Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει

Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει

  • A-
  • A+

Η συμβατικότητα της καθημερινής ζωής μπορεί να αποτελεί τη συγκολλητική ουσία των κοινωνικών μας σχέσεων, δεν παύει όμως να είναι και ένα από τα βασικά δεσμά που μας κρατούν δεμένους στον κυρίαρχο τρόπο ζωής με τον ωφελιμισμό, την υποκρισία και τον ατομικισμό του, παρά την επίφαση κοινωνικότητας που τις περισσότερες φορές μάς χαρακτηρίζει.

Η γλώσσα και η χρήση της είναι αναμφίβολα κεντρικά στοιχεία αυτής της συμβατικότητας και σίγουρα μας καθηλώνουν στα «πρέπει» και στο πολιτικά ορθό του καιρού μας.

Ενα από τα ρεύματα της τέχνης που επιχείρησε να αποδομήσει αυτή την πραγματικότητα ήταν ο σουρεαλισμός, με το απρόσμενο, το απροσδόκητο και το ανατρεπτικό του λόγου του και της εικόνας του, φέρνοντας στο προσκήνιο όχι το αναμενόμενο, αλλά το κρυφό και το υποσυνείδητο.

Τον κυρίαρχο λόγο επιχειρούν να γελοιοποιήσουν και να ανατρέψουν και πολλοί «αιρετικοί» ή «ετερόδοξοι» συγγραφείς, όπως για παράδειγμα ο Αργεντινο-ισπανός Αντρές Νέουμαν, με το πρόσφατα μεταφρασμένο βιβλίο του «Βαρβαρισμοί» από τις εκδόσεις Οπερα.

Είναι ένα χρηστικό λεξικό της αντισυμβατικότητας με πολύ ενδιαφέροντα λήμματα.

Αντιγράφω:

⎘ Κερδοσκοπία: εν ενεργεία Υπουργείο Οικονομικών.

⎘ Ζάπινγκ: πολλαπλή έκφραση μιας και μοναδικής σκέψης.

⎘ Διάβολος: οντότητα σαστισμένη μπροστά στην ανθρώπινη αυτάρκεια για το κακό.

⎘ Δόγμα: αρχή συσκευασμένη αεροστεγώς.

⎘ Γενετική: προτελευταία αναβολή της ελεύθερης βούλησης.

⎘ Ξενοφοβικός: άτομο που απεχθάνεται τους ίδιους τους προγόνους του.

⎘ Μεταμοντερνισμός: σπουδαία αφήγηση που αναγγέλλει το τέλος των σπουδαίων αφηγήσεων.

⎘ Λογική: τελωνείο της ίδιας μας της τρέλας.

Το 2009 είχε κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Ποταμός «Το λεξικό του απόλυτου κυνισμού», του Ρολάν Ζακάρ.

Αναφερόμενος ο συγγραφέας σ’ εκείνους που γράφουν «αφορισμούς» λέει ότι «στόχος τους είναι μάλλον να γκρεμίσουν αποκαλύπτοντας τις κάθε λογής πλάνες, παρά να οικοδομήσουν».

Ετσι, σταχυολογεί ορισμένους αφορισμούς που έχουν βγει από διάσημα χείλη: 

⎘ Δημοσιογράφος: να μην έχεις ιδέες και παρ’ όλα αυτά να ξέρεις να τις εκφράζεις: ιδού σε τι συνίσταται η δουλειά του (Καρλ Κράους).

⎘ Δημοκρατία: η δημοκρατία επιτάσσει την ανάληψη δημοσίων αξιωμάτων από ένα μικρό αριθμό διεφθαρμένων, βάσει της ψήφου ενός πλήθους ανικάνων (Τζορτζ Μπέρναρντ Σο).

⎘ Παράδοξο: τα παράδοξα του σήμερα είναι οι προκαταλήψεις τού αύριο (Μαρσέλ Προυστ).

⎘ Πολιτικός: δυστυχώς, οι πολιτικοί μας είναι είτε ανίκανοι είτε διεφθαρμένοι. Ενίοτε καταφέρνουν να είναι και τα δύο, και μάλιστα την ίδια κιόλας μέρα (Γούντι Αλεν).

⎘ Επιχειρήσεις: δεν υπάρχει τίποτα πιο απλό από τις επιχειρήσεις: γίνονται με ξένα χρήματα (Αλέξανδρος Δουμάς).

Και στα καθ’ ημάς όμως, ο Δημοσθένης Κούρτοβικ είχε συγγράψει το 1994 το «Αντιλεξικό Νεοελληνικής Χρηστομάθειας» (εκδόσεις Τα Τραμάκια), στο οποίο υποστήριζε ότι ένας κριτικός της λογοτεχνίας (όπως και κάθε άνθρωπος) δεν πρέπει να επιδιώκει να είναι πάντα αρεστός και αποδεκτός από τις λογοτεχνικές και άλλες παρέες.

Ορισμένα δείγματα:

⎘ Η κριτική οφείλει να είναι η φωνή της κοινής γνώμης. Οχι της σημερινής, αλλά της αυριανής. 

⎘ Οι εφημερίδες αποβλέποντας σε στήλες βιβλίου που να διαβάζονται απ’ όλους, δημιουργούν στήλες βιβλίου που δεν διαβάζονται σχεδόν από κανένα 

⎘ Ελλάδα: αυτοκίνητο που μαρσάρει συνεχώς, ακινητοποιημένο στη λάσπη

⎘ Φολκλόρ: είναι το μέγιστο της διαφοράς που ένας κυρίαρχος πολιτισμός επιτρέπει σ’ έναν υποτελή του πολιτισμό.

Ενίοτε, λοιπόν, η γλώσσα μπορεί και αμφισβητεί τον εαυτό της και, σπανιότερα, τον υπερβαίνει.

 

ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Πόλεμος όλων εναντίον του εαυτού τους
Εάν ο 19ος αιώνας ήταν ο αιώνας στον οποίο άνθησαν οι «Μεγάλες Προσδοκίες» και το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα η εποχή των «Μεγάλων Υποσχέσεων», σίγουρα ο 21ος αμέσως με την είσοδό του κέρδισε τον τίτλο του...
Πόλεμος όλων εναντίον του εαυτού τους
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Η νεύρωση του ελέγχου
Τα περισσότερα από τα σημερινά προβλήματα προέρχονται από τη μονομανία και τον εθισμό μας στο δυτικό όνειρο του απόλυτου ελέγχου του κόσμου γύρω μας... Η προσέγγιση αυτή οδήγησε σε εκτροχιασμό τις αρχές του...
Η νεύρωση του ελέγχου
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Είναι η νεύρωση και η αλλοτρίωση το μέλλον μας;
Η αποξένωση από τους άλλους και τη φύση πρέπει να αρθεί και προϋπόθεση γι’ αυτό αποτελεί η συνειδητοποίηση του χαμένου μας εαυτού. Όπως είπε ο βιολόγος Τζούλιαν Χάξλεϊ, «ο άνθρωπος είναι η εξέλιξη που απέκτησε...
Είναι η νεύρωση και η αλλοτρίωση το μέλλον μας;
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ο καπιταλισμός σαν αυτοάνοσο νόσημα
Ο αρπακτικός καπιταλισμός μοιάζει με ένα αυτοάνοσο νόσημα της κοινωνίας, δηλαδή με μια περίπτωση κατά την οποία ο οργανισμός, για άγνωστη αιτία, στρέφεται κατά κάποιον τρόπο κατά του εαυτού του. Η λεηλασία της...
Ο καπιταλισμός σαν αυτοάνοσο νόσημα
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Το ζώο που διαλέγει
«Είμαστε το επιλέγον ζώο και καμιά ποσότητα πίεσης, όσο εξαναγκαστική, σκληρή και άκαμπτη κι αν είναι, δεν έχει καταφέρει ποτέ να καταπιέσει εντελώς τις επιλογές μας και συνεπώς να καθορίσει ξεκάθαρα και...
Το ζώο που διαλέγει
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Το μονοπάτι το φτιάχνεις περπατώντας
Η καθημερινή εμπειρία ότι η κοινωνία μας είναι πιασμένη σε ένα δόκανο έλλειψης εναλλακτικών λύσεων και πολιτικών διεξόδων δημιουργεί μιαν αίσθηση ματαιότητας και μοιρολατρίας, η οποία συνήθως συνοψίζεται στη...
Το μονοπάτι το φτιάχνεις περπατώντας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας