Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Occupy: για την αντίσταση, την αλληλεγγύη, το μέλλον

Occupy: για την αντίσταση, την αλληλεγγύη, το μέλλον

  • A-
  • A+

Tο πολύμορφο κίνημα διαμαρτυρίας που αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια στις ΗΠΑ περιγράφεται στο βιβλίο του Αμερικανού διανοητή Νόαμ Τσόμσκι «Occupy: σκέψεις πάνω στην ταξική πάλη, στην επανάσταση και στην αλληλεγγύη» (εκδόσεις Κέδρος) ως η πρώτη μαζική, λαϊκή αντίδραση «σε έναν πραγματικά οδυνηρό ταξικό πόλεμο που κρατάει τριάντα χρόνια τώρα και ο οποίος έχει διαμορφώσει ένα κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό πλαίσιο που συνθλίβει τη δημοκρατία».

Ο καθηγητής και ακτιβιστής, μέσα από τις συνομιλίες του με τους συμμετέχοντες στις ποικίλες εκδηλώσεις αυτού του πολύχρωμου κινήματος, περιγράφει και ασκεί κριτική στη μετάλλαξη της αμερικανικής κοινωνίας την τελευταία τριακονταετία και εξηγεί πώς ο ρεϊγκανισμός αποτέλεσε το σημείο καμπής πέρα από το οποίο τα εργατικά δικαιώματα, οι πολιτικές ελευθερίες και η στοιχειώδης κοινωνική κινητικότητα της περιόδου του κεϊνσιανισμού σφαγιάστηκαν σταδιακά στο όνομα του νεοφιλελευθερισμού και ενός καλπάζοντος κοινωνικού συντηρητισμού.

Τα φαινόμενα αυτά ενισχύθηκαν πολιτικά και ιδεολογικά από μια μάζα ιδιωτικών μέσων ενημέρωσης που φρόντιζαν διαχρονικά να αλλοιώνουν τις συνειδήσεις των Αμερικανών πολιτών, διαστρέφοντας την πραγματικότητα και εξασφαλίζοντας την κοινωνική συναίνεση.

Μπορεί τα θέματα που εξετάζει ο Τσόμσκι να μην είναι τα πλέον πρωτότυπα, ωστόσο η ανάλυσή του έχει μια στιβαρή και ρεαλιστική βάση, ενώ τα συμπεράσματά του αφήνουν χώρο για μια αισιοδοξία αναφορικά με την εξέλιξη των κοινωνικών κινημάτων και την επεξεργασία των αιτημάτων τους.

Βασική προϋπόθεση βέβαια για μια μελλοντική αλλαγή θεωρεί τη συμμετοχή του εργατικού κινήματος. Γράφει:

Μόνο εάν ξαναζωντανέψει στα πρότυπα της δεκαετίας του 1930 –όταν συνέβαλε καθοριστικά στην ψήφιση των νόμων του Νιου Ντιλ και στην ανάπτυξη των δεκαετιών του 1950 και 1960– θα είναι δυνατόν να δημιουργηθεί ένα πραγματικό μαζικό λαϊκό κίνημα που θα φέρει επιτυχίες. Και αυτή τη στιγμή το εργατικό κίνημα δέχεται σφοδρή επίθεση. 

Επαινεί, μάλιστα, όλες τις καταλήψεις εργοστασίων που εγκαταλείπουν τα αφεντικά τους ή που πρόκειται να μεταφερθούν στο εξωτερικό και παρουσιάζει την αυτοδιαχείριση ως ένα πρόπλασμα μιας μελλοντικής οικονομικής τάξης.

Ως προς τη σημερινή κατάσταση της αμερικανικής κοινωνίας, επισημαίνει την τεράστια ταξική πόλωση που την κόβει στα δύο. Από τη μία η «πλουτονομία», δηλαδή «οι εύποροι –το 1% ή καλύτερα το 0,1%– εκείνοι που αγοράζουν αγαθά πολυτελείας, ελέγχουν το πολιτικό παιχνίδι και λένε “οι υπόλοιποι να πάνε να πνιγούν”».

Από την άλλη, οι φτωχοί και το «πρεκαριάτο», δηλαδή «οι άνθρωποι που ζουν σε επισφαλείς συνθήκες στις παρυφές της κοινωνίας [...] και δεν μπορούν να αρχίσουν τις διεκδικήσεις, δεν πρόκειται να αγωνιστούν για να εξασφαλίσουν έναν καλό μισθό ή επιδόματα». Δηλαδή μια διχοτομία, όπως το έθεσε το κίνημα «Occupy», ανάμεσα στο 1% και στο 99%.

Την ανάδειξη αυτής της πραγματικότητας είναι που πιστώνει πάνω απ’ όλα ο Τσόμσκι σ’ αυτό το κίνημα, το οποίο έφερε στο προσκήνιο τα προνόμια και τις καταχρήσεις της Wall Street, τη βουλιμική αρπακτικότητα των υπερπλούσιων και των μεγάλων εταιρειών, τις επιθέσεις ενάντια στη Φύση και στον δημόσιο χώρο, αλλά και υπερασπίστηκε εκατομμύρια ανθρώπους από τις εξώσεις των τραπεζών και στήριξε τα θύματα του τυφώνα «Σάντι».

Για να αντιληφθούμε τις δυσκολίες της κοινωνικής αλλαγής ο Τσόμσκι μάς θυμίζει το «παράδοξο του Χιουμ». Οπως λέει, ο φιλόσοφος και ένας από τους θεμελιωτές του κλασικού φιλελευθερισμού τόνιζε πως, εάν εξετάσουμε διαχρονικά τις κοινωνίες, θα δούμε ότι η δύναμη βρίσκεται στα χέρια των κυβερνωμένων και το ερώτημα είναι: «Γιατί δεν χρησιμοποιούν αυτή τη δύναμη για να ανατρέψουν τους κυβερνώντες και να αναλάβουν οι ίδιοι τον έλεγχο;».

Η απάντηση που έδωσε, μας λέει ο Τσόμσκι, ήταν ότι «σε όλες τις κοινωνίες, από τις πιο βάναυσες έως τις πιο ελεύθερες, οι κυβερνώμενοι μπορούν να τιθασευτούν μέσω του ελέγχου της κοινής γνώμης». Και συνεχίζει ο Αμερικανός διανοητής: «Αν καταφέρεις να ελέγξεις τις θέσεις και τις πεποιθήσεις τους και να αποκόψεις τον έναν από τον άλλον, τότε δεν θα ξεσηκωθούν για να σε ανατρέψουν».

Αρα, είμαστε καταδικασμένοι; «Οχι» λέει ο Τσόμσκι. Διότι το «Occupy» κατόρθωσε να αποκαλύψει τον γυμνό ταξικό πόλεμο που διεξάγει η άρχουσα τάξη στις ΗΠΑ κατά της πλειονότητας του λαού και να συμβάλει στον διεθνή αγώνα που έκαναν αλλού οι Αγανακτισμένοι και τα κινήματα της «αραβικής άνοιξης».

Παράλληλα, υπάρχουν και τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, όπως αρκετά τοπικά ραδιόφωνα. Για τα Μέσα αυτά υποστηρίζει πως πρέπει «να αναλύουν τον κόσμο με την οπτική των απλών ανθρώπων», σε αντίθεση με τα συστημικά ΜΜΕ που «βλέπουν» με τα γυαλιά των πλουσίων.

Οσο για το μέλλον του «Οccupy»; Ο Τσόμσκι λέει ότι ήταν επιτυχημένο κίνημα, αλλά αποτελούσε μόνο μια τακτική «και οι τακτικές δεν είναι στρατηγικές, αφού έχουν ημερομηνία λήξης και φθίνουσα απόδοση». Αρα χρήζει αναθεωρήσεως, ώστε να φθάσει σε περισσότερους ανθρώπους, με πιο πλούσια θεματολογία και με πρακτικές που θα στηρίζουν όσους έχουν περισσότερο ανάγκη.

Ισως η συνιστώσα του κινήματος με τον τίτλο «Occupy the Dream» («Καταλάβατε το όνειρο») να δίνει καλύτερα το στίγμα των επιδιώξεων ενός ακτιβισμού που πρέπει να συναιρεθεί με το εργατικό κίνημα και τους διανοούμενους, όπως ο Τσόμσκι, που βρίσκονται στο πλευρό του.

 

 

ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Τζογάρουν και κερδίζουν και στο τέλος... χάνουμε
Το μάθημα που πρέπει να πάρουμε από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, σύμφωνα με τον νομπελίστα οικονομολόγο Τζόζεφ Στίγκλιτς, είναι ότι η πρόκληση ήταν -και είναι- πολιτική. Ο Στίγκλιτς σωστά επισημαίνει...
Τζογάρουν και κερδίζουν και στο τέλος... χάνουμε
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Οι Λύκοι της Γουόλ Στριτ είναι εδώ
Τα δημοσιονομικά σύμφωνα, οι πολιτικές λιτότητας, η στήριξη των τραπεζών σε βάρος των φορολογουμένων και η ιδιωτικοποίηση του εναπομείναντος κράτους πρόνοιας δείχνουν σε παγκόσμιο επίπεδο ποιος είναι το...
Οι Λύκοι της Γουόλ Στριτ είναι εδώ
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Στα απόνερα του Νταβός πλένεται η παγκόσμια ελίτ
Η οικονομική και τεχνολογική αλλαγή δημιουργεί πλούτο, όμως οι ισχυροί τον καρπώνονται αποκλειστικά, αφήνοντας το μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνίας στην απλή επιβίωση και στη φτώχεια. Δεν μπορούμε να αφήσουμε την...
Στα απόνερα του Νταβός πλένεται η παγκόσμια ελίτ
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Παρεμβάσεις για τους εκλεκτούς των θεσμών
Η τρόικα αποτελεί έναν ενδιάμεσο «συλλέκτη του χρέους», έναν υπερκρατικό φορατζή που διασφαλίζει τα συμφέροντα των δανειστών και φροντίζει για το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας στους εκλεκτούς ξένους...
Παρεμβάσεις για τους εκλεκτούς των θεσμών
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Η επιδημία της γραφομανίας
Ο σημερινός κόσμος της επικοινωνίας αποτελεί ακριβώς αυτό το εικονικό σύμπαν της κουφαμάρας και της ασυνεννοησίας. Παράλληλοι διάλογοι κωφών, έκρηξη παρεξηγήσεων, παραληρηματικοί μονόλογοι, ανορθολογικά...
Η επιδημία της γραφομανίας
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Γιατί είμαστε τυφλοί και εύπιστοι;
Θεωρίες συνωμοσίας, απατεώνες τύπου Σώρρα, άρνηση του Ολοκαυτώματος, η 11η Σεπτεμβρίου και πολλά άλλα. Για να αποκτήσουμε μια καθαρή ματιά στο σήμερα και στο αύριο, απαιτείται προσωπική και συλλογική...
Γιατί είμαστε τυφλοί και εύπιστοι;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας