Αθήνα, 35°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
35°C
37.0° 33.0°
2 BF
41%
Θεσσαλονίκη
Αίθριος καιρός
34°C
35.7° 31.6°
3 BF
47%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
30°C
31.0° 30.5°
2 BF
68%
Ιωάννινα
Αίθριος καιρός
28°C
27.9° 27.9°
2 BF
54%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
33°C
32.9° 32.9°
3 BF
43%
Βέροια
Αίθριος καιρός
33°C
34.0° 29.6°
2 BF
50%
Κοζάνη
Ελαφρές νεφώσεις
30°C
30.4° 29.5°
2 BF
27%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
35°C
35.2° 35.2°
2 BF
32%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
33°C
33.0° 31.5°
2 BF
49%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
29°C
31.2° 28.3°
2 BF
56%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
31°C
33.8° 29.9°
2 BF
42%
Σκόπελος
Ελαφρές νεφώσεις
31°C
30.7° 30.7°
3 BF
62%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
31°C
30.9° 30.9°
2 BF
70%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
33°C
32.9° 32.9°
0 BF
43%
Λαμία
Αίθριος καιρός
36°C
36.6° 31.5°
2 BF
34%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
29°C
29.8° 28.8°
4 BF
65%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
36°C
36.0° 35.0°
2 BF
24%
Καβάλα
Αραιές νεφώσεις
30°C
30.5° 30.3°
1 BF
69%
Κατερίνη
Αίθριος καιρός
30°C
31.7° 30.3°
3 BF
73%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
32°C
31.6° 31.6°
1 BF
20%
ΜΕΝΟΥ
Δευτέρα, 22 Ιουλίου, 2024
tsipras
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
AP Photo/Thanassis Stavrakis

Η κρίση γύρω μας και η Κεντροαριστερά

Στον ΣΥΡΙΖΑ οι πιο πολλοί πιστεύουν πως το κόμμα στηρίχτηκε στο ιδεολόγημά του. Στην αριστεροσύνη του! Πρόκειται για αστειότητες. Ο κορμός της δυναμικής του ΣΥΡΙΖΑ ήταν η εικόνα Τσίπρα. Νεανική. Φωτεινή. Φρέσκια. Τότε, άλλωστε, τα παραδοσιακά κόμματα ήταν εξουθενωμένα και ρυτιδιασμένα. Δεν κέρδισε τη δυναμική που ανέπτυξε ο ΣΥΡΙΖΑ από την πηγή της «Αριστεράς». Αλλά από την πηγή Τσίπρα!

Δεν χρειάζεται να ψάξουμε πολύ. Η πραγματικότητα είναι πως η Κεντροαριστερά, που κάποτε έδινε τον τόνο παγκοσμίως, περνάει σοβαρή κρίση. Και τούτο συμβαίνει σε μια εποχή που η ίδια είναι πιο αναγκαία παγκοσμίως παρά ποτέ, καθώς αυξάνονται διαρκώς οι ανισότητες. Την ίδια ώρα, επίσης, η Ακροδεξιά κερδίζει έδαφος. Με τις όποιες μορφές της. Καθώς πολλαπλασιάζεται και εντείνεται η πολιτική, οικονομική και κοινωνική πόλωση. Παράλληλα, βεβαίως, απουσιάζουν οι, πάλαι ποτέ, εμβληματικοί ηγέτες της Κεντροαριστεράς που θα μπορούσαν να δώσουν τον τόνο τους. Αν λοιπόν όλοι αυτά συνυπολογιστούν, η Κεντροαριστερά, που από τη φύση της δεν είναι ακραία, ασφυκτιά μέσα από ένα συνολικό περιβάλλον πόλωσης το οποίο δεν την ευνοεί. Τόσο διότι και η ίδια έχει χάσει τον δρόμο της, αλλά και διότι οι συχνά ακραίοι ανταγωνιστές της την επισκιάζουν.

Στην Ευρώπη κατ’ αρχάς –ειδικά μετά τις ευρωεκλογές– είναι φανερό πως υπάρχουν ξεκάθαρα μηνύματα. Τούτα έχουν φυσικά έρθει στην επιφάνεια. Και αφορούν όλους. Την ίδια ώρα όμως –είτε μας αρέσει είτε όχι– η πραγματικότητα είναι ωμή: το προς τα δεξιά πολιτικό φάσμα, την εποχή που διανύουμε, τείνει να κυριαρχεί. Και το ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι, επίσης, βρισκόμαστε απέναντι σε ένα γενικότερο φαινόμενο κρίσης των δημοκρατιών παγκοσμίως. Εδώ έχουν αναπτυχθεί τοξικές ρίζες, μέσα από τις οποίες ανατροφοδοτείται διαρκώς η Ακροδεξιά. Είναι πάντως ένα κάποιο ευτύχημα ότι, για την ώρα, η Ακροδεξιά, σε γενικές γραμμές, μένει στην άκρη. Ως έναν βαθμό, τουλάχιστον.

Αν σταθούμε πάντως για λίγο στο τι συμβαίνει σε δύο ηγετικές ευρωπαϊκές χώρες, τη Γερμανία και τη Γαλλία, οι ανησυχίες εντείνονται. Η πιο έντονη κρίση εμφανίστηκε στη Γαλλία του προέδρου Μακρόν (ενός κεντρώου –κατά βάσιν– προέδρου), όπου η πολιτική παράταξή του υποχώρησε στην τρίτη εκλογική θέση. Το ακόμη πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι η ακροδεξιά Μαρίν Λεπέν (με ένα σε σχέση με το παρελθόν κάπως πιο ήπιο πρόσωπο) κέρδισε την πρώτη θέση για το κόμμα της (National Rally). Η αντίδραση του Μακρόν ήταν άμεση: νέες εκλογές, όπου στη φάση αυτή η όποια εκτίμηση για το τι θα συμβεί είναι αδύνατη. Παράλληλα, στη Γερμανία, στο ανατολικό της κομμάτι, η Ακροδεξιά κυριάρχησε απόλυτα. Με μόνο πιο σταθεροποιητικό παράγοντα τους κεντροδεξιούς Χριστιανοδημοκράτες. Αλλωστε ο σοσιαλιστής καγκελάριος Σολτς και οι δύο συνέταιροί του είναι σε τροχιά ραγδαίας φθοράς.

Με τους πυλώνες της σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης να έχουνε ήδη υποστεί σημαντική φθορά, μοιάζει να έρχεται εκ νέου στην πρώτη θέση το χριστιανοδημοκρατικό κόμμα. Παράλληλα, η Κεντροδεξιά αναμένεται να είναι το ισχυρότερο μπλοκ της Ευρώπης, με αποτέλεσμα να αποκτήσει τις πιο κομβικές θέσεις-κλειδιά, οι οποίες και θα διαμοιραστούν ανάλογα. Πάντως, η Κεντροαριστερά στην Ευρώπη έχει πλέον πολύ δρόμο να διανύσει, για να βάλει την όποια σφραγίδα της. Ενώ το ερώτημα που προκύπτει ξεκάθαρα είναι άμεσο και απλό: Ποιο είναι το ιδεολογικό και πολιτικό στίγμα της Κεντροαριστεράς στην εποχή μας; Ενώ, και πέρα από αυτό, ποιο είναι το αντίστοιχο πολιτικό στίγμα της Κεντροαριστεράς στη χώρα μας;

Δυστυχώς, σε μια συγκεκριμένη φάση της Κεντροαριστεράς, τόσο στην Αμερική (Κλίντον, Ομπάμα) όσο και στη Βρετανία (Μπλερ) αλλά και στη Γερμανία (Σρέντερ), πολλοί προσυπέγραψαν μία νεοφιλελεύθερη διαδρομή. Ηταν μια φάση όπου φιλόδοξα στελέχη της Κεντροαριστεράς είχαν φτάσει σε ένα σταυροδρόμι όπου έλεγαν πλέον ωμά: «Και εμείς είμαστε, λίγο-πολύ, θατσερικοί». Οταν ειδικά ο Ομπάμα διαχειρίστηκε την παγκόσμια οικονομική κρίση που ξέσπασε στην Αμερική. Αυτό ήταν το αποτέλεσμα της προσέγγισης του επί εικοσαετία νεοφιλελεύθερου κεντρώου τραπεζίτη της χώρας, Αλαν Γκρίνσπαν, ο οποίος θεωρούνταν γκουρού της οικονομίας και ο οποίος, μετά τη μεγάλη καταστροφή, θα δήλωνε: «Ναι, εν μέρει έκανα λάθος. Θεώρησα πως το ατομικό συμφέρον του ιδιωτικού τομέα και ειδικά των τραπεζών θα τους έκανε να προστατεύσουν τα συμφέροντα των μετόχων τους!» Φυσικά η κρίση ευνόησε τους ελάχιστους. Και οι εργατουπόλεις οδήγησαν στον Τραμπ! (Οπως αναλύω στο «Η τοξική εποχή μας».)

Εχουμε έκτοτε βιώσει πολλά και διάφορα, στα οποία η Κεντροαριστερά δεν έχει καταφέρει να διαμορφώσει μια διαδρομή που θα συνοδεύεται από αρχές και αξίες. Συν τις κατάλληλες ηγεσίες, για κάτι νέο και φρέσκο στον χώρο της πολιτικής. Εκείνο βεβαίως που σφραγίζει γενικότερα την εποχή που διανύουμε είναι η τραγική ένδεια του πολιτικού προσωπικού, σε σχεδόν όλες τις δημοκρατίες. Η ένδεια τούτη ανακυκλώνεται, ούτως ή άλλως. Καθώς, όλο και περισσότεροι, που θα μπορούσαν να εμπλουτίσουν τον χώρο της πολιτικής, αποστασιοποιούνται από τα πολιτικά δρώμενα. Περνώντας στη χώρα μας ειδικά, πάντως, ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν πολύ τυχερός που ξεκίνησε την ουσιαστική διαδρομή του με τον Αλέξη Τσίπρα. Αυτός, είχε πράγματι έναν ιδιαίτερα ανηφορικό δρόμο για να διαβεί και να εδραιώσει τη δική του ηγεσία στο κόμμα. Από εκεί και πέρα, με το ξεχωριστό χάρισμα που διέθετε, διαμιάς πήρε στους ώμους του μια παράταξη, όπου η ακτινοβολία του επισκίασε τα όποια φορτία της παραδοσιακής Αριστεράς.

Να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους; Στον ΣΥΡΙΖΑ οι πιο πολλοί πιστεύουν πως το κόμμα στηρίχτηκε στο ιδεολόγημά του. Στην αριστεροσύνη του! Πρόκειται για αστειότητες. Ο κορμός της δυναμικής του ΣΥΡΙΖΑ ήταν η εικόνα Τσίπρα. Νεανική. Φωτεινή. Φρέσκια. Τότε άλλωστε τα παραδοσιακά κόμματα ήταν εξουθενωμένα και ρυτιδιασμένα. Δεν κέρδισε τη δυναμική που ανέπτυξε ο ΣΥΡΙΖΑ από την πηγή της «Αριστεράς». Αλλά από την πηγή Τσίπρα! Του τότε (φυσικά) Τρίπρα. Τα πράγματα ήταν απλά. Αν και πολλοί στον ΣΥΡΙΖΑ δεν το κατάλαβαν ποτέ.

Ηταν πάνω στους ώμους του Τσίπρα που σκαρφάλωσαν οι δύο εκλογικές νίκες. Δυστυχώς, ο ίδιος δεν αντελήφθη πως τούτη η δυναμική θα έπρεπε να αξιοποιηθεί από τον ίδιο και την εικόνα που όφειλε να χτίσει. Να καταλάβει πως όταν τα πράγματα θα στράβωναν, η μεγάλη πρόκληση δεν ήταν οι ιδεοληψίες και τα δόγματα ως όπλα. Αλλά η προσωπική του εικόνα. Συν μια καινούργια ομάδα που θα αντανακλά την όποια νέα διαδρομή θα επέλεγε.

Ως πρωθυπουργός ο Αλέξης Τσίπρας, εύκολα ή (κυρίως) δύσκολα, έκανε όσα έπρεπε για τη σταθεροποίηση της οικονομίας. Λάθη μπορεί να υπήρξαν. Ομως στα δύσκολα σταυροδρόμια, τελικά, έκανε τη σωστή στροφή. Και φυσικά ήταν αναπόφευκτο να χάσει τις εκλογές. Ομως, δεν υπέστη συντριβή. Κατόρθωσε να διασφαλίσει ένα σημαντικό ποσοστό. Πάνω στο οποίο, όμως, το παλαιό κομματικό οικοδόμημα έπρεπε να ξεριζωθεί και να αντικατασταθεί από κάτι όσο πιο φρέσκο ήταν δυνατό. Ηταν λοιπόν η ώρα για έναν κεντροαριστερό σχηματισμό, που να είναι πολυσυλλεκτικός, νεανικός και ποιοτικός. Που να διαθέτει κάποιες γερές βάσεις, αλλά κυρίως μια φρέσκια φουρνιά στελεχών. Μέσα από τα οποία θα προέκυπτε μια νέα ταυτότητα. Φυσικά, αυτό δεν έγινε. Η ευκαιρία χάθηκε. Και η όλη παρουσία ήταν χειρότερη (αναπόφευκτα) από την προηγούμενη. Το σταυροδρόμι για μια νέα Κεντροαριστερά, που ήταν κάτι, σε μεγάλο βαθμό, εφικτό λόγω του χαρισματικού ηγέτη, χάθηκε.

Στην Ευρώπη, πάντως, Αριστερά και Κεντροαριστερά, για να μείνουμε στην πιο μεγάλη εικόνα, δεν διαθέτουν δυναμική. Στη χώρα μας ο ΣΥΡΙΖΑ του Κασσελάκη και το ΠΑΣΟΚ του Ανδρουλάκη δεν πρόκειται να μπορέσουν, στοιχειωδώς, να ανταγωνιστούν την Κεντροδεξιά του Μητσοτάκη. Ο Ανδρουλάκης στερείται –παντελώς– χαρίσματος. Ο Κασσελάκης έχει μια έντονη επικοινωνιακή παρουσία, όντως με φρεσκάδα, αλλά ουδεμία στιβαρότητα και καθαρό στίγμα. Προφανέστατα, το κόμμα του δεν πείθει ως κόμμα εξουσίας. Είναι κουραστικό να το λέμε, αλλά τα πολλά και διάφορα που εκπέμπει είναι ζωηρά αλλά αδιάφορα. Με τη σειρά του το ΠΑΣΟΚ θα ζωντανέψει αν τολμήσει να αναδείξει αρχηγό μια ταλαντούχα, με χάρισμα, γυναίκα: τη Νάντια Γιαννακοπούλου. Αυτή όντως ξεχωρίζει και εκπέμπει ένα μήνυμα, καθαρά και στιβαρά. Ομως το τι τελικά θα συμβεί στο εσωτερικό του κόμματος αυτού είναι αδύνατον να προσδιοριστεί.

Κλείνοντας: Συνολικά στην Ευρώπη –όπως και παγκοσμίως– η πιο χαρακτηριστική πραγματικότητα είναι η απουσία ηγετών. Η κρίση των κομμάτων. Η μετριότητα του πολιτικού προσωπικού, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Παράλληλα, παντού, υπάρχουν στον ευρωπαϊκό χώρο της πολιτικής όλο και περισσότεροι οργισμένοι ψηφοφόροι. Αυτοί ενισχύουν τα υπερδεξιά κόμματα. Αλλωστε υπάρχουν, πέρα από τους ακραίους, και οι ακόμη πιο ακραίοι ψηφοφόροι! Που αυξάνονται. Τα φαινόμενα της ένδειας του πολιτικού προσωπικού και των στιβαρών ηγεσιών δεν αφορούν φυσικά μόνο την Ευρώπη ή τις χώρες του τρίτου κόσμου. Η κρίση είναι γενικευμένη. Και το πιο ανησυχητικό όλων είναι το ποιος θα εκλεγεί πρόεδρος στην Αμερική, την ηγέτιδα του δημοκρατικού κόσμου. Ειδικά μάλιστα αν έρθουν τα χειρότερα. Και τότε, όσα προηγήθηκαν, θα φαντάζουν ασήμαντα!

*Διδάκτωρ του Κέμπριτζ, επικοινωνιολόγος και συγγραφέας πολλών βιβλίων. Με πιο πρόσφατο το «Η τοξική εποχή μας» (Καστανιώτης, 2022).

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Η κρίση γύρω μας και η Κεντροαριστερά

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας