Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενας Αμερικανός στην Ηπειρο

O βραβευμένος με Γκράμι, μουσικός παραγωγός, κριτικός και φιλόσοφος Κρίστοφερ Κινγκ κάνει την... έκπληξη με το βιβλίο του «Ηπειρώτικο μοιρολόι», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Δώμα»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενας Αμερικανός στην Ηπειρο

  • A-
  • A+

Μπορεί το παρελθόν να μείνει ζωντανό μέσα στο παρόν; Μπορούμε να διαφυλάξουμε ένα κομμάτι παρελθόντος χωρίς αυτό να γίνει μουσειακό έκθεμα χάνοντας την ψυχή του; Μπορούμε να ξαναβρούμε την ψυχή ενός κοινοτισμού που ανήκει οριστικά και αμετάκλητα στο παρελθόν χωρίς να το θεωρήσουμε ένα απρόσμενο δώρο, μια λάμψη από ένα αστέρι που έσβησε πριν από πολλά χρόνια;

 

Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα που θέτει ο φιλόσοφος, κριτικός και μουσικός παραγωγός Κρίστοφερ Κινγκ στο βιβλίο του «Ηπειρώτικο μοιρολόι», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Δώμα». Πρόκειται για ένα πολυσύνθετο και φιλόδοξο τόλμημα: λαογραφία, εθνογραφία, μουσικολογία, φιλοσοφία, ταξιδιωτική περιγραφή. Πάνω απ’ όλα όμως ένας ύμνος στη μουσική της κοινότητας, στη συλλογική ζωή και στις κοινές εμπειρίες: δύσκολος βιοπορισμός, απώλεια, θλίψη, χαρά, μνήμη, προφορικότητα, δημιουργία, έμπνευση, κάθαρση.

Φιλοσοφικά, το βιβλίο διαπνέεται από το πνεύμα του Ρομαντισμού, δηλαδή την αίσθηση της νοσταλγίας για ένα κοινοτικό παρελθόν που πνίγηκε στα παγωμένα νερά της νεωτερικότητας. Η μουσική είναι συλλογική υπόθεση, προϋποθέτει ένα κοινωνικό περιβάλλον και επιτελεί έναν συγκεκριμένο σκοπό, τουλάχιστον στις παραδοσιακές κοινωνίες: «είναι τροφή για την ψυχή», ενώ ειδικά στην Ηπειρο, όπου «η ζωή στα βουνά ήταν πάντοτε σκληρή και όλα ήταν αβέβαια, η μουσική είναι ένα βάλσαμο -ένα γιατρικό- για το άγνωστο και το μοιραίο».

Προλογίζοντας το βιβλίο, ο Κινγκ, χωρίς να το λέει ρητά, αναφέρεται στην ιστορική σύγκρουση Κοινωνίας - Κοινότητας (Gesellschaft vs Gemeinschaft), της νεωτερικότητας με τις παραδοσιακές δομές. «Πριν η μουσική γίνει εμπόρευμα...οι ανθρώπινες κοινότητες την είχαν ανάγκη και ως εκ τούτου οι μουσικοί έχαιραν σεβασμού», όπως δηλαδή όλοι οι τεχνίτες που ταυτίζονταν με την τέχνη τους, την οποία γενιά τη γενιά ανέβαζαν σε νέα ύψη.

Ο τεχνίτης είχε πρόσωπο, ήταν γνωστός και καταξιωμένος. Κάθε προϊόν της δουλειάς του είχε την υπογραφή του και ήταν μοναδικό, σε αντίθεση με τα απρόσωπα προϊόντα της βιομηχανίας που είναι πανομοιότυπα. Και επιπλέον: η μουσική σαν τέχνη προϋποθέτει μια μαθητεία: ο μάστορας και ο κάλφας των μεσαιωνικών κοινοτήτων ή ο τεχνίτης και ο μαθητευόμενος.

Και όλα αυτά μέσα στο πλαίσιο μιας οργανικής κοινότητας που βασίζεται στη μνήμη και την παράδοση για τη μεταφορά του πολιτισμού. Στη μοντέρνα μουσική, μας λέει ο συγγραφέας, «ακούω εγωκεντρισμό, όλα έχουν να κάνουν με το εγώ», ενώ στην παλιά μουσική «ακούω ιστορική συνέχεια, ανιδιοτέλεια, τη φωνή της κοινότητας».

Ο Κινγκ, φλερτάροντας, αλλά χωρίς να ενδίδει σε κάποιο είδος «εξωτισμού» ή ιδιότυπου «οριενταλισμού», καταφέρνει να μιλήσει για ένα μέρος -την Ηπειρο (et in Arcadia ego)- στην οποία η παραδοσιακή μουσική έχει σκοπό: «αποτελεί εργαλείο επιβίωσης και επούλωσης των πληγών της κοινότητας».

Ανιχνεύει στην τοπική μουσική τα προχριστιανικά μονοπάτια της μέθεξης, της γιορτής, του διονυσιασμού και της έκστασης, στοιχεία που επιβίωσαν για χιλιετίες και που έρχονται σε αντιπαράθεση με το απολλώνιο πνεύμα και τον δυτικό ορθολογισμό, αφού σ’ αυτήν αναγνωρίζει «μια άφατη διάσταση, η οποία λέει κάτι βαθύ για την ανθρώπινη κατάσταση».

Η ιλιγγιώδης ποικιλία των μουσικών του κόσμου όμως, ακριβώς όπως λαοί, φυλές και γλώσσες αλέθονται από τον μύλο της παγκοσμιοποίησης και της ομογενοποίησης που την ακολουθεί, και κάθε προσπάθεια ανάδειξης και διάσωσης τοπικών ιδιαιτεροτήτων αξίζουν την προσοχή και τη στήριξή μας.

  

ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ποιος έχει (επιτέλους) τις απαντήσεις;
Σπάνια συναντάμε βιβλία που μας μυούν στο μυστήριο και στην τέχνη της ζωής, βιβλία που το περιεχόμενό τους, όπως το φως το φακού, δεν μας αποκαλύπτει μόνο πράγματα μέσα στο σκοτάδι, αλλά μας κάνει να...
Ποιος έχει (επιτέλους) τις απαντήσεις;
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Παρακμή ή κατάρρευση του δυτικού πολιτισμού;
Ενα μυθοπλαστικό ταξίδι στο έτος 2393, σε έναν κόσμο αγνώριστο, μετά τη Μεγάλη Κατάρρευση του 2093 κατά την οποία «η αποσύνθεση του στρώματος πάγου της Ανταρκτικής προκάλεσε τη μαζική μετανάστευση και την...
Παρακμή ή κατάρρευση του δυτικού πολιτισμού;
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Αρκεί το «Πρώτη φορά Αριστερά»;
Την επιστροφή της ελπίδας με την εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ τον Ιανουάριο του 2015, αλλά και τη δραματική πορεία από την «ανταρσία» στον συμβιβασμό του περσινού Ιουλίου επιχειρούν να αναλύσουν και να ερμηνεύσουν...
Αρκεί το «Πρώτη φορά Αριστερά»;
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Η ψυχική υγεία σε καιρό κρίσης
Δέκα χρόνια μετά το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης και το νέο τεύχος του περιοδικού «ΟΥΤΟΠΙΑ» (αριθμός 126), που εκδίδει ο Ευτύχης Μπιτσάκης, επιχειρεί να δώσει απάντηση στο «τι μπορούμε να κάνουμε ώστε...
Η ψυχική υγεία σε καιρό κρίσης
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Παρεμβάσεις για τους εκλεκτούς των θεσμών
Η τρόικα αποτελεί έναν ενδιάμεσο «συλλέκτη του χρέους», έναν υπερκρατικό φορατζή που διασφαλίζει τα συμφέροντα των δανειστών και φροντίζει για το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας στους εκλεκτούς ξένους...
Παρεμβάσεις για τους εκλεκτούς των θεσμών
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Η επιδημία της γραφομανίας
Ο σημερινός κόσμος της επικοινωνίας αποτελεί ακριβώς αυτό το εικονικό σύμπαν της κουφαμάρας και της ασυνεννοησίας. Παράλληλοι διάλογοι κωφών, έκρηξη παρεξηγήσεων, παραληρηματικοί μονόλογοι, ανορθολογικά...
Η επιδημία της γραφομανίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας