• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.2°C / 29.6°C
    3 BF
    41%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.5°C / 29.9°C
    4 BF
    50%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.0°C / 28.8°C
    2 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    2 BF
    56%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    1 BF
    61%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.9°C / 26.6°C
    1 BF
    38%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.4°C / 22.0°C
    2 BF
    53%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    2 BF
    45%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.8°C / 30.2°C
    4 BF
    57%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 26.8°C
    2 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 27.4°C
    3 BF
    61%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.1°C / 26.7°C
    1 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    2 BF
    57%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.1°C / 25.9°C
    0 BF
    50%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.2°C / 28.8°C
    2 BF
    40%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 27.1°C / 27.8°C
    4 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 29.3°C
    0 BF
    37%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.3°C / 26.6°C
    2 BF
    58%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.6°C / 26.7°C
    2 BF
    75%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    1 BF
    60%

Ο Αγγλος οικονομολόγος, Τζον Μέιναρντ Κέινς

Εκανε λάθος τελικά ο Κέινς;

  • A-
  • A+

Το 1930 και στη σκιά της Μεγάλης Υφεσης, ο Αγγλος οικονομολόγος Τζον Μέιναρντ Κέινς, στο βιβλίο του «Οικονομικές δυνατότητες για τα εγγόνια μας», επιχειρώντας να εξωραΐσει την καταθλιπτική διάθεση που επικρατούσε στην κοινωνία, έθεσε στον εαυτό του το ερώτημα πώς θα ήταν ο κόσμος μας σε εκατό χρόνια. Η απάντησή του; Προέβλεπε ότι το βιοτικό επίπεδο θα αυξανόταν κατά τέσσερις με οκτώ φορές, ότι οι άνθρωποι θα δούλευαν μόλις τρεις ώρες την ημέρα και ότι τα μεγάλα οικονομικά προβλήματα θα επιλύονταν και θα επικρατούσε ο πολιτισμός του ελεύθερου χρόνου.

Εάν εξαιρέσουμε τη «χρυσή τριακονταετία» ή «Εποχή Κέινς» (1945-1975), περίοδο ραγδαίας οικονομικής ανάπτυξης μετά τον πόλεμο, αλλά πολύ κοντά στην εποχή της πρόβλεψης, θα λέγαμε ότι ο μεγάλος οικονομολόγος διαψεύστηκε ως προς τις μακροπρόθεσμες προβλέψεις του.

Ακόμα και μέχρι λίγα χρόνια πριν από την τωρινή κρίση ζήσαμε σε μια οικονομική ευφορία, η οποία όμως αποδείχτηκε εικονική και, κυρίως, βασισμένη σε δανεικό χρήμα, το οποίο καλούμαστε σήμερα να επιστρέψουμε στους πρόθυμους τοκογλύφους (τράπεζες) και μάλιστα στο εκατονταπλάσιο. Η κοινωνία της κατανάλωσης και της δάνειας ευμάρειας ξεφούσκωσε άδοξα και -για τους πολλούς- ακόμα και τραγικά.

Ηταν πράγματι λάθος η εκτίμηση του Κέινς για τις «οικονομικές δυνατότητες για τα εγγόνια μας»; Φυσικά και όχι, διότι τη διαφορά την κάνει η λέξη «δυνατότητες», η οποία αφορά το «εν δυνάμει» στην κοινωνία, δηλαδή μία από τις πιθανές εκδοχές της πραγματικότητας με βάση τα σημερινά δεδομένα.

Εάν σήμερα ο κόσμος μας έχει γίνει «ανθυγιεινός» για εμάς και τα παιδιά μας δεν είναι επειδή δεν υπάρχουν οι δυνατότητες για να υλοποιηθούν οι προβλέψεις του Κέινς και μάλιστα στο πολλαπλάσιο. Η σκοτεινή εικόνα της κοινωνίας μας οφείλεται στο ότι το σύστημα του αρπακτικού καπιταλισμού που ο Βρετανός οικονομολόγος θεωρούσε (ρομαντικά) ότι μπορούσε να τιθασεύσει και να εξημερώσει αποδείχτηκε περισσότερο άγριο και βίαιο απ’ ό,τι εκείνος υπολόγιζε.

Οι θεωρίες του συνέπεσαν ιστορικά με μια σχετικά μακρά περίοδο αύξησης των καπιταλιστικών κερδών και ταυτόχρονης μαζικής διεκδίκησης από το σοσιαλιστικό και κομμουνιστικό κίνημα και αυτή η σύμπτωση πρόσφερε ένα πραγματικό κοινωνικό διαμάντι, που για την Ευρώπη ήταν το κράτος πρόνοιας. Οι εξελίξεις όμως στη συνέχεια ανέτρεψαν τα δεδομένα και επανέφεραν την κανονικότητα του καπιταλισμού: αρπαγή, ιδιοποίηση, βιασμός του δημόσιου συμφέροντος υπέρ του ιδιωτικού, κτηνώδης εκμετάλλευση των ανθρώπων και της φύσης, αβυσσαλέες ανισότητες.

Εδώ ακριβώς είμαστε σήμερα. Μπορούσε (μπορεί) να γίνει διαφορετικά; Η απάντηση είναι αβίαστα «ναι». Διότι όλες οι δυνατότητες είναι εδώ. Η παραγωγικότητα της εργασίας βρίσκεται σε ασύλληπτα επίπεδα σε σχέση με εκατό χρόνια πριν. Οι τεχνολογικές καινοτομίες κάνουν εφικτό έναν εντελώς νέο κόσμο με λιγότερη εργασία, λιγότερη ασθένεια, μεγαλύτερη ισορροπία με τη φύση. Η γνώση μας για τον κόσμο αποτελεί πλέον ένα τεράστιο σώμα που ανοίγει νέους ορίζοντες για την υπαρξιακή μας ασφάλεια. Ο συσσωρευμένος πλούτος, έστω και κρυμμένος σε φορολογικούς παραδείσους, θυρίδες και τραπεζικούς λογαριασμούς, επαρκεί με το παραπάνω για την αντιμετώπιση του διατροφικού προβλήματος.

Αρα; Τις πταίει; «Καπιταλισμός είναι η εκπληκτική πεποίθηση ότι οι κακοηθέστεροι των ανθρώπων θα κάνουν τα πιο πονηρά πράγματα για το μέγιστο καλό του συνόλου των συνανθρώπων τους» έλεγε ο Κέινς, περιγράφοντας το μέγεθος της αυταπάτης για αυτορρύθμιση του καπιταλισμού.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Το ζώο που διαλέγει
«Είμαστε το επιλέγον ζώο και καμιά ποσότητα πίεσης, όσο εξαναγκαστική, σκληρή και άκαμπτη κι αν είναι, δεν έχει καταφέρει ποτέ να καταπιέσει εντελώς τις επιλογές μας και συνεπώς να καθορίσει ξεκάθαρα και...
Το ζώο που διαλέγει
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Το μονοπάτι το φτιάχνεις περπατώντας
Η καθημερινή εμπειρία ότι η κοινωνία μας είναι πιασμένη σε ένα δόκανο έλλειψης εναλλακτικών λύσεων και πολιτικών διεξόδων δημιουργεί μιαν αίσθηση ματαιότητας και μοιρολατρίας, η οποία συνήθως συνοψίζεται στη...
Το μονοπάτι το φτιάχνεις περπατώντας
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
«Τι είναι τελικά το νερό;»
Η πολλαπλότητα, η ποικιλομορφία, η πολυπλοκότητα, ακόμα και η αντιφατικότητα του κόσμου γύρω μας είναι που τον καθιστούν ενδιαφέροντα. Και ο καθένας από εμάς καλείται να κατανοήσει και διά της συμμετοχής να...
«Τι είναι τελικά το νερό;»
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Προσωποπαγή κόμματα και «εκπρόσωποι χώρων»
Ολο και συχνότερα τα τελευταία χρόνια βλέπουμε στην πολιτική σκηνή τη συγκρότηση διαφόρων κομματικών σχηματισμών από πρόσωπα που υπηρετούν είτε την προσωπική τους στρατηγική είτε ευρύτερα οικονομικά και...
Προσωποπαγή κόμματα και «εκπρόσωποι χώρων»
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Παραδοξότητες
Ο σπουδαίος Γάλλος κοινωνιολόγος Πιέρ Ροζανβαλόν, στο νέο του βιβλίο «Η κοινωνία των ίσων», αναλύει την κρίση που περνά η έννοια της ισότητας καθώς όπως λέει «έχουμε μια γενική απόρριψη της σημερινής μορφής...
Παραδοξότητες
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Στα απόνερα του Νταβός πλένεται η παγκόσμια ελίτ
Η οικονομική και τεχνολογική αλλαγή δημιουργεί πλούτο, όμως οι ισχυροί τον καρπώνονται αποκλειστικά, αφήνοντας το μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνίας στην απλή επιβίωση και στη φτώχεια. Δεν μπορούμε να αφήσουμε την...
Στα απόνερα του Νταβός πλένεται η παγκόσμια ελίτ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας