Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα φαστ φουντ του πνεύματος
EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ

Τα φαστ φουντ του πνεύματος

  • A-
  • A+

Πριν από μερικά χρόνια, σε ένα συνέδριο στη Σορβόνη, ο Τζορτζ Στάινερ είπε ότι οι άνθρωποι «είμαστε φιλοξενούμενοι της ζωής» και πως χρέος μας είναι «να μάθουμε να είμαστε φιλοξενούμενοι των άλλων και να αφήνουμε το σπίτι όπου μας φιλοξένησαν λίγο πιο πλούσιο, λίγο πιο ανθρώπινο, λίγο πιο δίκαιο, λίγο πιο όμορφο απ’ ό,τι το βρήκαμε».

Εάν ο καθένας μας, με τη βοήθεια της παιδείας και της κοινωνίας των πολιτών, δεν αντιληφθεί αυτήν την αλήθεια, τότε είναι προδιαγεγραμμένο ότι θα αφήσουμε πίσω μας τη ζωή πιο βάρβαρη, πιο άσχημη, πιο άδικη και πιο φτωχή.

Ο μεγάλος συγγραφέας και κριτικός κάνει αυτές τις αναφορές στο βιβλίο του «Η βαρβαρότητα της άγνοιας» (Scripta), το οποίο είναι αποκαλυπτικό εάν διαβαστεί συνδυαστικά με το άλλο του έργο, «Δέκα (πιθανοί) λόγοι για τη μελαγχολία της σκέψης».

Σ’ αυτό το τελευταίο λέει ότι η ανθρώπινη ύπαρξη και η ζωή της διάνοιας γεννούν τόσο αυτή τη μελαγχολία, όσο, όμως, «και μια ζωτική ικανότητα να την ξεπερνούμε». Μιλά για τα Μακ Ντόναλντς και τα Κεντάκι Φράιντ Τσίκεν του ανθρώπινου πνεύματος, δηλαδή τους παραγωγούς της πνευματικής σκουπιδοφαγίας σε γρήγορο χρόνο, και κάνει την αντίστιξη με την καλλιέργεια, η οποία είναι απαιτητική και ζητά σκληρή δουλειά.

Η τάση που καλλιεργεί η μαζική κοινωνία στους ανθρώπους για το εύκολο, το εύπεπτο και το οικείο τούς προσφέρει έναν σύντομο δρόμο προς μια κίβδηλη και απατηλή γνώση και μια ψευδαίσθηση αυτοπεποίθησης, η οποία δεν εδράζεται σε κανένα πραγματικό στοιχείο. Πολύξεροι, θρασείς και προπετείς κινούνται στην επικράτεια του τετριμμένου και του συμβατικού και λειτουργούν σαν καλοί αγωγοί στην προπαγάνδα, την παραπληροφόρηση και το ψέμα.

Το σχολείο, τα συστημικά ΜΜΕ, η Εκκλησία και οι οργανικοί διανοούμενοι ξέρουν τον τρόπο να μετατρέπουν τις σκέψεις μας σε εχθρούς μας, εξ ου και η ανάγκη αντίστασης σε όλους αυτούς τους θεσμούς, προκειμένου να διατηρήσουμε το ελάχιστο της ανεξαρτησίας του πνεύματός μας. Φυσικά η άγνοια μπορεί πάντα να διορθωθεί, όμως τι γίνεται εάν θεωρούμε την άγνοια γνώση;

Ο σημερινός πληροφοριακός κορεσμός επιτείνει τη σύγχυση και την ημιμάθεια και φέρνει στην επιφάνεια ένα σημαντικότερο πρόβλημα: αυτό της μείωσης της ικανότητάς μας να είμαστε κοινωνικά και πολιτικά όντα.

Την ίδια ώρα, η δομή του πολιτικού συστήματος και οι διεθνείς συσχετισμοί δύναμης ουσιαστικά αποτρέπουν τους πολίτες από το να παίξουν ενεργό ρόλο στις εξελίξεις, από τις οποίες αποστασιοποιούνται, περιοριζόμενοι στον ρόλο του σχολιαστή.

Μέχρι σήμερα η Αριστερά σε όλες τις εκφάνσεις της όχι μόνο δεν έχει μπορέσει να αμφισβητήσει αποτελεσματικά αυτό το μοντέλο γνώσης και σκέψης, αλλά ούτε καν το έχει στις προτεραιότητές της.

Επειδή όμως Αριστερά (πρέπει να) σημαίνει κριτική, αμφισβήτηση, επεξεργασία και πρόταση, όταν αυτό δεν συμβαίνει, έχουμε διπλό πρόβλημα: από τη μία ένα συντηρητικό και επιθετικό κατεστημένο και από την άλλη μια άοπλη –ή αν θέλετε, αφοπλισμένη– Αριστερά. Αρα;

Χρειάζεται να ανακαλύψουμε εκ νέου αυτή τη «ζωτική ικανότητα να ξεπερνούμε τη μελαγχολία», ανανοηματοδοτώντας τα εννοιολογικά και πολιτικά εργαλεία μας και, κυρίως, μην ξεχνώντας με ποια πλευρά είμαστε στη μάχη. Αλλιώς, η χρήση των εννοιών και των μεθόδων του αντιπάλου σηματοδοτεί τον εκφυλισμό και την παρακμή.

  

ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ο θίασος του Ντόναλντ, της Τερέζα και του Κιμ
Μεγιστάνες του πλούτου, μεγα-εταιρείες και μιντιακοί γίγαντες ενορχηστρώνουν τη μετάβαση σ’ έναν σκοτεινό κόσμο εξάρτησης, εξατομίκευσης και σύγκρουσης με απρόβλεπτες συνέπειες. Στην πορεία αυτή, οι άνθρωποι...
Ο θίασος του Ντόναλντ, της Τερέζα και του Κιμ
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Πόλεμος όλων εναντίον του εαυτού τους
Εάν ο 19ος αιώνας ήταν ο αιώνας στον οποίο άνθησαν οι «Μεγάλες Προσδοκίες» και το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα η εποχή των «Μεγάλων Υποσχέσεων», σίγουρα ο 21ος αμέσως με την είσοδό του κέρδισε τον τίτλο του...
Πόλεμος όλων εναντίον του εαυτού τους
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Η νεύρωση του ελέγχου
Τα περισσότερα από τα σημερινά προβλήματα προέρχονται από τη μονομανία και τον εθισμό μας στο δυτικό όνειρο του απόλυτου ελέγχου του κόσμου γύρω μας... Η προσέγγιση αυτή οδήγησε σε εκτροχιασμό τις αρχές του...
Η νεύρωση του ελέγχου
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Είναι η νεύρωση και η αλλοτρίωση το μέλλον μας;
Η αποξένωση από τους άλλους και τη φύση πρέπει να αρθεί και προϋπόθεση γι’ αυτό αποτελεί η συνειδητοποίηση του χαμένου μας εαυτού. Όπως είπε ο βιολόγος Τζούλιαν Χάξλεϊ, «ο άνθρωπος είναι η εξέλιξη που απέκτησε...
Είναι η νεύρωση και η αλλοτρίωση το μέλλον μας;
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Το ποτάμι της ζωής και η αντίσταση
«Τα βαθύτερα προβλήματα της σύγχρονης ζωής πηγάζουν από την αξίωση του ατόμου να διατηρήσει την αυτονομία και την ιδιοτυπία τού Είναι του απέναντι σε υπερκείμενες δυνάμεις της κοινωνίας, της ιστορικής...
Το ποτάμι της ζωής και η αντίσταση
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Ο καπιταλισμός σαν αυτοάνοσο νόσημα
Ο αρπακτικός καπιταλισμός μοιάζει με ένα αυτοάνοσο νόσημα της κοινωνίας, δηλαδή με μια περίπτωση κατά την οποία ο οργανισμός, για άγνωστη αιτία, στρέφεται κατά κάποιον τρόπο κατά του εαυτού του. Η λεηλασία της...
Ο καπιταλισμός σαν αυτοάνοσο νόσημα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας