Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Λαϊκοί πνεύμονες - Αστικές πνευμονίες

Λαϊκοί πνεύμονες - Αστικές πνευμονίες

  • A-
  • A+

«Και βροχή και ντεκαντάνς. Και ήταν και χάλια η “Τραβιάτα”...». Πώς τις νιώθω αυτές τις κυρίες του καλού κόσμου. Αιώνες τώρα ίδια φάτσα, ίδιες ατάκες. Τι να μιλάμε για το 1870, τι για το 2010, ελάχιστες οι διαφορές.

Πώς αλλιώς να εξηγήσω το γεγονός πως την εν λόγω ρήση την άκουσα ύστερα από σχετική παράσταση προ μηνών, που έβρεχε ο θεός τη μοίρα μας και γίναν μουσκίδι μπούκλες και ρίμελ και τα ταξί άφαντα και έξω από το Μέγαρο ένας νεαρός ζητούσε μερτικό από τη ζωή και ήρθε και απόειδε ένα μακρύ παλτό και αναφώνησε «πόσο ακόμη θ' αντέξω; Και βροχή και ζητιανιά και η “Τραβιάτα” χάλια!».

Αν και καθόλου χάλια δεν ήταν η «Τραβιάτα», το ζήτημα είναι πως εκείνη τη στιγμή, η κυρία με τας καμελίας είπε ακριβώς την ίδια ατάκα που βάζει στο στόμα Βρετανής αριστοκράτισσας ο Μπέρναρντ Σο στο «Ωραία μου Κυρία» (η οποία, μάλιστα, συμπλήρωνε: «Αν δεν πεθάνω από πνευμονία, θα πεθάνω απ' τους λαϊκούς!»).

Το ξαναθυμήθηκα όταν είδα το θεατρικό τις προάλλες, στο θέατρο «Πάνθεον», σε σκηνοθεσία Αλέξανδρου Ρήγα, στην πιο μεγάλη και πραγματικά καλή παραγωγή που έχω δει ποτέ (ξεχωρίσαμε έναν εξαιρετικό Παύλο Χαϊκάλη, στον ρόλο του βοηθού του γλωσσολόγου καθηγητή, που προσπαθεί να μεταμορφώσει, μορφώνοντας, μία λαϊκιά σε κόρη της υψηλής κοινωνίας, και την υπέροχη ερμηνευτική παρουσία στο τραγούδι του Ησαΐα Ματιάμπα).

Ο Μπέρναρντ Σο γράφει αυτό το έργο για να σπάσει κάθε ταξικό φραγμό. Πίστευε ότι μέσω της γλώσσας και της μάθησης οι ταξικές διακρίσεις αμβλύνονται σε βαθμό κακουργήματος. Ηταν ειρηνιστής, σοσιαλιστής και χορτοφάγος. Ιδιοφυής συγγραφέας και ξεχωριστός άνθρωπος. (Είμαι κοντά στα τρία πρώτα. Λέτε αν κόψω και τη φέτα να γίνω και τα δύο επόμενα; Βρε, λες να είναι απλά θέμα... φέτας και τζάμπα σκοτίζομαι;).

Γεννημένος στα μέσα του 19ου αι. στο Δουβλίνο, έζησε όλη την υποκρισία των αστών της βικτωριανής εποχής και όλο τον μικροαστισμό των μικρομεσαίων κάθε εποχής. Ηταν ενάντια σε κάθε μορφή βίας και ανισότητας, σοσιαλιστής πριν από τον Ουάιλτ, ειρηνιστής πριν από τον Γκάντι και καυστικά αφοριστικός απέναντι σε κάθε τι «λογικό» και «δεδομένο».

Τον πιο επιτυχημένο χαρακτηρισμό του εαυτού του, ωστόσο, τον έχει δώσει ο ίδιος: «Δεν ξέρω αν γεννήθηκα τρελός ή ελαφρόμυαλος, αλλά απόλυτα αυτεξούσιος ένιωθα μόνο στο βασίλειο της φαντασίας μου και μόνο κοντά στους μεγάλους νεκρούς γνώρισα αληθινή φιλική ατμόσφαιρα».

Μέγας νεκρός και ο ίδιος πλέον (τουλάχιστον έζησε να δει το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και να πάρει Νόμπελ Λογοτεχνίας), μας έχει επιφορτίσει με αυτό που ονομάζει ο άλλος μέγας (ζωντανός, φυσικά και ευτυχώς) Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, «βραχυκύκλωμα της πάντα ελλοχεύουσας ιστορικής πανουργίας».

Αυτήν την πανουργία καλούμαστε εμείς οι «ντεκαντάνς», μαζί με τους φωτεινούς διανοούμενους, αυτού και του άλλου κόσμου, να αναγνωρίσουμε, να σφιχταγκαλιάσουμε και να δούμε, εν τέλει, πώς θα την κάνουμε να μας ταιριάζει. Να μη μας στενεύει στα μανίκια, να μη μας είναι φαρδιά στους ώμους. Να μας χωράει, τέλος πάντων, αλλά και να μας πάει κάπως. Να μας ομορφαίνει, βρε παιδί μου, αλλά να την ομορφαίνουμε κι εμείς.

Αν κάτι έχω ξεχωρίσει σε αυτούς τους ανθρώπους (και μου λείπει τόσο στο σήμερα), αν κάτι έχουν απόλυτα κοινό, αυτό είναι πως δεν μιζεριάζουν. Δεν βαλτώνουν στην απογοήτευση, δεν ανακυκλώνουν την παθητικότητα (δεξιά ή αριστερή) και πάντοτε βρίσκουν ευφάνταστους τρόπους σύγκρουσης. Τρανό παράδειγμα, ο κάτωθι επιστολικός διάλογος: κάλεσε ο Σο τον Ουίνστον Τσόρτσιλ στην πρεμιέρα του αντιπολεμικού του έργου «Ταγματάρχης Μπάρμπαρα» (Major Barbara, 1905).

Τότε ο Τσόρτσιλ ήταν ακόμη βουλευτής των Συντηρητικών, πριν διαφωνήσει και ενταχθεί στους Φιλελεύθερους. Μέγας σοσιαλιστής ο Σο και πολέμιος, ψυχή τε και σώματι κάθε ιμπεριαλισμού και μιλιταρισμού, στην πρόσκληση προς τον μελλοντικό πρωθυπουργό της Βρετανίας έγραφε: «Κύριε Τσόρτσιλ, σας έχω κρατήσει δύο θέσεις για την πρεμιέρα. Ελάτε με ένα φίλο σας, αν σας έχει μείνει κανένας».

Και ο Τσόρτσιλ απάντησε: «Είναι αδύνατον να έρθω στην πρεμιέρα. Προτίθεμαι να έρθω στη δεύτερη παράσταση, αν υπάρξει».

 

 

ΝΟΡΑ ΡΑΛΛΗ
Είδωλα και καθρέφτες
Πάνω από τα κεφάλια των θεατών αιωρείται μια τεράστια ντισκομπάλα σε σχήμα νεκροκεφαλής, που λαμπυρίζει νεκρώσιμα. Πάνω της, ένα μαύρο στέμμα, διακοσμημένο με ακάνθινο στεφάνι. Ακούγεται δυνατά μουσική μέταλ.
Είδωλα και καθρέφτες
ΝΟΡΑ ΡΑΛΛΗ
«Με λένε Νόρα»
Ονόματα, ημερομηνίες, «σταθμοί ζωής»... σαν φεύγει κάποιος από τον άδικο τούτο κόσμο, οι βιογράφοι του στέκονται σε αυτές τις ανούσιες λεπτομέρειες. Ποιος νοιαζόταν άραγε για το πώς θα λέγαν την Μπίλι...
«Με λένε Νόρα»
ΝΟΡΑ ΡΑΛΛΗ
Για δες το
Συμβαίνει, λοιπόν, αυτό το περίεργο στην Ελλάδα: να έχουν οι θεοί και οι ήρωές της την ίδια, κοινή, περίεργη μοίρα. Ενώ ποτέ δεν έζησαν, εν τέλει επέζησαν – εις τους αιώνας των αιώνων που ακολούθησαν, αμήν.
Για δες το
ΝΟΡΑ ΡΑΛΛΗ
Επιασα το(ν) Τζόκερ
Το παρόν δεν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας. Οποιαδήποτε ομοιότητα με πρόσωπα και καταστάσεις είναι απολύτως μη συμπτωματική.
Επιασα το(ν) Τζόκερ
ΝΗΣΙΔΕΣ
«Το βαλς των δέντρων και του ουρανού»
Πριν από έναν χρόνο μεταφράστηκε στα ελληνικά το εξαιρετικό βιβλίο του Ζαν-Μισέλ Γκενασιά «Το βαλς των δέντρων και του ουρανού» (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις). Ο Ζαν-Μισέλ Γκενασιά γεννήθηκε στο Αλγέρι το...
«Το βαλς των δέντρων και του ουρανού»
ΝΟΡΑ ΡΑΛΛΗ
Αγκά Σφι και Φι
«Αγκά Σφι και Φι» ήταν ο τίτλος θεατρικού έργου σε σενάριο και σκηνοθεσία της Χρύσας Σπηλιώτη. Υπέροχο έργο. Το 'χε παρουσιάσει πριν χρόνια, φοιτήτρια ήμουν ακόμη στην Πάτρα. «Αγκάλιασέ με – Σφίξε με και...
Αγκά Σφι και Φι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας