• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.6°C / 15.8°C
    2 BF
    48%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    10°C 8.4°C / 11.0°C
    1 BF
    50%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.2°C / 14.0°C
    3 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 9.2°C
    1 BF
    76%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    11°C 9.1°C / 10.9°C
    4 BF
    71%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    10°C 7.8°C / 12.0°C
    1 BF
    54%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.2°C / 8.5°C
    2 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.3°C / 13.6°C
    1 BF
    63%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.9°C / 17.5°C
    4 BF
    50%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.9°C / 12.9°C
    2 BF
    54%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.9°C / 15.9°C
    3 BF
    35%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.3°C / 12.6°C
    3 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    2 BF
    58%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 12.5°C
    2 BF
    50%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    13°C 11.1°C / 12.8°C
    1 BF
    54%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 14.9°C
    2 BF
    57%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.7°C / 16.0°C
    2 BF
    41%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.3°C / 9.3°C
    1 BF
    51%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    10°C 8.5°C / 12.2°C
    2 BF
    54%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.8°C / 7.8°C
    2 BF
    65%

Το παρελθόν και το μέλλον μιας αυταπάτης

  • A-
  • A+

«Σήμερα που οι αυταπάτες για μια νομοτελειακή πρόοδο, εγγυημένη από τους νόμους της Ιστορίας, έχουν χαθεί οριστικά, τα εμπόδια μοιάζουν να προέρχονται όχι τόσο από την κληρονομιά του παρελθόντος όσο από ένα μέλλον που φαίνεται να εγκυμονεί απειλές με τις οποίες οι άνθρωποι τροφοδοτούν το παρόν». Με τα λόγια αυτά ο Ιταλός ιστορικός Μάσιμο Σαλβαντόρι συνοψίζει το σταυροδρόμι στο οποίο βρίσκεται η κοινωνία μας διανύοντας τη δεύτερη δεκαετία του εικοστού πρώτου αιώνα.

Είναι προφανής σήμερα η δυσκολία να δώσουμε ένα μέλλον στο μέλλον, εφευρίσκοντας μια νέα ιδέα της προόδου, η οποία θα αντιμετωπίζει την εξέλιξη του ανθρώπου στο ευρύτερο πλαίσιο της πλανητικής, αλλά και συμπαντικής εξέλιξης. Η σημερινή πορεία των πραγμάτων, υπό την ηγεμονία του αρπακτικού καπιταλισμού, προκαλεί όλο και μεγαλύτερη εντροπία, αταξία και φυγόκεντρες δυνάμεις που οδηγούν σε συγκρουσιακές τροχιές.

Ο παραγωγισμός και ο ταύτιση της ιδέας της προόδου με την «ανάπτυξη» υπήρξαν για πολλές δεκαετίες κοινό στοιχείο στη φιλοσοφία ζωής τόσο του καπιταλισμού όσο και του «υπαρκτού σοσιαλισμού», υποβιβάζοντας τους ανθρώπους σε «μέσα» για την επίτευξη αλλότριων σκοπών: συγκεκριμένα στην αύξηση του ΑΕΠ και στην «ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων».

Η λατρεία αυτή των αριθμών οδήγησε σε μια αλόγιστη κούρσα με καύσιμο τους ανθρώπους και τους φυσικούς πόρους. Οταν όμως το παιχνίδι γίνεται στο γήπεδο της οικονομίας, τότε αυτοί που παίρνουν το πάνω χέρι είναι οι «οικονομικοί παράγοντες»: κεφαλαιούχοι, επενδυτές, κερδοσκόποι, τράπεζες κ.ο.κ. Αυτό είναι το σημείο εγκλωβισμού που βρισκόμαστε σήμερα και για να ξεφύγουμε απαιτείται μια ριζική αλλαγή πλεύσης.

Ο κυρίαρχος οικονομισμός μάς λέει ότι –σε μια κοινωνία που ενδιαφέρεται όλο και λιγότερο για τους μη προνομιούχους- πρέπει να γίνουμε «επιχειρηματίες του εαυτού μας», δηλαδή να αναλάβουμε προσωπικά την ευθύνη και το κόστος των κοινωνικών ανισοτήτων, προκειμένου αυτές να συνεχίσουν να αυξάνονται απρόσκοπτα.

Μας βομβαρδίζει με ψευδαισθήσεις για «ελεύθερες επιλογές», οι οποίες δήθεν αυξάνονται σε μια κοινωνία ευκαιριών. Φυσικά δεν αναφέρεται καθόλου ότι, όπως λέει ο Ζίζεκ, στην ουσία αναγκαζόμαστε «να παίρνουμε αποφάσεις για τις οποίες δεν έχουμε τις αναγκαίες δυνατότητες και επαρκείς πληροφορίες», έτσι ώστε «βιώνουμε όλο και περισσότερο την ελευθερία μας ως φορτίο που προκαλεί ανυπόφορο άγχος».

Ο υπερσυντηρητικός Γάλλος ιστορικός Φρανσουά Φιρέ επικαιροποίησε το 1995 το «Τέλος της Ιστορίας» του Φράνσις Φουκουγιάμα, με το βιβλίο του «Το παρελθόν μιας αυταπάτης», με το οποίο προσπαθούσε να μας πείσει πως «είμαστε καταδικασμένοι να ζήσουμε στον κόσμο στον οποίο ζούμε». Πρέπει λοιπόν να παραιτηθούμε από την επινόηση του μέλλοντος;

Εάν ο κομμουνιστικός μεσσιανισμός ενείχε ένα θρησκευτικό στοιχείο, δηλαδή τη λύτρωση στο μέλλον, η αστική αντίληψη για τα πράγματα ενέχει ένα επίσης βιβλικό περιεχόμενο, όχι απελευθερωτικό, αλλά αντιδραστικό, με ορίζοντα το παρελθόν: η Πτώση και η τιμωρία με την έξωση από τον Παράδεισο είναι μόνιμη και χωρίς δυνατότητα σωτηρίας. Η κοιλάδα των δακρύων είναι το παρόν και το μέλλον μιας ανθρωπότητας που αμφισβήτησε τις εντολές του Πατέρα προκαλώντας την οργή του.

Σήμερα η επανεφεύρεση ενός μέλλοντος χωρίς αυταπάτες και θρησκευτικές διαθλάσεις είναι το πλέον επείγον καθήκον, σε μια κατάσταση που απειλεί με Αποκάλυψη ολόκληρη την ανθρωπότητα και τον πολιτισμό της.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Το Τείχος του Βερολίνου και το κατώφλι της Ιστορίας
Τριάντα χρόνια μετά, βρισκόμαστε σε ένα νέο κατώφλι για μια εποχή που ο καπιταλισμός αμφισβητείται σχεδόν από παντού ως πηγή καταστροφών και απειλών για τον άνθρωπο και τη φύση
Το Τείχος του Βερολίνου και το κατώφλι της Ιστορίας
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Σαν παιδιά σε ζαχαροπλαστείο
Η «καινοτομία» αποτελεί ουσιαστικά ένα αεικίνητο που οδηγεί σε φαύλο κύκλο και μετατρέπεται σε αυτοσκοπό: η βιομηχανία και η έρευνα προσφέρουν όλο και πιο «καινοτόμα» καταναλωτικά προϊόντα, τα οποία μας ωθούν...
Σαν παιδιά σε ζαχαροπλαστείο
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Τι έχει να πει η φιλοσοφία στα παιδιά μας;
Η εκπαίδευση των παιδιών να δέχονται την αβεβαιότητα και την ενδεχομενικότητα της Ιστορίας σε απόλυτη συνάρτηση με τις δικές τους πράξεις, θα άξιζε τον πειραματισμό στο σημερινό –κατά τ’ άλλα– ανάπηρο σχολείο
Τι έχει να πει η φιλοσοφία στα παιδιά μας;
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Μίσος για το «έτος 1789»
Μία από τις πρώτες δηλώσεις μετά την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία ήταν αυτή του Γκέμπελς, ότι «το έτος 1789 διαγράφεται από την Ιστορία», θέση που υιοθέτησαν οι περισσότεροι από τους ακροδεξιούς ηγέτες αλλά...
Μίσος για το «έτος 1789»
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Αν λοιπόν αυτό είναι μαρξισμός...
Οι επισημάνσεις του Γερμανού στοχαστή Βόλφγκανγκ Στερκ αποτελούν τον οδικό χάρτη μιας ποθούμενης, αλλά και χιμαιρικής χειραφέτησης του ανθρώπου, η οποία πάντως μας διατηρεί ζωντανούς και διασφαλίζει την...
Αν λοιπόν αυτό είναι μαρξισμός...
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Τι μπορεί να μας πει σήμερα ο Επίκτητος;
Ο στωικός φιλόσοφος Επίκτητος κατά έναν τρόπο είναι ένας προφήτης του κόσμου που έρχεται και ένας αντίλαλος του κόσμου που φεύγει. Μας καλεί να κατακτήσουμε κυρίως το εσωτερικό κάστρο και να αποβάλουμε τους...
Τι μπορεί να μας πει σήμερα ο Επίκτητος;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας