• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.7°C / 12.3°C
    3 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    7°C 4.9°C / 8.2°C
    3 BF
    41%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    12°C 10.9°C / 13.3°C
    1 BF
    72%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 5.9°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.9°C / 8.0°C
    4 BF
    36%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    6°C 4.7°C / 7.3°C
    2 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 2.4°C / 4.0°C
    4 BF
    60%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    10°C 8.6°C / 12.9°C
    2 BF
    72%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.0°C / 15.2°C
    5 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 6.9°C / 8.9°C
    3 BF
    71%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 15.2°C
    6 BF
    47%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 10.6°C
    8 BF
    49%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    4 BF
    66%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 6.9°C / 8.5°C
    2 BF
    63%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.5°C / 9.5°C
    2 BF
    72%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 7.8°C / 11.0°C
    1 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.7°C / 13.1°C
    4 BF
    53%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 7.1°C / 7.7°C
    1 BF
    34%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    7°C 5.0°C / 8.3°C
    3 BF
    54%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 2.8°C / 2.8°C
    2 BF
    67%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Black Friday ή όργιο της κατανάλωσης

  • A-
  • A+

«Η πράξη της κατανάλωσης πρέπει να είναι μια συγκεκριμένη ανθρώπινη πράξη στην οποία συμμετέχουν οι αισθήσεις μας, οι σωματικές ανάγκες μας, το αισθητικό μας γούστο – δηλαδή στην οποία να συμμετέχουμε ΕΜΕΙΣ σαν συγκεκριμένα, γεμάτα αισθήσεις, αισθήματα, κρίσεις, ανθρώπινα όντα». Με τα λόγια αυτά περιγράφει ο μεγάλος Εριχ Φρομ στο βιβλίο του «Η υγιής κοινωνία» (εκδόσεις Μπουκουμάνη) το πώς πρέπει να καταναλώνουμε: απολύτως συνειδητά και όχι σαν υπνωτισμένοι ή εθισμένοι σε μια πρακτική στην οποία το πάνω χέρι έχουν τα πράγματα και όχι εμείς.

Για τον καταναλωτισμό έχουν γραφτεί δεκάδες βιβλία, όμως σήμερα υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά: η εξάντληση των φυσικών πόρων και η κλιματική αλλαγή. Η συνήθεια να επιθυμούμε όλο και περισσότερα πράγματα, τα οποία σύντομα θα αντικαταστήσουμε με άλλα, «καταναλώνει» το περιβάλλον και ρυπαίνει ασύστολα τον πλανήτη. Η εύπορη μεσαία τάξη των αναπτυγμένων χωρών, για να μη μιλήσουμε για τους σούπερ πλούσιους, αποτελούν μια αδηφάγα οντότητα που ροκανίζει πόρους, ισοπεδώνει βιότοπους και αφήνει ένα βαρύ οικολογικό αποτύπωμα.

Αυτό που κάποτε ήταν ένα μέσο για την ευζωία, δηλαδή μια λελογισμένη κατανάλωση, έχει γίνει εδώ και χρόνια αυτοσκοπός. Συσσωρεύω πράγματα για «να νιώθω καλά», αλλά πολύ σύντομα αισθάνομαι και πάλι δυστυχής, αφού η ακόρεστη δίψα για κατανάλωση δεν τελειώνει ποτέ. Αντίθετα, όσο περισσότερο καταναλώνω τόσο περισσότερα αντικείμενα επιθυμώ.

Οσο για τους σούπερ πλούσιους, τύπου Ελον Μασκ, Τζεφ Μπέζος ή Ρίτσαρντ Μπράνσον; Αυτοί ανταγωνίζονται πλέον σε άλλο επίπεδο. Ο χρόνος ανάμεσα στην επιθυμία τους και στην ικανοποίησή της τείνει πια να μηδενιστεί, ενώ για τους «κοινούς θνητούς» ο χρόνος αυτός μπορεί να διαρκεί για μια ζωή. Επιπλέον, αυτός ο ιδιωτικοποιημένος μεταψυχροπολεμικός ανταγωνισμός για την «κατάκτηση του διαστήματος» συνεπάγεται επιπλέον ρύπανση, ενώ οδηγεί και σε παρανοϊκά σχέδια για την «αξιοποίησή» του με εμπορικούς όρους.

Η «αλλοτρίωση», όρος που εισήγαγαν ο Χέγκελ και ο Μαρξ τον 19ο αιώνα, στις μέρες μας χτυπάει κόκκινο, καθώς συνήθως όταν αγοράζουμε ένα αντικείμενο μάλλον μας «αγοράζει» αυτό: εμείς είμαστε οι εξαρτημένοι από το προϊόν και όχι το αντίστροφο.

Προβληματικές είναι και οι σχέσεις με τους ανθρώπους, τους οποίους αντιμετωπίζουμε χρησιμοθηρικά: «καταναλώνουμε» σχέσεις με τον ίδιο τρόπο που καταναλώνουμε αντικείμενα. Συνάπτουμε σχέσεις με ωφελιμιστικό κριτήριο, ενώ τις διαλύουμε όταν διαπιστώνουμε ότι δεν έχουμε κάτι άλλο να κερδίσουμε.

Ο καταναλωτισμός είναι η άλλη όψη του παραγωγισμού: για τον καπιταλισμό είμαστε παραγωγικά ζώα προορισμένα να δουλεύουν όλη τους τη ζωή και καταναλωτές στα διαλείμματα και στον ελεύθερο χρόνο. Η αξία του ανθρώπου κρίνεται από το πόσο «παραγωγικός» είναι επαγγελματικά, ενώ το «κύρος» του εξαρτάται από την ποσότητα του χρήματος που διαθέτει και, κατά συνέπεια, των αντικειμένων που μπορεί να καταναλώσει.

Η απεμπλοκή από το φαντασιακό του παραγωγισμού και του καταναλωτισμού δεν θα συμβεί αυτομάτως με μια πιθανή έξοδο από τον καπιταλισμό και θα χρειαστούν πολύ περισσότερες κοινωνικές διεργασίες για την επίτευξή του.

Μέχρι να οδηγηθούμε (εάν το κατορθώσουμε κάποτε) σε μια «κοινωνία της λιτής αφθονίας», όπως την ονομάζει ο Σερζ Λατούς, ή μέχρι να δοκιμάσουμε τη «χαρούμενη μέθη της επιλεγμένης λιτής ζωής», όπως λέει ο Ιβάν Ιλιτς, ας κάνουμε μια μικρή άσκηση αυτοσυγκράτησης στη διάρκεια της Black Friday!

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Το κάψαμε το εργαλείο!
Κάθε «πρόοδος» έχει ποσοτικά και όχι ποιοτικά κριτήρια: η ατομική ευζωία εξαρτάται από την ποσότητα των υλικών αγαθών που έχουμε στην κατοχή μας, ενώ η συλλογική από την αέναη αύξηση του ΑΕΠ. Το πόσο...
Το κάψαμε το εργαλείο!
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
ΗΠΑ: φλερτάροντας με τους δαίμονες
Σ’ εκείνο που συγκλίνουν πολλοί αναλυτές και πανεπιστημιακοί είναι πως αποτελεί τραγικό λάθος να θεωρούμε ότι έχουμε ξεμπερδέψει με τον Τραμπ και τον τραμπισμό.
ΗΠΑ: φλερτάροντας με τους δαίμονες
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η ιδέα της Ευρώπης και οι ιδέες γενικά
Μπορούν σκέψεις και ιδέες που έχουν διατυπωθεί εδώ και δεκαεπτά χρόνια πριν να διατηρούν τη φρεσκάδα τους, αλλά και από την ανταπόκρισή τους στην αλήθεια; Η απάντηση είναι κατηγορηματικά καταφατική.
Η ιδέα της Ευρώπης και οι ιδέες γενικά
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Εχει μέλλον η Αριστερά;
Ο φασισμός, η Ακροδεξιά, ο μισογυνισμός, ο ρατσισμός και οι θεωρίες συνωμοσίας είναι πάντα εδώ. Και εάν η Αριστερά δεν πολεμήσει συνειδητά εναντίον τους, τότε απλώς αυτά θα επικρατήσουν.
Εχει μέλλον η Αριστερά;
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Ενας δεκάλογος για να μη χάσουμε την ελπίδα
Η Αμερικανίδα συγγραφέας και ακτιβίστρια για τα δικαιώματα και το κλίμα, Ρεμπέκα Σόλνιτ, έχει συντάξει ένα δεκάλογο «συμβουλών» για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης «χωρίς να χάσουμε την ελπίδα μας».
Ενας δεκάλογος για να μη χάσουμε την ελπίδα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας