Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τι έχει να πει η φιλοσοφία στα παιδιά μας;
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τι έχει να πει η φιλοσοφία στα παιδιά μας;

  • A-
  • A+

Πρόσφατα διάβασα ένα άρθρο σε ξένη εφημερίδα σχετικά με την ανάγκη να διδάσκονται τα παιδιά φιλοσοφία και πόσο αυτό θα βοηθούσε τη νοητική και συναισθηματική τους ανάπτυξη. Φυσικά στη χώρα μας ο διάλογος για την Παιδεία εδώ και δεκαετίες εξαντλείται στις παραλλαγές των εξεταστικών συστημάτων και την ποσοτική μέτρηση της διδακτέας ύλης, για την οποία γίνονται ομηρικοί καβγάδες. Ορισμένες φορές η συζήτηση προσέλαβε και ποιοτικά χαρακτηριστικά, κυρίως στο μάθημα της Ιστορίας, αλλά (δυστυχώς) με κριτήριο την εθνική ορθοφροσύνη και με όρους εθνικής μειοδοσίας-πλειοδοσίας.

Το ζητούμενο από την πιθανή διδασκαλία της φιλοσοφίας από τα μικρά μας χρόνια είναι να διατηρήσουμε το φιλοπερίεργο και τη δίψα για γνώση που διαθέτουν από τη φύση τους τα παιδιά. Δηλαδή, το εκπαιδευτικό σύστημα –με την τυπολατρία, τη γραφειοκρατία και την επιδίωξη της ομοιομορφίας– να μη σκοτώσει το παιδί μέσα μας. Το πρώτο καθήκον είναι να μάθουμε και να συνεχίσουμε στη ζωή μας να θέτουμε ερωτήματα και, φυσικά, να βλέπουμε τον κόσμο μας από διαφορετικές προοπτικές.

Η διαφορετικότητα των απόψεων και η προσπάθεια σύνθεσής τους αποτελεί μια εκπαίδευση στην ανεκτικότητα και στη συνεργασία, αλλά και στη συνειδητοποίηση ότι δεν υπάρχουν απόλυτες και αιώνιες αλήθειες, αλλά αυτές μεταβάλλονται στη διάρκεια της ανθρώπινης Ιστορίας. Πολύ περισσότερο, ότι κανείς δεν είναι κάτοχος αυτών των απόλυτων αληθειών, αλλά η κοινή προσπάθεια κατανόησης και αλλαγής του κόσμου είναι το κλειδί στην πρόοδο των κοινωνιών.

Σε αυτό το πλαίσιο τα παιδιά μπορούν να εκπαιδευτούν να συνυπάρχουν με την αβεβαιότητα και τις αντιφάσεις και να μην αναζητούν πάντα την εύκολη λύση ή απάντηση, την οποία διαχρονικά προσφέρουν οι δημαγωγοί και οι τύραννοι. Η τυπική λογική, ότι καθετί είναι οριστικά διαμορφωμένο και τελεσίδικο, άρα αποτελεί μια ταυτότητα με τον εαυτό του, οδηγεί μόνο στη μονομέρεια, στη ρουτίνα, στην πνευματική νωθρότητα και στην έλλειψη κατανόησης ότι ο ανθρώπινος, όπως και ο φυσικός, κόσμος χαρακτηρίζεται από συνθετότητα και ποικιλομορφία.

Αυτό αφαιρεί από τον εγκέφαλό μας τη δυνατότητα να αναπτυχθεί σε βαθμό αντίστοιχο του περιβάλλοντός του και στα συναισθήματά μας να εμπλουτιστούν με όλες τις ποιοτικές βαθμίδες που αναλογούν στα εκατομμύρια σχέσεων που αναπτύσσουμε καθημερινά.

Τελικός στόχος μιας τέτοιας εκπαίδευσης είναι η ανάπτυξη της κριτικής και ανεξάρτητης σκέψης, η οποία δίνει αυτοπεποίθηση στον μελλοντικό ενήλικα να συγκρουστεί εάν χρειαστεί με το αγελαίο αίσθημα και την ομοιομορφία της κοινωνίας. Με λίγα λόγια, να διαμορφωθούν σταδιακά αυτόνομες υπάρξεις, με προσωπική βούληση και γνώση και, κυρίως, διάθεση εμπλοκής στα κοινωνικά δρώμενα προς όφελος των πολλών.

Θεωρητικές κουβέντες ίσως πει κάποιος. Ομως η τυφλή και εμπειρική πράξη αποτελεί μιαν απλή απόκριση σε καθημερινά ερεθίσματα και οδηγεί στο να γινόμαστε υποχείρια της όποιας συγκυρίας και όσων έχουν τη δυνατότητα να σχεδιάζουν το μέλλον του κόσμου. Το να αντιληφθούμε ότι δεν υπάρχει κάποιο μεταφυσικό νόημα στη ζωή, το οποίο οφείλουμε να βρούμε, αλλά ότι το δημιουργούμε με τις πράξεις και τις επιλογές μας, είναι ίσως η βασική συνεισφορά της φιλοσοφίας. Η εκπαίδευση των παιδιών να δέχονται την αβεβαιότητα και την ενδεχομενικότητα της ιστορίας σε απόλυτη συνάρτηση με τις δικές τους πράξεις, θα άξιζε τον πειραματισμό στο σημερινό –κατά τ’ άλλα– ανάπηρο σχολείο.

 

ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Τι μπορεί να μας πει σήμερα ο Επίκτητος;
Ο στωικός φιλόσοφος Επίκτητος κατά έναν τρόπο είναι ένας προφήτης του κόσμου που έρχεται και ένας αντίλαλος του κόσμου που φεύγει. Μας καλεί να κατακτήσουμε κυρίως το εσωτερικό κάστρο και να αποβάλουμε τους...
Τι μπορεί να μας πει σήμερα ο Επίκτητος;
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Γιατί τα παιδιά μας δεν μαθαίνουν Ιστορία;
Συνηθισμένο θέμα διαφόρων ρεπορτάζ κατά καιρούς είναι η άγνοια που μαστίζει τους εφήβους και τα νέα παιδιά για ιστορικά γεγονότα και κρίσιμες περιόδους της Ιστορίας μας: η αρχαία Ελλάδα, η Επανάσταση του 1821,...
Γιατί τα παιδιά μας δεν μαθαίνουν Ιστορία;
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Η ζωή δεν έχει οδηγίες χρήσεως
Η αδιαφορία για τις αιτίες των πραγμάτων, η επικράτηση της ασημαντότητας, η επιδεικτική άγνοια και πολύ χειρότερα η ημιμάθεια αποτελούν το τοξικό περιβάλλον της καθημερινότητας, μέσα στο οποίο καθίσταται όλο...
Η ζωή δεν έχει οδηγίες χρήσεως
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ευφυΐα, σοφία, βλακεία και εκπαίδευση
«Η πολλαπλότητα της γνώσης δεν καλλιεργεί την εξυπνάδα», αν και «οι εραστές της σοφίας πρέπει να ξέρουν πολλά πράγματα». Μ’ αυτόν τον τρόπο ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος έκανε τη διαφοροποίηση ανάμεσα στην πολυμάθεια...
Ευφυΐα, σοφία, βλακεία και εκπαίδευση
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ο Χάμπερμας, η Ελλάδα και η Ευρώπη
Αντί άλλης αναφοράς για τα ενενηκοστά γενέθλια του σημαντικού φιλοσόφου επαναφέρουμε μέρος της αποκλειστικής συνέντευξης που μου παραχώρησε ο Γιούργκεν Χάμπερμας για την «Εφημερίδα των Συντακτών» στις 20...
Ο Χάμπερμας, η Ελλάδα και η Ευρώπη
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Μίσος για το «έτος 1789»
Μία από τις πρώτες δηλώσεις μετά την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία ήταν αυτή του Γκέμπελς, ότι «το έτος 1789 διαγράφεται από την Ιστορία», θέση που υιοθέτησαν οι περισσότεροι από τους ακροδεξιούς ηγέτες αλλά...
Μίσος για το «έτος 1789»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας