνίας» (entrepreneurial society), η οποία ουσιαστικά πριμοδοτεί αυτό που ο Μαρξ είχε περιγράψει ως τον «ατομικό αγώνα για την ύπαρξη», δηλαδή την απόλυτη ζούγκλα.

Η απάντηση που φαίνεται να επανεφευρίσκουν οι εργαζόμενοι είναι ο συνδικαλισμός και η διεκδίκηση.

Οι εξαντλημένοι κούριερ της Hermes, της Uber και της Deliveroo, αλλά και οι πιλότοι αεροπορικών εταιρειών που προσλαμβάνονται ως «αυτοαπασχολούμενοι συμβαλλόμενοι», συνεργάζονται, συνδικαλίζονται και δίνουν σκληρούς αγώνες ενάντια στον εφιάλτη της «επιχειρηματικής κοινωνίας».

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Στα απόνερα του Νταβός πλένεται η παγκόσμια ελίτ
Η οικονομική και τεχνολογική αλλαγή δημιουργεί πλούτο, όμως οι ισχυροί τον καρπώνονται αποκλειστικά, αφήνοντας το μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνίας στην απλή επιβίωση και στη φτώχεια. Δεν μπορούμε να αφήσουμε την...
Στα απόνερα του Νταβός πλένεται η παγκόσμια ελίτ
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Η νέα κουλτούρα της σιωπής
Ενα από τα κύρια χαρακτηριστικά της εποχής του νεοφιλελευθερισμού είναι αναμφίβολα ο φόβος. Αποτελεί πλέον κοινοτοπία να πει κάποιος ότι η υπαρξιακή ανασφάλεια, η εργασιακή αστάθεια και η απειλή της φτώχειας...
Η νέα κουλτούρα της σιωπής
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Νεοφιλελευθερισμός, ένας ιστορικός αναχρονισμός
Ενας λόγος που σήμερα ο νεοφιλελευθερισμός ξεριζώνει σε όλο τον κόσμο το κοινωνικό κράτος και αναιρεί τις κοινωνικές κατακτήσεις είναι εν πολλοίς η αδυναμία της οργανωμένης εργατικής τάξης και των συμμάχων της...
Νεοφιλελευθερισμός, ένας ιστορικός αναχρονισμός
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Η κρίση, όργανο χειραγώγησης και επιβολής
Το σύνθημα «λιγότερη δουλειά, δουλειά για όλους», το οποίο γεννήθηκε τις δεκαετίες της πλήρους απασχόλησης, έχει σχεδόν ξεχαστεί. Σ’ αυτή την έλλειψη ιδεών, προτάσεων και αναλύσεων είχαν και έχουν μερίδιο...
Η κρίση, όργανο χειραγώγησης και επιβολής
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Αυτοί που πυροβολούν το μέλλον
Οι εκπρόσωποι του αρπακτικού καπιταλισμού ετοιμάζονται σήμερα να στείλουν τον λογαριασμό στις μελλοντικές γενιές [...] Τι περιέχει αυτός ο λογαριασμός; Μαζική ανεργία, πανάκριβη Υγεία, κοινωνικά δικαιώματα υπό...
Αυτοί που πυροβολούν το μέλλον
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Οι άνθρωποι-καύσιμα του καπιταλισμού
Η ανθρωπιστική κρίση στις χώρες της καταστροφής, το προσφυγικό, το μεταναστευτικό, το διατροφικό και η κλιματική αλλαγή αποτελούν απλώς τις διαφορετικές όψεις ενός και μόνου γεγονότος, το οποίο, όσο και εάν το...
Οι άνθρωποι-καύσιμα του καπιταλισμού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας