Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Παλιοί και νέοι ολοκληρωτισμοί
AP Photo/Petros Giannakouris

Παλιοί και νέοι ολοκληρωτισμοί

  • A-
  • A+

Σε μια πρόσφατη συνέντευξή του στο ηλεκτρονικό περιοδικό marginalia.gr ο ιστορικός Εντσο Τραβέρσο υποστηρίζει ότι «ο ολοκληρωτισμός δεν θα πρέπει να περιορίζεται στις εκδοχές τού εικοστού αιώνα», καθώς, όπως λέει, «μια νέα μορφή νεοφιλελεύθερου ολοκληρωτισμού έρχεται στην επιφάνεια».

Πρόκειται για μιαν άποψη στην οποία δεν έχουμε δώσει την πρέπουσα προσοχή, εγκλωβισμένοι συνήθως σε μια προσέγγιση σύμφωνα με την οποία η δυναμική των ολοκληρωτισμών εξαντλήθηκε στην περίοδο του Μεσοπολέμου. Ωστόσο οι εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών δείχνουν ότι το φαινόμενο αυτό βγήκε ιστορικά από την πόρτα για να ξαναμπεί καμουφλαρισμένο από το παράθυρο.

«Ενας απόλυτα πραγμοποιημένος κόσμος, στον οποίο όλες οι ανθρώπινες και κοινωνικές σχέσεις παίρνουν τη μορφή εμπορεύματος, στον οποίο η αγορά γίνεται ένα καθολικό ανθρωπολογικό πρότυπο και οι άνθρωποι είναι ανίκανοι να συλλάβουν τις σχέσεις τους έξω από τον ατομικισμό και τον ανταγωνισμό –ένας τέτοιος κόσμος θα ήταν ολοκληρωτικός» λέει ο Τραβέρσο. Στην ουσία επαναφέρει -σε υψηλότερο και πιο ουσιαστικό επίπεδο- την προβληματική του μακαρίτη Νιλ Πόστμαν στο «Διασκέδαση μέχρι θανάτου» (Κατάρτι, 2007).

Εκεί ο καθηγητής Επικοινωνίας εκτιμά ότι μεταξύ των δυστοπιών του Οργουελ («1984») και του Χάξλεϊ («Θαυμαστός καινούριος κόσμος»), πιο κοντά στη σύγχρονη πραγματικότητα βρίσκεται η δεύτερη, καθώς αυτό που φαίνεται να επικρατεί είναι όχι μια σκληρή δικτατορία επιβεβλημένη με βίαια μέσα, αλλά ένας soft ολοκληρωτισμός, ο οποίος βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στην εθελοδουλία και την αγελαία στάση των πληθυσμών.

Οι τελευταίοι, με την καθοριστική συμβολή των ΜΜΕ και ιδεολογιών όπως ο καταναλωτισμός και η αναπτυξιολαγνεία, παραμένουν παθητικοί, απέχοντας από την πολιτική και τα κοινά, συνήθως αηδιασμένοι από τη θεσμική αλλοτρίωση και την κυριαρχία του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Ο Τραβέρσο πάει και ένα βήμα παρακάτω, λέγοντας ότι η σημερινή νέα μορφή του νεοφιλελεύθερου ολοκληρωτισμού έρχεται «ενδεδυμένη τον μανδύα του αντιολοκληρωτισμού, θέτοντας την αγορά και τον ατομικισμό ως σύμβολα ελευθερίας ενάντια στον φυλετικό και ταξικό κολεκτιβισμό».

Το «ελληνικό πείραμα» των τελευταίων δέκα χρόνων είναι ενδεικτικό ίσως αυτού του νέου διεθνούς ολοκληρωτισμού, ο οποίος έχει την πολυτέλεια και τελικά την ικανότητα να αψηφά τη λαϊκή βούληση, να αλλάζει κυβερνήσεις κατά το δοκούν, να επιβάλλει σκληρές αντιλαϊκές πολιτικές και να καταδικάζει με ψυχρό αίμα ολόκληρους λαούς στη στέρηση και τη φτώχεια.

Η δυνατότητα αυτή βέβαια είναι αντιστρόφως ανάλογη της αδυναμίας των αριστερών δυνάμεων να προτείνουν βιώσιμη και πειστική εναλλακτική, στη βάση της οποίας θα κινητοποιήσουν τον κόσμο και θα οργανώσουν την αντίσταση. Πολύ περισσότερο: τα κέντρα του νεοφιλελεύθερου ολοκληρωτισμού καθίστανται σχεδόν αόρατα, μη προσβάσιμα, ανεξέλεγκτα, αλλά πανταχού παρόντα.

Οσο για την καταστατική του αρχή, το Δεν Υπάρχει Εναλλακτική (ΤΙΝΑ), τα κέντρα αυτά την εξωραΐζουν, προσφέροντας επίσης την εναλλακτική να υλοποιήσει την πολιτική τους η ίδια η Αριστερά, ιδέα σατανική –πλην όμως πολύ αποτελεσματική, όπως αποδεικνύει η περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ.

Σήμερα παρά ποτέ πρέπει να μηδενιστεί το κοντέρ και να αναζητήσουμε άμεσα πραγματική αριστερή εναλλακτική, έστω και εάν το έργο αυτό δείχνει τιτάνιο και παρόμοιων διαστάσεων με την πρόκληση που αντιμετώπισε η Αριστερά στον μεσοπόλεμο. Η τότε αποτυχία της αποτελεί ιστορικό κεκτημένο, προκειμένου να αποφύγουμε τα ίδια λάθη και να ανοίξουμε ένα νέο ορίζοντα ελπίδας.

ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Εκσυγχρονισμοί, αναχρονισμοί και κακές παρέες
Ασχέτως της γνώμης που έχει καθένας για τη σημερινή διακυβέρνηση, δεν μπορεί παρά να παρατηρήσει ότι το κίνημα «θύελλα και ορμή» που φιλοτεχνείται μέσα από τα αντικυβερνητικά ΜΜΕ, έχει μόνο ένα κοινό με το...
Εκσυγχρονισμοί, αναχρονισμοί και κακές παρέες
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
«Ο ηθικός σχετικισμός και οι ρουφιάνοι»
Ο γραμματέας της Νεολαίας του ΣΥΡΙΖΑ, Ιάσονας Σχινάς, στην απάντησή του παραβιάζει ανοιχτές θύρες, κατηγορώντας το «Πρώτο Θέμα» για «κιτρινισμό» και «ρουφιανιά». Πετά όμως τη μπάλα στην εξέδρα για το δια...
«Ο ηθικός σχετικισμός και οι ρουφιάνοι»
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Τι θέλει να πει η ξανθιά;
Η βασική φιλοσοφία των συστημικών ΜΜΕ ήταν και είναι «στηρίζουμε αυτούς που μάς στηρίζουν». Δηλαδή τις κυβερνήσεις που ψηφίζουν νόμους καλύπτοντας την άναρχη δράση μας και εξασφαλίζουν το φορολογικό μας...
Τι θέλει να πει η ξανθιά;
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Η κοινοτοπία της πολιτικής εθελοτυφλίας
Γέννημα-θρέμμα των συγκροτημάτων Τύπου ο Παντελής Καψής, μέλος της πρωτοπορίας των «προθύμων», μέσα από την προσωπική στήλη του στο «Εθνος», κάνει τη βαρυσήμαντη διαπίστωση ότι «η Ελλάδα διαθέτει την πρώτη...
Η κοινοτοπία της πολιτικής εθελοτυφλίας
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Από πειραματόζωο σε πρωτοπορία
Η Iστορία έφερε τα πάνω κάτω, ανεβάζοντας την Ελλάδα από τον πάτο στην κορυφή, καθώς εμφάνισε τελικά αρκετά αντισώματα και τίθεται εκ των πραγμάτων στην πρώτη γραμμή της μάχης κατά της νεοφιλελεύθερης...
Από πειραματόζωο σε πρωτοπορία
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Στα απόνερα του Νταβός πλένεται η παγκόσμια ελίτ
Η οικονομική και τεχνολογική αλλαγή δημιουργεί πλούτο, όμως οι ισχυροί τον καρπώνονται αποκλειστικά, αφήνοντας το μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνίας στην απλή επιβίωση και στη φτώχεια. Δεν μπορούμε να αφήσουμε την...
Στα απόνερα του Νταβός πλένεται η παγκόσμια ελίτ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας