Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Είναι η νεύρωση και η αλλοτρίωση το μέλλον μας;

Είναι η νεύρωση και η αλλοτρίωση το μέλλον μας;

  • A-
  • A+

Για να δεις τον κόσμο σε έναν κόκκο άμμου
Και τον παράδεισο σε ένα αγριολούλουδο
Κράτησε το άπειρο στην παλάμη του χεριού σου

Και την αιωνιότητα σε μία ώρα

Οι στίχοι αυτοί του Γουίλιαμ Μπλέικ από το ποίημα «Οιωνοί της αθωότητας» εκφράζουν με τον καλύτερο τρόπο το θαύμα της πραγματικότητας που μας περιβάλλει και τις δυνατότητες του ανθρώπου να γίνει μέρος του κόσμου και να αποκτήσει την απαιτούμενη ταπεινότητα που χρειάζεται για να νιώσει και να αντιληφθεί ενδεχομένως την αδιάσπαστη ενότητα του μερικού με το Ολον.

Σύμφωνα με ορισμένους εξελικτικούς βιολόγους, ο εγκέφαλος του ανθρώπου έχει την ικανότητα να αναγνωρίζει την ενότητα. «Η ικανότητα αυτή δεν υπάρχει αυτή καθ’ εαυτή από τη γέννησή μας. Την αναπτύσσουμε με το πέρασμα του χρόνου, με τον ίδιο τρόπο που αναπτύσσουμε την ικανότητα της γλώσσας, εξελίσσοντας μια δομή εμπειριών, στην οποία διάφορα στοιχεία αλληλοενσωματώνονται μέχρι να φτιάξουν ένα νευρικό σύστημα αναγνώρισης, ένα είδος εσωτερικού ματιού», γράφει ο βιοχημικός Ντάριλ Ρίνι, στο συγκλονιστικό του βιβλίο «Ο θάνατος του αιώνιου» (1992, Κωσταράκης).

Σε τι χρησιμεύει αυτή η ικανότητα; Πρώτα απ’ όλα στην αυτοσυνείδηση και στη συνειδητοποίηση της σχετικότητας της ύπαρξής μας σ’ έναν κόσμο που κατοικείται από δισεκατομμύρια άλλα πλάσματα, ανθρώπινα και μη. Και ως εκ τούτου στη συνειδητοποίηση της ποικιλομορφίας της ζωής στον πλανήτη και της αξίας του καθενός ξεχωριστά.

Και παράλληλα, βοηθά να κατανοήσουμε ότι, παρ’ όλο που ζούμε σ’ ένα σύστημα που γεννά συγκρούσεις και ανταγωνισμό, «η ανταγωνιστική συμπεριφορά είναι κοντόφθαλμη και αντιδραστική» (όπως λέει ο Ρίνι), αφού σκοπός της είναι να προωθήσει την αυτοσυντήρηση στον χώρο και στον χρόνο.

Αντίθετα, η συλλογική συμπεριφορά είναι ευρεία και προοδευτική, αφού, συνήθως, έχει ορίζοντα σε κάποια μελλοντική προοπτική, «καθώς οι ανιδιοτελείς πράξεις, από τη φύση τους, βάζουν τους άλλους πάνω από τον εαυτό».

«Στρατευμένη επιστήμη», θα πει κάποιος δύσπιστος. Ωστόσο, η ιστορική εμπειρία επιβεβαιώνει αυτή την προσέγγιση, αφού τα τελευταία δέκα χιλιάδες χρόνια πολιτισμού σηματοδοτούν τη μάχη του ανθρώπου για να φτάσει από το «εγώ» στο «εμείς» και να ξεπεράσει τη βαρβαρότητα του «εμείς ενάντια στους άλλους», ενάντια στους «ξένους».

Το ίδιο φυσικά ισχύει και για τις σχέσεις του ανθρώπου με τη φύση και τα πλάσματά της, τα οποία συμπληρώνουν την περιβαλλοντική παλέτα, τα χρώματα της οποίας φιλοτεχνούν τον πίνακα της πλανητικής και υπαρξιακής μας ισορροπίας.

Ο σημερινός κόσμος της νεύρωσης, της αλλοτρίωσης και του ατομικισμού είναι αποτέλεσμα της ανικανότητάς μας να αντιληφθούμε την ενότητα του κόσμου και, πολύ περισσότερο, να αγωνιστούμε για να τη διατηρήσουμε ακέραιη.

Κάθε ταξική και κοινωνιολογική ερμηνεία οφείλει να εντάσσεται σ’ αυτό το φιλοσοφικό πλαίσιο και να ενοποιεί από τη μεριά της τους αγώνες τού σήμερα με την προοπτική μιας συνεργατικής κοινωνίας, ενταγμένης αρμονικά στο φυσικό περιβάλλον.

Ουτοπία; Ισως όχι μεγαλύτερη από τη (μεταφυσική) πίστη ότι μια κατάσταση παράνοιας και καταστροφής όπως η σημερινή μπορεί να συνεχιστεί επ’ άπειρον.

Η αποξένωση από τους άλλους και τη φύση πρέπει να αρθεί και προϋπόθεση γι’ αυτό αποτελεί η συνειδητοποίηση του χαμένου μας εαυτού. Οπως είπε ο βιολόγος Τζούλιαν Χάξλεϊ, «ο άνθρωπος είναι η εξέλιξη που απέκτησε συνείδηση του εαυτού της».

ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Πόλεμος όλων εναντίον του εαυτού τους
Εάν ο 19ος αιώνας ήταν ο αιώνας στον οποίο άνθησαν οι «Μεγάλες Προσδοκίες» και το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα η εποχή των «Μεγάλων Υποσχέσεων», σίγουρα ο 21ος αμέσως με την είσοδό του κέρδισε τον τίτλο του...
Πόλεμος όλων εναντίον του εαυτού τους
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ο καπιταλισμός σαν αυτοάνοσο νόσημα
Ο αρπακτικός καπιταλισμός μοιάζει με ένα αυτοάνοσο νόσημα της κοινωνίας, δηλαδή με μια περίπτωση κατά την οποία ο οργανισμός, για άγνωστη αιτία, στρέφεται κατά κάποιον τρόπο κατά του εαυτού του. Η λεηλασία της...
Ο καπιταλισμός σαν αυτοάνοσο νόσημα
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Το μονοπάτι το φτιάχνεις περπατώντας
Η καθημερινή εμπειρία ότι η κοινωνία μας είναι πιασμένη σε ένα δόκανο έλλειψης εναλλακτικών λύσεων και πολιτικών διεξόδων δημιουργεί μιαν αίσθηση ματαιότητας και μοιρολατρίας, η οποία συνήθως συνοψίζεται στη...
Το μονοπάτι το φτιάχνεις περπατώντας
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Η νεύρωση του ελέγχου
Τα περισσότερα από τα σημερινά προβλήματα προέρχονται από τη μονομανία και τον εθισμό μας στο δυτικό όνειρο του απόλυτου ελέγχου του κόσμου γύρω μας... Η προσέγγιση αυτή οδήγησε σε εκτροχιασμό τις αρχές του...
Η νεύρωση του ελέγχου
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Το ζώο που διαλέγει
«Είμαστε το επιλέγον ζώο και καμιά ποσότητα πίεσης, όσο εξαναγκαστική, σκληρή και άκαμπτη κι αν είναι, δεν έχει καταφέρει ποτέ να καταπιέσει εντελώς τις επιλογές μας και συνεπώς να καθορίσει ξεκάθαρα και...
Το ζώο που διαλέγει
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Γιατί είμαστε τυφλοί και εύπιστοι;
Θεωρίες συνωμοσίας, απατεώνες τύπου Σώρρα, άρνηση του Ολοκαυτώματος, η 11η Σεπτεμβρίου και πολλά άλλα. Για να αποκτήσουμε μια καθαρή ματιά στο σήμερα και στο αύριο, απαιτείται προσωπική και συλλογική...
Γιατί είμαστε τυφλοί και εύπιστοι;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας