• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.5°C / 26.8°C
    1 BF
    46%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 22.3°C / 28.5°C
    1 BF
    42%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.0°C / 26.6°C
    2 BF
    47%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    77%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.0°C / 24.6°C
    2 BF
    50%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 20.1°C
    2 BF
    48%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.6°C / 22.6°C
    2 BF
    50%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.8°C / 26.1°C
    3 BF
    67%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.0°C / 24.9°C
    3 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.4°C / 24.9°C
    3 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.6°C / 26.7°C
    3 BF
    10%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.0°C / 27.0°C
    3 BF
    65%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 20.7°C
    0 BF
    68%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.7°C / 25.6°C
    2 BF
    57%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.8°C / 26.0°C
    3 BF
    87%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.7°C / 25.8°C
    2 BF
    44%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.3°C / 24.3°C
    3 BF
    38%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    25°C 21.7°C / 26.2°C
    2 BF
    56%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    1 BF
    63%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η τραμπάλα του Προκρούστη

  • A-
  • A+

Κάνατε τραμπάλα όταν ήσασταν μικρά; Προφανώς θα κάνατε, σε εκείνες τις κατασκευές από σίδερο και ξύλο, που όταν με τον καιρό σκούριαζαν ή στέγνωνε το γράσο τους στον άξονα της ταλάντευσης, έβγαζαν εκείνο τον ανατριχιαστικό ήχο τριξίματος, που θύμιζε εφέ γκραν γκινιόλ ταινίας. Και γκραν γκινιόλ υπήρχε ενίοτε στη διασκεδαστική ταλάντευση, όταν το παιδί που έκανε το αντίβαρο στην απέναντι θέση της τραμπάλας ήταν μεγαλύτερο, ψηλότερο και βαρύτερο, κι αν ήταν και χαιρέκακο (όπως κάθε παιδί), σου έκανε το καψώνι να ρίχνει όλο το βάρος του στο έδαφος και να σε κρατά στην άλλη θέση της τραμπάλας ψηλά. Αν ήσουν μέχρι 6 ετών και γύρω στο ένα μέτρο το «ψηλά» ήταν κυριολεκτικό κι ίσως τρομακτικό. Και δεν ήταν το μόνο προβληματικό στο κατά τα λοιπά αθώο παιχνίδι, μια κι όταν σε έπιανε η παιδική μοχθηρία απέναντι στον ελαφρώς πιο κοντό και αδύναμο τραμπαλιζόμενο, έβαζες κι εσύ όλη σου τη δύναμη για να την/τον τραντάξεις ψηλά, να την/τον ξαφνιάσεις και ιδεωδώς να την/τον πετάξεις κάτω. Εξ ου και το τραγουδάκι «τράμπα- τραμπαλίζομαι/, πέφτω και τσακίζομαι/ και χτυπώ το γόνα μου/ και φωνάζει η νόνα μου».

Η τραμπάλα είναι ένα παιχνίδι ισορροπίας που προϋποθέτει μια στοιχειώδη ισοδυναμία ανάμεσα στους δυο παίκτες κι από κει και πέρα η διασκέδαση εξαρτάται από την τεχνική και την επιδέξια χρήση του βάρους του καθενός. Σε περιπτώσεις ακραίας ανισοτιμίας -ένα δίχρονο από τη μια με ένα εξάχρονο από την άλλη- η μόνη λύση αποκατάστασης είναι το βοηθητικό χέρι ενός μεγαλύτερου που ή θα προσθέσει βάρος στον αδύναμο ή θα αφαιρέσει βάρος από τον δυνατότερο. Αλλιώς το παιχνίδι εξελίσσεται σε βασανιστήριο.

Η οικονομία είναι μια τραμπάλα. Ετσι τουλάχιστον μας λένε οι σοφοί του οικονομικού φιλελευθερισμού από καταβολής αγοράς και δη καπιταλιστικής αγοράς. Τα πάντα είναι θέμα ισορροπίας προσφοράς και ζήτησης, αυτή η ισορροπία, και καλά, εξασφαλίζει τις ιδανικές τιμές (και ποια είναι η ιδανική τιμή παρακαλώ, αν όχι αυτή που μπορείς να πληρώσεις; Για μένα, π.χ., στην παρούσα φάση η μόνη ιδανική τιμή είναι το «0» και οτιδήποτε κοντά σε αυτό). Κι όταν η ισορροπία αυτή διαταράσσεται προς τη μια ή την άλλη πλευρά- έχουμε υπερπροσφορά, αλλά χαμηλή ζήτηση ή έχουμε πανικό ζήτησης, αλλά οι παραγωγοί δεν την προλαβαίνουν- τότε έχουμε αποπληθωρισμό ή πληθωρισμό.

Οι παλιοί σοφοί έλεγαν ότι δεν χρειάζεται καμιά εξωτερική παρέμβαση για να αποκατασταθεί η ισορροπία της τραμπάλας, το αόρατο χέρι της αγοράς θα κάνει όλη τη δουλειά. Αλλά, επειδή κάποιοι μεταγενέστεροι σοφοί αποφάσισαν προ δυο δεκαετιών ότι ο ιδανικός πληθωρισμός είναι το 2% (άγνωστο γιατί όχι 1,5% ή 2,5%), τη δικαιοσύνη της τραμπάλας την εξασφαλίζει το ορατό χέρι των κεντρικών τραπεζιτών, που ανοιγοκλείνουν την κάνουλα του χρήματος και ανεβοκατεβάζουν το κόστος του για να ενθαρρύνουν ή να αποθαρρύνουν τη ζήτηση ή την προσφορά.

Η Ευρώπη είναι κολλημένη στην κορυφή της τραμπάλας και κινδυνεύει να πέσει και να τσακιστεί σαν αδέξιο νήπιο πάνω στο τραχύ έδαφος μιας αβάσταχτης ακρίβειας, με έναν πληθωρισμό που στατιστικά δεν είναι και προς θάνατον, τουλάχιστον για όσους θυμούνται τους τιμαρίθμους του 15% και 20%. Η σοφή κουκουβάγια της Φρανκφούρτης -όπως και όλα τα σοφά πουλιά των κεντρικών τραπεζών- μας είπε προ ημερών ότι για την αύξηση των τιμών και την έξαρση του πληθωρισμού -που πάντως είναι παροδική, λέει-, φταίει η ανισορροπία ζήτησης και προσφοράς. Τι λες τώρα; Δηλαδή, το πεπιεσμένο ελατήριο της επιθυμίας εκατομμυρίων Ευρωπαίων για κατανάλωση, μετά ενάμιση χρόνο περιορισμών και λοκντάουν, απελευθερώθηκε και ξεχύθηκε για αγορές και παραγγελίες. Ομως, το εργοστάσιο του κόσμου, η Κίνα και οι άλλες ασιατικές οικονομίες, δεν προλαβαίνει να τις ικανοποιήσει, τα κοντέινερ περιμένουν στα λιμάνια να φορτώσουν τα κολλημένα στις αλυσίδες παραγωγής εμπορεύματα, τα αποθέματα στις αποθήκες εξαντλούνται, οι πελάτες αδημονούν. Ωραία η περιγραφή, μια ακόμη συνόψιση της εγγενούς διαταραχής της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης, αλλά πείτε μου παρακαλώ ποιος είναι ο φταίχτης της χαλασμένης τραμπάλας; Η υψηλή ζήτηση ή χαμηλή προσφορά;

Η υπόρρητη απάντηση που δίνουν οι παίκτες της αγοράς -και στην οποία ετοιμάζονται να προσχωρήσουν και οι κεντρικοί τραπεζίτες- είναι πως φταίει η ζήτηση. Δηλαδή, εμείς οι άπληστοι καταναλωτές, που ταυτόχρονα, οι περισσότεροι τουλάχιστον, είμαστε και παραγωγοί ως μισθωτοί (άρα συντελεστές της προσφοράς). Και η μια θεραπεία αυτής της διαταραχής είναι, φυσικά, να αυξηθεί το κόστος του χρήματος, δηλαδή τα επιτόκια και σε αυτό έχουν λυσσάξει να ρίχνουν το βάρος τους όσοι έχουν μπαζώσει τρισεκατομμύρια ρευστότητας από τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης. Αλλά η δεύτερη, πιο πονηρή θεραπεία, ακούει στο γνώριμό μας όνομα «λιτότητα». Πίσω από τις γραμμές της φλυαρίας των κεντρικών τραπεζιτών και των υπουργών Οικονομικών για την ανισορροπία προσφοράς – ζήτησης αναδύεται δειλά η παμπάλαια «καινούργια» ιδέα της ανάσχεσης της ζήτησης με τον μόνο σίγουρο τρόπο που ξέρουν: τη μείωση των εισοδημάτων, την αποθάρρυνση κάθε αύξησης στους μισθούς, φυσικά και την περιστολή όποιων δημόσιων δαπανών θεωρούν υπερβολικά καταναλωτικές. Ας καταναλώσουν μόνο οι ραντιέρηδες, η πλέμπα αν δεν θέλει να παγώσει και να πεινάσει, ας περιοριστεί στα βασικά.

Κι έτσι, τη δικαιοσύνη και την ισορροπία της τραμπάλας της οικονομίας θα την αποκαταστήσει ως συνήθως ο Προκρούστης με τον σίγουρο, δοκιμασμένο τρόπο του: κόβοντας ό,τι περισσεύει σε βάρος και ύψος από την μια πλευρά, τεντώνοντας μέχρι θανατηφόρας εξάρθρωσης τα άκρα της άλλης πλευράς.

ΥΓ. Η θυγατρική της στήλης αφιερώνεται για ευνόητους λόγους στους Ρομά της χώρας, εξ ορισμού αποκλεισμένους από το παιχνίδι της τραμπάλας, καταδικασμένους στο άλλο μοχθηρό παιδικό παιχνίδι: (άοπλοι) κλέφτες και (ένοπλοι) αστυνόμοι.

Θεωρίες για την υπεραξία

Γύφτε, σιδεροπελέκα,
που έζησες ερημικά
σε ύψη γαληνά απλησίαστα,
Γύφτε, σιδεροπελέκα,
στη φωτιά για τη φωτιά
τα κοντάρια, τα σκουτάρια,
τα σπαθιά.
Τ’ αγαθά του σφιχτοχέρη,
εσύ που άλλα, άλλα δε γνώρισες φλωριά
απ’ τα χρυσολούλουδα του κάμπου,
τ’ αγαθά του σφιχτοχέρη
κρυφασφάλισε, χαλκιά,
μες στου θησαυρού τα βάθη·
κάμε ασύντριφτα κλειδιά.

Κωστή Παλαμά, «Ο Δωδεκάλογος του Γυφτου» ( 1906)

[email protected], kibi-blog.blogspot. com

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Ρε, μπας κι ο Ερντογάν έχει δίκιο;
Πώς ακριβώς προστάτεψαν εμάς ο οικονομικός «ορθολογισμός», το σταθερότερο νόμισμα του κόσμου -το ευρώ, ντε!- και ο αρνητικός πληθωρισμός της προηγούμενης δεκαετίας από το τσεκούρωμα 50% σε μισθούς και...
Ρε, μπας κι ο Ερντογάν έχει δίκιο;
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η ακρίβεια είναι παροδική, η βλακεία μόνιμη
Αυτό είναι το δεύτερο σοκ στη διάρκεια της πανδημίας. Το πρώτο ήταν η επιστροφή του απεχθούς κρατισμού. Το δεύτερο σοκ είναι η νεκρανάσταση από τα Τάρταρα του πληθωρισμού.
Η ακρίβεια είναι παροδική, η βλακεία μόνιμη
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
2035
Δεν ξέρω πού σταματάει η πολιτική αφέλεια και πού ξεκινάει η υποκρισία στην ευκολία με την οποία οι ηγετικοί θεσμοί της Ε.Ε., σχεδιάζουν το μέλλον μιας ολόκληρης ηπείρου αγνοώντας την επιδεινούμενη...
2035
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Πολιτική ακρίβεια, πολιτικός μαυραγοριτισμός
Τα πολιτικά και επιχειρηματικά λόμπι βολεύονται στην ιδέα ότι ο πληθωρισμός είναι περίπου φυσικό φαινόμενο. Ακόμη και στο σχήμα λόγου «τέλεια καταιγίδα» υπονοείται κάτι μεταφυσικό, θεόσταλτο, πολιτικά...
Πολιτική ακρίβεια, πολιτικός μαυραγοριτισμός
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Ευρώπη, μόνη, αυτοκτονεί
Η Ευρώπη είναι το πρώτο μεγάλο θύμα του πολέμου στην Ουκρανία. Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν ήταν και ο βασικός στόχος του. Οχι τόσο από τον ίδιο τον εισβολέα, όσο από τον υπερατλαντικό υποβολέα.
Ευρώπη, μόνη, αυτοκτονεί
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Από δω και στο εξής…
Υπάρχει ένα τραγουδάκι που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, το οποίο αρκετοί ίσως να το ξέρετε, αν κρίνω από τα εκατοντάδες χιλιάδες βιους. Εσχάτως, έγινε σουξέ και στην εφημερίδα.
Από δω και στο εξής…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας