• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 2.8°C / 7.7°C
    1 BF
    84%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    0°C -2.3°C / 1.3°C
    3 BF
    48%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 10.7°C
    3 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    0°C -0.1°C / -0.1°C
    1 BF
    80%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    0°C -0.1°C / -0.1°C
    3 BF
    64%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    -1°C -2.7°C / 0.7°C
    1 BF
    69%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    -6°C -5.6°C / -3.7°C
    4 BF
    50%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 4.1°C / 7.6°C
    1 BF
    93%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 8.8°C / 12.5°C
    3 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 1.9°C / 4.9°C
    3 BF
    75%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 8.3°C / 12.9°C
    5 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Χιονοπτώσεις
    1°C 0.7°C / 0.7°C
    6 BF
    91%
  • Κεφαλονιά
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    10°C 9.7°C / 9.7°C
    5 BF
    65%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 1.5°C / 1.9°C
    2 BF
    93%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 1.5°C / 4.0°C
    2 BF
    89%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 9.8°C / 11.8°C
    2 BF
    78%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 3.0°C / 7.5°C
    2 BF
    87%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    0°C -0.7°C / 1.0°C
    2 BF
    79%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    0°C -2.3°C / 1.4°C
    2 BF
    52%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    -5°C -5.2°C / -5.2°C
    2 BF
    77%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η τυραννία του μεγέθους

  • A-
  • A+

Στέλνει ο Τ. ένα από τα καθημερινά smsάκια του -μάλλον στέρεψε το παγκόσμιο απόθεμα μαρξολενινιστικής αποφθεγματολογίας- με το εξής κουότ: «Διαφωνώ ότι σχετίζεται το μέγεθος του ανδρικού μορίου με αυτό της μύτης» (Ελενα Κρεμλίδου). Ποια είναι τώρα η Ελ. Κρεμλίδου, άντε να γκουγκλίζεις για να ανακαλύψεις ότι πρόκειται για ανερχόμενη ινφλουένσερ των σόσιαλ, που κάνει θραύση στο ίνστα, στο τικτόκ κ.λπ. - πολλές άγνωστες λέξεις μαζεμένες. Παρότι δεν με κάνει δυστυχή η προϊούσα ψηφιακή άγνοιά μου, είναι βέβαιο ότι δυσκολεύει τη ζωή μου και διευρύνει τις ζώνες αποκλεισμού μου. Αλλά, παρ’ όλα αυτά, το σχόλιο της συμπαθεστάτης αδικεί το φύλο της. Οι περί μεγέθους αγωνίες απασχολούν πλέον μόνο τα αγοράκια μέχρι κάποια ηλικία. Μετά ούτε το μέγεθος έχει την παραμικρή σημασία, αρκεί να επιτελούνται οι στοιχειώδεις λειτουργίες. Και του μορίου και της μύτης και κάθε άλλου ζωτικού οργάνου στο φθίνον σώμα μας.

Αν υποθέσουμε ότι τουλάχιστον στην ερωτική ζωή κάπως περιθωριοποιείται η φαλλοκρατική λατρεία του μεγέθους, στην υπόλοιπη κοινωνική και οικονομική ζωή ζούμε υπό το καθεστώς της απόλυτης τυραννίας της. Πανηγύρισε -και δικαίως από τη σκοπιά της- προχθές η κυβέρνηση που η Κομισιόν ανέβασε την εκτίμησή της για την αύξηση του ΑΕΠ φέτος στο 7,1%, σχεδόν μία μονάδα πάνω από τη δική της αισιόδοξη εκτίμηση. Ε, και; Τι σημασία έχει ένα εκατοστό; Ποια είναι η διαφορά που κάνει στην πραγματική ζωή, τη δική μου, τη δική σας;

Δεν μηδενίζω την αξία της στατιστικής, και παρότι στα Μαθηματικά ήμουν χαρακτηριστικά σκράπας, οι αριθμοί που μετρούν τις συμβατικές διαστάσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας με γοητεύουν στον βαθμό που αποκαλύπτουν μια τάση, ένα κοινωνικό ή οικονομικό φαινόμενο, μια αντίθεση, μια σύνθεση. Αλλά, αληθινά τώρα, ποια διαφορά κάνει ένα εκατοστό από μόνο του; Ενα εκατοστό του ΑΕΠ είναι περίπου 1,7 δισ. ευρώ πρόσθετου εθνικού πλούτου, θα απαντήσει -και σωστά- κάποιος. Αλλά το ερώτημα είναι: ποιος το παρήγαγε και ποιος θα ωφεληθεί από αυτό; Καμιά ποσότητα δεν είναι άμοιρη κάποιας ποιότητας. Η διαλεκτική σύνθεσή τους είναι που παράγει ένα οικονομικό ή κοινωνικό φαινόμενο.

Ο αντίλογος των φιλελεύθερων είναι ο γνωστός: η οικονομική μεγέθυνση είναι καλό πράγμα, γιατί όσο αυξάνεται η πίτα τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες έχουν όλοι, ακόμη και αυτοί που βρίσκονται στον πάτο της κοινωνικής πυραμίδας, να επιβιώσουν έστω και με τα ψίχουλα που σκορπίζονται από τη διανομή της, όσο άνιση κι αν είναι. Δεν θα επιστρατεύσω εδώ τα γνωστά επιχειρήματα για το χάσμα στην κατανομή του πλούτου, για το γεγονός ότι δεκαετίες εκθετικής μεγέθυνσης και μανιώδους μέτρησής της στις πιο εκνευριστικές λεπτομέρειες έχουν αποφέρει ιλιγγιώδεις ανισότητες, με το 1% των πλουσιότερων κατοίκων του πλανήτη να κατέχουν σχεδόν το μισό από τα 400 τρισ. δολάρια του παγκόσμιου πλούτου, ελάχιστα λιγότερα από όσα αντιστοιχούν στο υπόλοιπο 99%. Το οποίο διόλου ενιαίο και αδιαίρετο είναι, αντιθέτως υποδιαιρείται σε μικρότερες ζώνες αφθονίας και στέρησης.

Ελα όμως που η πανδημία, οι διαταραχές που προκάλεσε στο παγκόσμιο σούπερ μάρκετ, οι απότομες διακοπές στις ροές του πλούτου όχι στην άυλη μορφή του ηλεκτρονικού χρήματος, αλλά στην υλική μορφή των πρώτων υλών που μας ζεσταίνουν και μας ηλεκτροδοτούν ή στη χειροπιαστή εκδοχή των προϊόντων που μας ζεσταίνουν, μας τρέφουν, μας ντύνουν, μας ενώνουν, μας ψυχαγωγούν, αποκάλυψαν ξανά ότι το μέγεθος δεν είναι το παν. Η Κίνα μπήκε νωρίτερα και ταχύτερα απ’ όλους στο παιχνίδι της επανεκκίνησης, ήδη από τα μέσα του 2020 η οικονομία της ανέκαμψε με ένα ιλιγγιώδες 10% και μετά κόλλησε. Γιατί; Γιατί δεν φτάνει να έχεις τεράστια παραγωγική ικανότητα χάρη στο φτηνό εργατικό δυναμικό, πρέπει να έχεις και πρώτες ύλες, ενεργειακές και άλλες. Δεν αρκεί να παράγεις μανιωδώς, πρέπει και να πουλάς αυτό που παράγεις. Και δεν αρκεί να πουλάς αυτό που παράγεις, πρέπει και να μπορείς να το παραδώσεις στον αγοραστή. Δεν αρκεί να έχεις πολλές παραγγελίες, πρέπει να εξασφαλίσεις και διανομείς, είτε είναι οδηγοί δικύκλου είτε πλοία των 24.000 εμπορευματοκιβωτίων. Και δεν φτάνει να είσαι συνεπής στο παγκόσμιο ντελίβερι, τελικά πρέπει και ο πελάτης να έχει να σε πληρώσει.

Για καθεμιά από τις παραπάνω ποιότητες του περίπλοκου οικονομικού κόσμου μας έχουμε μονάδες μέτρησης της ποσότητάς τους. Δεν έχουμε παράπονο, δεν υπάρχει πρώτη ύλη ή ανθρώπινη δραστηριότητα που να μην καλύπτεται στατιστικά. Από τη ροή φυσικού αερίου και τα αποθέματα πετρελαίου, μέχρι τα «κλικ» στις αναρτήσεις της Κρεμλίδου ή του ινδάλματός της (υποθέτω), της Κιμ Καρντάσιαν. Και δεν υπάρχει στατιστικό μέγεθος που να μη μεταφράζεται σε πλούτο, άρα τελικά σε ΑΕΠ. Διότι ακόμη και η ανοησία κάθε ινφλουένσερ, που προκαλεί τις επιδοκιμασίες ή αποδοκιμασίες χιλιάδων και συχνά εκατομμυρίων ακολούθων, φέρνει διαφημιστικά έσοδα, σωστά; Τα τιτιβίσματα του Μασκ ή οι φωτογραφίες της Κιμ προσθέτουν στο αμερικανικό ΑΕΠ, οι τύποι είναι «εθνικό κεφάλαιο».

Ποιος το αποφάσισε αυτό; Οι κυρίαρχοι του μέτρου του κόσμου μας: από τους κεντρικούς τραπεζίτες μέχρι τους διαχειριστές των αλγορίθμων, από τους θησαυροφύλακες των κυρίαρχων κρατών μέχρι τους ιδιοκτήτες των ψηφιακών αυτοκρατοριών. Ο Πάουελ, η Λαγκάρντ, ο Μπέζος και ο Ζάκερμπεργκ είναι τρόπον τινά οι σύγχρονες εκδοχές των φεουδαρχών και αριστοκρατών του Μεσαίωνα που κατακερμάτιζαν όχι μόνο τη γη και τους υποτελείς πληθυσμούς της Ευρώπης σε μικρά ιδιόκτητα βασίλεια, αλλά και τα ίδια τα μέτρα του κόσμου, επιβάλλοντας καθένας τις δικές του μονάδες για μήκη, πλάτη, αποστάσεις, βάρη, όγκους, ποσότητες, αξίες. Τα Ι.Χ. μέτρα του κόσμου τους, εκτός από παράγοντες σύγχυσης, ήταν και εργαλεία υφαρπαγής και ιδιοποίησης του κοινωνικού πλούτου.

Πόση απόσταση έχουμε διανύσει από εκείνη τη σκοτεινή εποχή; Παρότι οι μεγάλες επαναστάσεις που έφτιαξαν τα εθνικά κράτη και τις ενιαίες αγορές ξεκίνησαν από το στοιχειώδες, δηλαδή από το να αποκαταστήσουν μια ελάχιστη συνοχή στο μέτρο του κόσμου, φαίνεται ότι διανύουμε μια περίοδο νέας φεουδοποίησής του. Η ανθρώπινη δραστηριότητα μετριέται στην πιο λεπτομερειακή και ασήμαντη διάστασή της, αλλά ταυτόχρονα κάθε μέγεθός της αποτελεί αντικείμενο χειραγώγησης, πολιτικής, κοινωνικής, οικονομικής σε ένα καζίνο στατιστικής με πειραγμένα μηχανήματα, μιλημένους κρουπιέρηδες και παίκτες σε πλήρη σύγχυση. Ο χαμένος τα παίρνει όλα, ο κερδισμένος μένει στον άσο, αλλά σημασία έχει τι αφήνει η γκανιότα. Και σε ποιους.

💬 Θεωρίες για την υπεραξία

Οι αριθμοί συχνά με μαγεύουν, ιδιαίτερα όταν πρέπει να τους τακτοποιήσω μόνος μου. Σ’ αυτή την περίπτωση η παρατήρηση που αποδίδεται στον Ντισραέλι ισχύει με δίκαιο και απόλυτο τρόπο: «Υπάρχουν τρία είδη ψευδών: τα ψέματα, τα καταραμένα ψέματα και οι στατιστικές».

Μαρκ Τουέν, Αυτοβιογραφία
(The Chapters from the «North American Review»)

[email protected], kibi-blog.blogspot. com

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Ρε, μπας κι ο Ερντογάν έχει δίκιο;
Πώς ακριβώς προστάτεψαν εμάς ο οικονομικός «ορθολογισμός», το σταθερότερο νόμισμα του κόσμου -το ευρώ, ντε!- και ο αρνητικός πληθωρισμός της προηγούμενης δεκαετίας από το τσεκούρωμα 50% σε μισθούς και...
Ρε, μπας κι ο Ερντογάν έχει δίκιο;
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η μεγάααααλη αύξηση του Κυριάκου
Αυτό που μίζερα πάει να πουλήσει ως γενναιοδωρία, είναι μια αναπόφευκτη παγκόσμια τάση, ένας μονόδρομος ακόμη και γι’ αυτούς που οραματίζονται τον ιδανικό άμισθο, αδάπανο και άσιτο εργάτη και υπάλληλο.
Η μεγάααααλη αύξηση του Κυριάκου
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η τραμπάλα του Προκρούστη
Πίσω από τις γραμμές της φλυαρίας των κεντρικών τραπεζιτών και των υπουργών Οικονομικών για την ανισορροπία προσφοράς – ζήτησης αναδύεται δειλά η παμπάλαια «καινούργια» ιδέα της ανάσχεσης της ζήτησης με τον...
Η τραμπάλα του Προκρούστη
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Υφεσοανάκαμψη-Φρανκενστάιν
Πώς είναι δυνατό η παγκόσμια ανάπτυξη να τρέξει φέτος με 5,6% και του χρόνου με άλλο 4,5%, αλλά ταυτόχρονα η ανθρωπότητα να ετοιμάζεται να περάσει τον χειρότερο χειμώνα των τελευταίων χρόνων;
Υφεσοανάκαμψη-Φρανκενστάιν
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η ακρίβεια είναι παροδική, η βλακεία μόνιμη
Αυτό είναι το δεύτερο σοκ στη διάρκεια της πανδημίας. Το πρώτο ήταν η επιστροφή του απεχθούς κρατισμού. Το δεύτερο σοκ είναι η νεκρανάσταση από τα Τάρταρα του πληθωρισμού.
Η ακρίβεια είναι παροδική, η βλακεία μόνιμη
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Ούτε ανάπτυξη ούτε κοινωνική αλληλεγγύη
Η μη αποδοχή της πρότασης ΣΥΡΙΖΑ-Τσακαλώτου να μειωθεί κατά 1 μονάδα το πλεόνασμα, δηλαδή περίπου κατά 2 δισ. ευρώ από το 2020, οδηγεί την οικονομική πολιτική της ΝΔ στα όρια της ασημαντότητας.
Ούτε ανάπτυξη ούτε κοινωνική αλληλεγγύη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας