Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ανθρωποι, συνείδηση, πανδημία
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ανθρωποι, συνείδηση, πανδημία

  • A-
  • A+

«...ο πόνος, η ηδονή, η γέννηση, η ζωή και ο θάνατος, αυτές οι πραγματικότητες, όσο φευγαλέες και εφήμερες κι αν είναι, συνιστούν την αληθινή ανθρώπινη πραγματικότητά μας», λέει ο μεγάλος Γάλλος φιλόσοφος Εντγκάρ Μορέν.

Θα πρόσθετα ότι όλες αυτές οι φάσεις αποτελούν στάδια μέσω των οποίων αντιλαμβανόμαστε κυρίως ένα πράγμα: την ευθραυστότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Καταλαβαίνουμε ότι αποτελούμε ένα σημείο διασταύρωσης της τύχης με την αναγκαιότητα: πολύπλοκοι και σύνθετοι οργανισμοί σ’ έναν κόσμο από τον οποίο αποσπαστήκαμε, παρότι αναγκαστικά του ανήκουμε.

Εμείς προσπαθούμε να οικειοποιηθούμε τα μυστικά του φυσικού κόσμου, ενώ εκείνος εξακολουθεί να παραμένει ένας μεγάλος άγνωστος, το ανοίκειο μέσα στο (φαινομενικά) γνωστό.

Ηρθε να μας το θυμίσει η παρούσα πανδημία του κορονοϊού, η οποία προκάλεσε αποδιοργάνωση της διεθνούς οικονομίας και χιλιάδες θανάτους, ενώ παράλληλα επανέφερε στο προσκήνιο τον ρόλο του τυχαίου. Εφτασε ένα τόσο δα αόρατο πραγματάκι για να διαλύσει την αλαζονεία, τις βεβαιότητες και την αυτοπεποίθηση των κάθε είδους εξουσιών ότι «ελέγχουν» την κατάσταση.

Φυσικά, μπροστά στις απειλές και τις αβεβαιότητες δεν είμαστε όλοι ίσοι. Περισσότερο ευάλωτοι είναι όσοι και πρωτύτερα βρίσκονταν υπό απειλή και επισφάλεια. Και μάλιστα η σημερινή πανδημία αποτελεί όντως μια «ευκαιρία» για τους κρατούντες να πάρουν καλύτερη θέση σ’ αυτή τη μαζική και πρωτόγνωρη ανακατανομή ισχύος που τους προσφέρει απλόχερα η συγκυρία.

Σ’ αυτές τις περιόδους ανασφάλειας και κινδύνου είναι που ανθούν η μεταφυσική και η οχύρωση πίσω από θεότητες, από τις οποίες αναζητούμε την προστασία που δεν μπορεί να μας δώσει η κοινωνία. «Ολα τα πνεύματα που γεννά το πνεύμα μας τρέφονται από το πνεύμα μας και το τρέφουν με τη σωτηρία και την προστασία που μας υπόσχονται», λέει ο Μορέν. Ετσι, φθάνουμε στον ανορθολογισμό και τις θεωρίες συνωμοσίας, αφού οι αδυναμίες του ορθού λόγου μας οδηγούν στην παράλογη πίστη: «credo quia absurdum» (πιστεύω επειδή είναι παράλογο).

Αυτή την περίοδο θα το διαπιστώνετε οι περισσότεροι πόσο γρήγορα και σε τι βαθμό αναπαράγονται διάφορες θεωρίες για την καταγωγή του κορονοϊού: προήλθε από πειράματα βιολογικού πολέμου της Κίνας ή από την ακτινοβολία των δικτύων 5G. Φυσικά, όλα αυτά είναι βολικά, καθώς η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη και οδυνηρή: ο βιασμός της φύσης, η καταστροφή των οικοσυστημάτων της άγριας ζωής, το ανεξέλεγκτο και εν πολλοίς παράνομο εμπόριο άγριων και υπό εξαφάνιση ζώων και οι άθλιες συνθήκες στις υπαίθριες αγορές της Ασίας είναι μερικές από τις αιτίες που φέρνουν όλο και πιο κοντά μας τις ζωο-ανθρωπονόσους και τις πανδημίες. Ο καπιταλισμός αποτελεί μια «χωροκατακτητική εξεργασία», δηλαδή ένα καρκίνο στο σώμα του πλανήτη. Με διαρκείς «μεταστάσεις» καταστρέφει ζωτικά όργανα και ιστούς, απειλώντας τη Γη και τους κατοίκους της με θάνατο.

Η ανθρωπότητα δεν θα γίνει πραγματική ανθρωπότητα εάν δεν αλλάξει το μοντέλο παραγωγής-διανομής-κατανάλωσης και δεν κατορθώσει να ισορροπήσει τη σχέση της με τον φυσικό κόσμο εντός του οποίου αναπτύσσεται. Το ευ ζην βρίσκεται ακριβώς στον αντίποδα του σημερινού καταναλωτικού, επιθετικού και νοσογόνου τρόπου ζωής, ο οποίος παράγει φτώχεια, ανισότητες, καταστροφές και ασθένεια σε όλο και μεγαλύτερη κλίμακα.

«Η συνείδηση είναι το τελικό προϊόν του ανθρώπινου πνεύματος» συμπεραίνει ο Μορέν, προσθέτοντας ότι «όπως κάθε τελικό προϊόν, είναι το πιο πολύτιμο και συνάμα το πιο εύθραυστο, έτοιμο να ξεψυχήσει και να σβήσει»!

ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Είναι η νεύρωση και η αλλοτρίωση το μέλλον μας;
Η αποξένωση από τους άλλους και τη φύση πρέπει να αρθεί και προϋπόθεση γι’ αυτό αποτελεί η συνειδητοποίηση του χαμένου μας εαυτού. Όπως είπε ο βιολόγος Τζούλιαν Χάξλεϊ, «ο άνθρωπος είναι η εξέλιξη που απέκτησε...
Είναι η νεύρωση και η αλλοτρίωση το μέλλον μας;
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ο καπιταλισμός σαν αυτοάνοσο νόσημα
Ο αρπακτικός καπιταλισμός μοιάζει με ένα αυτοάνοσο νόσημα της κοινωνίας, δηλαδή με μια περίπτωση κατά την οποία ο οργανισμός, για άγνωστη αιτία, στρέφεται κατά κάποιον τρόπο κατά του εαυτού του. Η λεηλασία της...
Ο καπιταλισμός σαν αυτοάνοσο νόσημα
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Το μονοπάτι το φτιάχνεις περπατώντας
Η καθημερινή εμπειρία ότι η κοινωνία μας είναι πιασμένη σε ένα δόκανο έλλειψης εναλλακτικών λύσεων και πολιτικών διεξόδων δημιουργεί μιαν αίσθηση ματαιότητας και μοιρολατρίας, η οποία συνήθως συνοψίζεται στη...
Το μονοπάτι το φτιάχνεις περπατώντας
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
«Να δώσουμε διάρκεια, να δώσουμε χώρο»
Η απαίτηση του Καλβίνο «να δώσουμε διάρκεια, να δώσουμε χώρο» σε όλα αυτά, αγγίζει τη χρονο-χωρική διάσταση της ανθρώπινης περιπέτειας και μας προτείνει να ανοίξουμε νέα πεδία στον χρόνο και στον χώρο, ώστε να...
«Να δώσουμε διάρκεια, να δώσουμε χώρο»
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η σκιά του Βισί και ο κορονοϊός
Η οικονομία της αγοράς και τα αρπακτικά της αποτελούν τον σκληρό πυρήνα της ασθένειας που κατατρώει τον πλανήτη και την ανθρωπότητα.
Η σκιά του Βισί και ο κορονοϊός
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Αδιαφορώ, αδιαφορείς, αδιαφορεί...
Η δημιουργία νέων συλλογικοτήτων, η διαφύλαξη των αξιών που συγκρότησαν τη νεωτερικότητα, η μαχητική διεκδίκηση όπου χρειάζεται, η εκπόνηση ενός προγράμματος και ενός οδικού χάρτη για το πού θέλουμε να πάμε...
Αδιαφορώ, αδιαφορείς, αδιαφορεί...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας