Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το σκοτεινό αντικείμενο της νοσταλγίας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το σκοτεινό αντικείμενο της νοσταλγίας

  • A-
  • A+

Η νέα χρονιά βρίσκει τον κόσμο σε μια μεταβατική περίοδο, κατά την οποία γνωρίζουμε τι αφήνουμε πίσω μας αλλά δεν ξέρουμε πού ακριβώς πηγαίνουμε. Το διεθνές σύστημα, έτσι όπως προέκυψε από τη Συνθήκη της Βεστφαλίας το 1648, με την εγκαθίδρυση της αρχής της «εδαφικής κυριαρχίας» και τη δημιουργία των εθνών-κρατών, δείχνει σήμερα μπροστά σε πολλαπλά αδιέξοδα.

Οπως μου έλεγε στη συνέντευξη που μου είχε δώσει ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν, το ανυπέρβλητο πρόβλημα που έχουν μπροστά τους αυτά τα έθνη-κράτη συνίσταται στο ότι έχουν πάψει πλέον να είναι «κυρίαρχοι αφέντες εντός των γεωγραφικών τους ορίων» και αυτό γιατί πλέον η οικονομία έχει κυριαρχήσει επί της πολιτικής. Στον βαθμό που τα κράτη χάνουν όλο και περισσότερο την ικανότητα να αποφασίζουν για πράγματα που πρέπει να γίνουν, χάνουν ταυτόχρονα και τη νομιμοποιητική τους δύναμη και υποτάσσονται στις αγορές. Αρα μιλάμε για έλλειμμα εξουσίας των εθνών-κρατών, τα οποία δεν μπορούν πλέον να ελέγξουν τις υπερεθνικές δυνάμεις και τις ροές χρήματος που υπερβαίνουν τα σύνορα.

Οι ιδιαίτερες συνθήκες του κεϊνσιανισμού, του κοινωνικού κράτους και της πλήρους απασχόλησης αποτέλεσαν την εξαίρεση και όχι τον κανόνα και οφείλονταν στο ιδιαίτερο μείγμα πολιτικής και ιστορικής συγκυρίας αμέσως μετά τον πόλεμο και με την απειλή του διεθνούς κομμουνισμού.

Ωστόσο, αυτές ακριβώς οι συνθήκες συνεχίζουν να παράγουν ιστορικά αποτελέσματα, καθώς δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον πλανήτη αναπολούν με νοσταλγία τη «χρυσή τριακονταετία». Αυτή η νοσταλγία τούς κάνει ευάλωτους στους κάθε είδους λαϊκιστές και ακροδεξιούς ηγέτες και δημαγωγούς, βασικό πολιτικό αφήγημα των οποίων είναι η επιστροφή –με κάποιον απροσδιόριστο τρόπο– σ’ αυτή τη χρυσή εποχή, κηρύσσοντας ταυτόχρονα πόλεμο στην παγκοσμιοποίηση και στις συνέπειές της.

Το πρόβλημα για το κατεστημένο πολιτικό προσωπικό και τα συστημικά κόμματα είναι πως ένα μεγάλο μέρος της επιχειρηματολογίας αυτών των ηγετών βρίσκει ευήκοα ώτα στους λαούς, οι οποίοι τη θεωρούν λογική και αναγκαία. Τα μυστικοσυμβούλια των Βρυξελλών, οι άπληστοι τραπεζίτες, οι κραυγαλέες ανισότητες, τα συμβιβασμένα κόμματα, η πολυδάπανη γραφειοκρατία, η αδιαφορία για τους απλούς ανθρώπους – όλα αυτά αποτελούν τον σκληρό πυρήνα της ακροδεξιάς ρητορείας. Και από κοντά βέβαια το μεταναστευτικό: σήμερα ο αριθμός των προσφύγων ξεπερνά τα 65 εκατομμύρια, αριθμός πολύ μεγαλύτερος και από εκείνον των 40 εκατομμυρίων μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (1945).

Και εάν αυτά αφορούν τα δυτικά και αναπτυγμένα κράτη, τι να πούμε για τις πρώην αποικίες ή τα αδύναμα και περιφερειακά; Ιράκ, Αφγανιστάν, Λιβύη, Υεμένη, Συρία, Σουδάν, Φιλιππίνες, Σομαλία, Αιθιοπία κ.λπ.

Η Αριστερά και οι προοδευτικές δυνάμεις θα πρέπει να αναλύσουν το νέο σκηνικό και να μιλήσουν στο μυαλό και στην καρδιά των ανθρώπων όχι με όρους νοσταλγίας, αλλά λαμβάνοντάς την υπόψη. Πρέπει να στρέψουν τη νοσταλγία από το παρελθόν στο μέλλον. Να τους κάνουν να σκεφτούν την κοινωνική προστασία, τη συνεργασία και την αλληλεγγύη όχι με βάση μια εποχή που –κατά πάσα πιθανότητα– δεν θα επιστρέψει ποτέ στις σημερινές συνθήκες του καπιταλισμού, αλλά μια εποχή που ενδεχομένως θα φτιαχτεί από τους ίδιους πάνω σε ένα νέο σχέδιο, με άλλα υλικά. Σήμερα η συνεργασία και η συμβίωση σε εθνικό και διεθνικό επίπεδο αποδεικνύεται κάθε μέρα που περνάει όλο και πιο χιμαιρική και αυτό πρέπει σίγουρα να αλλάξει.

ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ενάντια στη νεοφιλελεύθερη μοιρολατρία
Η Αριστερά πρέπει να αποποιηθεί την κληρονομιά μιας οικονομίστικης ανάγνωσης των πραγμάτων και να στοχαστεί και να δράσει πολιτικά, εάν θέλει να αποτελέσει μια δύναμη πραγματικής κοινωνικής προόδου και να...
Ενάντια στη νεοφιλελεύθερη μοιρολατρία
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Το καθήκον της Αριστεράς
Μέσα στον ορυμαγδό των μνημονίων, έχουμε σταματήσει κάθε συζήτηση για τις παραμελημένες ανθρώπινες ανάγκες, εκείνες τις δραστηριότητες που, όπως έλεγε ο Αντρέ Γκορζ, «δεν απορρέουν από οικονομικά κριτήρια και...
Το καθήκον της Αριστεράς
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Η χαμένη τιμή της παγκοσμιοποίησης
Στο επίκεντρο της μαζικής δυσαρέσκειας βρίσκονται κυρίως εμπορικές συμφωνίες όπως η TTP (Συμφωνία ΗΠΑ - 11 κρατών του Ειρηνικού) και η ΤΤΙΡ (HΠΑ - Ε.Ε.), οι οποίες πριμοδοτούν τις πολυεθνικές επιχειρήσεις και...
Η χαμένη τιμή της παγκοσμιοποίησης
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ενα σχίσμα πλανιέται πάνω από την Αριστερά
Η Αριστερά σήμερα διασπάται αναφορικά με το εάν απλώς αντιτίθεται στις σημερινές πολιτικές της Ε.Ε. ή εάν διαφωνεί με ό,τι εκπροσωπεί συνολικά η Ε.Ε.. Οι δυνάμεις που ευαγγελίζονται την αποχώρηση από την...
Ενα σχίσμα πλανιέται πάνω από την Αριστερά
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Αριστερά ξένη και φοβική;
Τις τελευταίες δεκαετίες η Αριστερά -εγκλωβισμένη στον λαβύρινθο των πολιτικών για την «ταυτότητα»- έχασε από τον ορίζοντά της τον βασικό της στόχο: την κοινωνική αλλαγή, τη ριζοσπαστική κριτική του τρόπου...
Αριστερά ξένη και φοβική;
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ευρώπη: άσχημη, απωθητική και επικίνδυνη, εκτός εάν...
Το στοίχημα είναι εάν οι προοδευτικές και αριστερές δυνάμεις έχουν ακόμα τα αντισώματα ενός νέου οράματος, περισσότερο δημοκρατικού, λαϊκού και εξισωτικού, ώστε να φρενάρουν το τρένο έστω και λίγο πριν από τον...
Ευρώπη: άσχημη, απωθητική και επικίνδυνη, εκτός εάν...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας