Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εξημερώνεται ο καπιταλισμός;

Η Αντρέα Νάλες πήρε τη... σκυτάλη της αποτυχίας από τον προκάτοχό της στην προεδρία των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών, Μάρτιν Σουλτς. Και μακάρι να ήταν μόνο η Γερμανία...

AP Photo / Markus Schreiber
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εξημερώνεται ο καπιταλισμός;

  • A-
  • A+

Γράφει ο Γιούργκεν Χάμπερμας: «Δυστυχώς οι Σοσιαλδημοκράτες, ενώ έχουν συνδέσει την ύπαρξή τους με την ιστορική μοίρα της Γερμανίας, δεν μπορούν να ανταποκριθούν στην ιστορική αποστολή τους: να εξημερώσουν τον καπιταλισμό. Αναζητούνται πολιτικά υποκείμενα τα οποία θα επωμιστούν αυτόν τον ρόλο. Οι επικείμενες ευρωεκλογές αποτελούν ένα στοίχημα γι’ αυτό το σχέδιο» («Εφ.Συν.» 29-10-2018).

Μέσα σε μία παράγραφο πολλά κρίσιμα ζητήματα. Ας ξεκινήσουμε από τα εύκολα.

Οντως, η Σοσιαλδημοκρατία έχει αποτύχει παταγωδώς να παίξει τον ρόλο στον οποίον αναφέρεται ο Γερμανός φιλόσοφος. Δεν αντιστάθηκε στην επέλαση του νεοφιλελευθερισμού, δεν υπερασπίστηκε τα συμφέροντα των τάξεων που παραδοσιακά ήταν το ακροατήριό της, προσχώρησε αμαχητί στη στρατηγική του αντιπάλου.

Για την ενδοτική στάση της απέναντι στις αχαλίνωτες δυνάμεις της αγοράς πλήρωσε βαρύ τίμημα. Στη Γερμανία υποχωρεί ατάκτως, στη Γαλλία έχει εξαφανιστεί, στην Ολλανδία ψάχνεται, στην Ιταλία είναι σε βαθιά κρίση, στην Ελλάδα βλέπουμε την εξέλιξη του ΠΑΣΟΚ.

Μοναδικές εξαιρέσεις, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Αγγλία. Γιατί σ’ αυτές τις χώρες έσπασε ο κανόνας; Μα, επειδή οι νέες ηγεσίες εξουδετέρωσαν τις βαρονίες που ήλεγχαν τα κόμματα και τα είχαν μετατρέψει σε ουραγούς της Δεξιάς.

Σωστά λέει ο Χάμπερμας ότι ο ιστορικός ρόλος της Σοσιαλδημοκρατίας ήταν η εξημέρωση του καπιταλισμού. Αυτή άλλωστε ήταν η αιτία της πρώτης διάσπασης του σοσιαλιστικού κινήματος. Γύρω από το δίλημμα «μεταρρύθμιση ή επανάσταση;» διεξήχθη η μεγάλη μάχη πριν από εκατό και βάλε χρόνια.

Υπήρξε περίοδος (χρυσή 35ετία) στη μεταπολεμική Ιστορία που πράγματι τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα από θέσεις εξουσίας πέτυχαν τον εξανθρωπισμό του καπιταλισμού. Κατάφεραν να δημιουργήσουν –στη Σκανδιναβία ήταν η πιο προωθημένη εκδοχή– κράτος δικαίου, συμμετοχικούς θεσμούς, εκτεταμένα δίκτυα προστασίας.

Πρόσφεραν υψηλού επιπέδου υπηρεσίες στην Παιδεία και την Υγεία, κράτησαν χαμηλά την ανεργία, οι εργαζόμενοι είχαν ικανοποιητικές αποδοχές, συγκρότησαν μηχανισμούς που εμπόδιζαν την απληστία του μεγάλου κεφαλαίου και περιόρισαν τις ανισότητες με την προοδευτική φορολογία.

Βοήθησε σ’ αυτό και η παρουσία του αντίπαλου δέους (τα καθεστώτα του υπαρκτού σοσιαλισμού) το οποίο λειτουργούσε σαν μπαμπούλας για τις αστικές τάξεις των χωρών της Δυτικής Ευρώπης. Το σύστημα δεν ανετράπη, έγινε όμως πιο ανθρώπινο.

Είναι σήμερα αυτό εφικτό; Μπορεί, δηλαδή, να αναπτυχθεί ένα κίνημα το οποίο θα θέσει, όχι πια μόνο σε εθνικό επίπεδο, αλλά σε περιφερειακό (Ευρώπη), ακόμη και σε παγκόσμιο, ως στόχο του την εξημέρωση του καπιταλισμού;

Οι γνώμες διχάζονται. Οι νεοφιλελεύθεροι λένε ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση. Η ριζοσπαστική, κινηματική Αριστερά και οι κομμουνιστές, όπου επιβιώνουν, υποστηρίζουν ότι ο καπιταλισμός στη σημερινή τούρμπο μορφή του δεν παίρνει επιδιόρθωση, δεν συμφωνούν όμως στο διά ταύτα, ενώ δεν λείπουν οι ιδεολογικοί καβγάδες και οι δίκες προθέσεων για παλιές και νέες... αμαρτίες.

Οι Σοσιαλδημοκράτες δεν μπορούν να ξεπεράσουν την προγραμματική αμηχανία τους. Ο Χάμπερμας λέει πως αναζητούνται πολιτικά υποκείμενα προκειμένου να παίξουν αυτόν τον ρόλο και θεωρεί ότι οι επικείμενες ευρωεκλογές αποτελούν ένα στοίχημα γι’ αυτό το σχέδιο.

Πολλοί πάντως, παρατηρώντας τις τάσεις στα εκλογικά σώματα, φοβούνται ότι από τις ευρωεκλογές δεν θα προκύψει το σχέδιο για την εξημέρωση του καπιταλισμού, αλλά ένα σχέδιο για την πλήρη αποθηρίωσή του που θα πηγαίνει παρέα με τη συρρίκνωση της δημοκρατίας.

Ανάγωγα

Κρίμα. Η πλήρης απογοήτευση από τις προτάσεις του πρωθυπουργού για τη συνταγματική αναθεώρηση. Περίμενα απ’ αυτόν, που οι αντίπαλοί του τον παρομοιάζουν με τον Στάλιν, τον Τσαουσέσκου, τον Τσάβες, τον Μαδούρο, τον Κιμ τον τρίτο, να προτείνει τη δημιουργία ένοπλης λαϊκής πολιτοφυλακής, σοβιέτ στις δημόσιες επιχειρήσεις, εργατικό έλεγχο με αυτοδιαχείριση στις ιδιωτικές εταιρείες και κοινωνικοποίηση των βασικών μέσων παραγωγής. Τίποτε όμως. Ούτε λέξη. Πανδαισία ρεφορμισμού.

ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΠΑΣ
Μακρόν, Τσίπρας σπρώχνουν τον Σουλτς
Ξανά εκλογές δεν θέλει το SPD, γιατί -όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις- το αποτέλεσμα θα είναι αρνητικό. Η επιρροή του μειώνεται. Εχει πέσει κάτω από το 20%. Νέα ήττα θα οδηγήσει το αρχαιότερο κόμμα της...
Μακρόν, Τσίπρας σπρώχνουν τον Σουλτς
ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΠΑΣ
Ωδίνες
Εμείς εδώ ασχολούμαστε με το Μακεδονικό προτείνοντας ονόματα της αρεσκείας μας και δημοψηφίσματα για να αποφασίσουν οι Ελληνες πώς θα λέγονται οι γείτονες, στη Γερμανία αναζητούν τρόπους προκειμένου να βγουν...
Ωδίνες
ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΠΑΣ
Θα πουλήσουν ακριβά το τομάρι τους;
Εχουμε να κάνουμε με ολοκληρωμένο σχέδιο -προετοιμασμένο από καιρό- το οποίο η ηγεσία του SPD, έχοντας αποφασίσει τούτη τη φορά να πουλήσει πολύ ακριβά το τομάρι της για να δεχθεί να μπει στον μεγάλο...
Θα πουλήσουν ακριβά το τομάρι τους;
ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΠΑΣ
Από εξτρεμιστής, φερέγγυος συνομιλητής
Ο Τσίπρας, μέχρι προσφάτως αποδέκτης συστάσεων, συμβουλών, ενίοτε και εκβιασμών για να εγκαταλείψει τις ριζοσπαστικές αντιλήψεις του, τώρα αντιμετωπίζεται ως φερέγγυος συνομιλητής, η γνώμη του οποίου για το τι...
Από εξτρεμιστής, φερέγγυος συνομιλητής
ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΠΑΣ
Πορτογάλοι και Ισπανοί δείχνουν τον δρόμο!
Μετά τη συμφωνία της σοσιαλδημοκρατίας με τη ριζοσπαστική και κομμουνιστική Αριστερά στην Πορτογαλία, μετά την υπογραφή του πρωτοκόλλου κυβερνητικής συνεργασίας ανάμεσα στους Σοσιαλιστές και τους Podemos στην...
Πορτογάλοι και Ισπανοί δείχνουν τον δρόμο!
ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΠΑΣ
Ηταν στραβό το κλήμα....
Η τρικομματική κυβέρνηση στη Γερμανία δεν πάει καλά. Καθόλου καλά για την ακρίβεια. Tο κλήμα ήταν από την αρχή στραβό. Οι σοσιαλδημοκράτες μπήκαν στο σχήμα χωρίς ενθουσιασμό. Το κόμμα ήταν διχασμένο. Πολλά...
Ηταν στραβό το κλήμα....

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας