• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    34°C 31.5°C / 35.8°C
    3 BF
    29%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 30.2°C / 34.1°C
    3 BF
    47%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    35°C 34.0°C / 38.2°C
    2 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    34°C 25.3°C / 33.9°C
    3 BF
    31%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 30.9°C / 31.3°C
    3 BF
    45%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.6°C / 36.2°C
    4 BF
    31%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 27.4°C / 32.6°C
    1 BF
    82%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 32.9°C / 32.9°C
    2 BF
    31%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.8°C / 31.5°C
    5 BF
    50%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.9°C / 31.8°C
    4 BF
    40%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.8°C / 28.4°C
    5 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 30.1°C
    2 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 32.9°C / 32.9°C
    3 BF
    58%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 33.4°C / 33.4°C
    4 BF
    26%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    35°C 32.5°C / 34.9°C
    3 BF
    32%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 30.4°C / 30.8°C
    4 BF
    42%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    34°C 31.7°C / 36.0°C
    3 BF
    17%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 30.3°C / 30.5°C
    3 BF
    66%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.9°C / 32.7°C
    4 BF
    58%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 21.6°C
    2 BF
    82%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο «Πωστονλένε» και οι πρόσφυγες

  • A-
  • A+

Εκτός από τις περιπτώσεις μιας αναγκαστικής προσφυγιάς, όπως αυτή των ανθρώπων από εμπόλεμες ζώνες, όπως η Συρία, το Αφγανιστάν, η Λιβύη ή σήμερα η Ουκρανία, υπάρχει και μια προσφυγιά «από επιλογή», όπως αυτή που επέλεξε ο Μπέρτολτ Μπρεχτ το 1933, αμέσως μετά την άνοδο των ναζί στην εξουσία. Αυτή η αυτοεξορία διήρκεσε 15 ολόκληρα χρόνια και ο πλάνητας συγγραφέας βρέθηκε μεταξύ άλλων στην Πράγα, στη Βιέννη, στο Παρίσι, στην Ελβετία, στη Δανία, στη Φινλανδία και, τελικά, μέσω ΕΣΣΔ, στις ΗΠΑ.

Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Κριτική, σε μετάφραση (και με κατατοπιστικό επίμετρο) της Δέσποινας Σκούρτη, το βιβλίο του «Διάλογοι προσφύγων». Το έργο αυτό -γραμμένο από το 1939 μέχρι και το 1942- περιλαμβάνει πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία από τη ζωή του Μπρεχτ, τα οποία έχει ενσωματώσει στους «διαλόγους» που διεξάγονται σε ένα καφενείο του Ελσίνκι, ανάμεσα σε έναν εργάτη και έναν μικροαστό φυσικό, με πολλά χαρακτηριστικά ο καθένας της τάξης του.

Τα κείμενα των διαλόγων αποτελούν μια πραγματική άσκηση διαλεκτικής: δηλαδή εκείνης της εκπαίδευσης που σε κάνει να βλέπεις τα πράγματα όχι στατικά και τετελεσμένα, αλλά στη δυναμική και στην εξέλιξή τους και, άρα, περισσότερο σα «διαδικασίες» και λιγότερο σαν εικόνες και στερεότυπα.

«Το διαβατήριο είναι ό,τι πολυτιμότερο έχει ο άνθρωπος […] θα λέγαμε ότι ο άνθρωπος δεν είναι παρά μηχανικός κομιστής του διαβατηρίου» λέει ο Κάλε (ο εργάτης) στον Τσίφελ (τον μικροαστό φυσικό), στην αρχή του βιβλίου, ξεκινώντας με ένα παράδοξο: ο άνθρωπος δεν είναι τίποτα, το αντικείμενο είναι τα πάντα! Το διαβατήριο είναι αυτό που σου προμηθεύει μια ταυτότητα, αυτό που σε προσδιορίζει και αυτό που σου ανοίγει τις πόρτες. Απ’ αυτό εξαρτάται τελικά η ίδια σου η ζωή!

Οι δύο πρόσφυγες στις πολλαπλές συζητήσεις τους κατά τη διάρκεια των συναντήσεών τους διαπιστώνουν κατ’ αρχάς αυτό που τους ενώνει: εγκατέλειψαν και οι δυο τη Γερμανία επειδή θεωρούσαν βαρβαρότητα τον φασισμό και τους ναζί. Στη συνέχεια όμως αναδύονται ανάμεσά τους οι πολλαπλοί ταξικοί φραγμοί: οι διαφορετικές παραδόσεις, οι συγκρουόμενες νοοτροπίες, οι προκαταλήψεις και οι ιδεολογίες που συγκροτούν το διανοητικό τους σύμπαν.

Στη διάρκεια αυτών των διαλόγων δίνεται η δυνατότητα στον Μπρεχτ να αναπτύξει με μεγαλοφυή τρόπο τις απόψεις του για το ναζιστικό καθεστώς, για τον ολοκληρωτισμό, τις παρακολουθήσεις, τον Χίτλερ (ο οποίος δεν κατονομάζεται πουθενά στο βιβλίο, απλώς αναφέρεται ως «ο Πωστονλένε»), την αυταρχική εκπαίδευση, τον πόλεμο, τον ρατσισμό και τον καπιταλισμό. «Είναι ανόητο να πει κανείς ότι ο καπιταλισμός αντέχεται, αλλά ο φασισμός παραπάει. Αν γινόταν καπιταλισμός χωρίς φασισμό, τότε ο φασισμός δεν θα υπήρχε […] Η ιδέα ενός ειρηνικού καπιταλισμού είναι παρανοϊκή», γράφει.

Το έργο σε πολλά σημεία του –παρά το τραγικό των περιστάσεων της εποχής που πραγματεύεται– έχει ένα διεγερτικό χιούμορ: «Η Ελβετία είναι μια χώρα που φημίζεται ότι εκεί μπορεί κανείς να απολαύσει την ελευθερία. Υπό τον όρο, βέβαια, να είναι τουρίστας».

Έχει όμως και τα καυστικά του σημεία, όπου δεν χαρίζεται σε κανέναν: «Σε γενικές γραμμές, ο άνθρωπος σκέφτεται μόνο στην απόλυτη ανάγκη. Μόνο με το μαχαίρι στον λαιμό. Οι άνθρωποι φοβούνται το χάος». Έτσι εξηγείται ίσως και η ανάθεση της ευθύνης για την τύχη της Γερμανίας στον "Πωστονλένε"».

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Τι γυρεύει ο Μαρξ στο «Ουφάδικο»;
Ενα σημαντικό κομμάτι της νεολαίας -και όχι μόνο- αφιερώνει μεγάλο μέρος του χρόνου του στα βιντεοπαιχνίδια και στο διαδικτυακό παίξιμο. Αυτό από μόνο του καθιστά το φαινόμενο άξιο προσοχής, ανάλυσης και...
Τι γυρεύει ο Μαρξ στο «Ουφάδικο»;
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Τα ζώα μιλούν και ας μην τα ακούμε
Το βιβλίο «Οι γλώσσες των ζώων» της Ολλανδής φιλοσόφου Εύα Μέιερ, δεν είναι ένα βιβλίο γενικά για τα ζώα, αλλά αποδεικνύει ότι τα ζώα μιλούν διάφορες γλώσσες και ότι εναπόκειται σε εμάς να τις «ακούσουμε».
Τα ζώα μιλούν και ας μην τα ακούμε
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Στον ιστό της αράχνης
Στο μυθιστόρημά του «Η λίγκα των ευγενών αγροίκων» ο Αχιλλέας Φακατσέλης περιγράφει τις μικρότητες, τους συμβιβασμούς και τα δίκτυα των πελατειακών σχέσεων που στήθηκαν από το κράτος των νικητών, δηλαδή της...
Στον ιστό της αράχνης
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
«Ετσι τους κάνουμε πόλεμο»
Τρεις διαφορετικές ιστορίες με ζώα, όλες γροθιά στο στομάχι. Η επιστήμη στα χειρότερά της. Αυτό είναι το περιεχόμενο του εξαιρετικού βιβλίου ενός τεχνίτη της γραφής, του Γάλλου Ζοζέφ Αντράς, «Ετσι τους κάνουμε...
«Ετσι τους κάνουμε πόλεμο»
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η ιδέα της Ευρώπης και οι ιδέες γενικά
Μπορούν σκέψεις και ιδέες που έχουν διατυπωθεί εδώ και δεκαεπτά χρόνια πριν να διατηρούν τη φρεσκάδα τους, αλλά και από την ανταπόκρισή τους στην αλήθεια; Η απάντηση είναι κατηγορηματικά καταφατική.
Η ιδέα της Ευρώπης και οι ιδέες γενικά
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Μπορούμε να αλλάξουμε δρόμο;
Τα 15 μαθήματα του κορονοϊού μέσα από το νέο βιβλίο του αιωνόβιου φιλοσόφου και κοινωνιολόγου Εντγκάρ Μορέν που κυκλοφόρησε πριν από λίγες ημέρες και στην Ελλάδα.
Μπορούμε να αλλάξουμε δρόμο;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας