• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.2°C / 17.8°C
    2 BF
    82%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 15.6°C
    2 BF
    82%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    3 BF
    75%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    2 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    4 BF
    82%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 15.0°C
    1 BF
    93%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 9.4°C
    2 BF
    96%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 15.6°C / 20.6°C
    4 BF
    91%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    5 BF
    46%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    5 BF
    71%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.4°C / 20.4°C
    4 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 17.7°C
    5 BF
    79%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.7°C / 18.7°C
    6 BF
    90%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 14.9°C / 16.5°C
    3 BF
    82%
  • Λαμία
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    16°C 16.5°C / 16.5°C
    2 BF
    94%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 15.8°C / 19.8°C
    2 BF
    88%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.4°C / 18.0°C
    4 BF
    85%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.2°C / 15.2°C
    2 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.7°C / 15.7°C
    2 BF
    91%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    3 BF
    92%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Νικώ τον χρόνο και τον θάνατο…

  • A-
  • A+

«Εν αρχή ην ο λόγος. Αυτή η αλήθεια ισχύει αλάθητα για όλο μου το έργο. Ώστε δεν έχει παρά να βάλει κανείς σε πρώτο πλάνο το ποιητικό κείμενο για να εξηγήσει κάθε φορά τη μουσική μου» είχε πει ο Μίκης Θεοδωράκης. Στα δικά του ποιήματα, ο λόγος του ποιητή είναι ένα μέρος από τη σάρκα της χώρας, είναι ο λόγος του λαού, η μνήμη του είναι η συλλογική μνήμη. Μα πάνω απ’ όλα είναι μια στέρεη αξιακή στάση και αδιάλειπτη παρουσία – για μετά τον θάνατό του. Σε τελική ανάλυση, η επιρροή του Μίκη στην Ελλάδα έχει να κάνει με την εποχή του.

Και η δική του πορεία -διόλου μοναχική όπως κακώς λέγεται- δεν είναι κάτι που οφείλεται μόνο στη σφαίρα της ποίησης και της μουσικής. Απεναντίας, ήταν κάτι που εδραιώθηκε στη δημόσια σφαίρα, σε συλλογικές αγωνίες και επικές δράσεις και αγώνες που είχαν μέσα τους την ελπίδα, το όνειρο. Έτσι μπόρεσε η μουσική του Θεοδωράκη να γίνει ένας συνολικός ύμνος της ανθρώπινης περιπέτειας, της ελευθερίας, απ’ όπου καταγγέλθηκε κάθε ίχνος των σκοτεινών μηχανισμών του κράτους. Έτσι κατέστη ο ίδιος ένα είδος πολιτικού ήρωα, απόλυτα αναγεννησιακού, εκφραστής μιας ιδεολογίας που θέλει τον καλλιτέχνη κοντά στο λαό ή στο έθνος.

Ο Μίκης Θεοδωράκης είχε πάντα μια βαθιά σχέση με την ποίηση. Την παλαιότερη (Δαμασκηνός: Νεκρώσιμη Ακολουθία, Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Θεία Λειτουργία, Σολωμός, Κάλβος), την ξένη (Λόρκα, Ελυάρ, Νερούντα) και, κυρίως, τη νεοελληνική ποίηση (Παλαμάς, Γρυπάρης Βάρναλης, Καρυωτάκης, Σικελιανός, Σεφέρης. Βρεττάκος, Ελύτης, Ρίτσος, Γκάτσος, Κατσαρός, Αναγνωστάκης, Λειβαδίτης, Χριστοδούλου, Ελευθερίου, Γκούφας, Γ. Νεγρεπόντης, Λ. Παπαδόπουλος, Ρένα Χατζιδάκη κ.ά.).

Στο αυτοβιογραφικό του «Οι Δρόμοι του Αρχάγγελου», ο Μίκης Θεοδωράκης εξήγησε «πώς και γιατί ένας νέος άνθρωπος, που ζει και αναπτύσσεται στην ελληνική επαρχία της δεκαετίας του ’30 και του ΄40 οδηγείται στον δρόμο της Μουσικής» με οδηγό του την ποίηση (εκδ. Κέδρος 1986). «Από την αρχή της στροφής μου προς τη μουσική δεν κάνω τίποτε άλλο από το να μελοποιώ τα ποιήματα που μου άρεσαν να τα διαβάζω και να τα απαγγέλλω». Νιώθοντας τον κόπο του ποιητή, τη βαριά του ανάσα σπούδασε την πρώτη φιλοσοφία, μέσα στην ομορφιά των νοημάτων και των εικόνων, «σαν να είχαν οι ιδέες τα χρώματα του ζωγράφου Θεόφιλου».

Η συνάντηση ποίησης και Θεοδωράκη φαντάζει «…να ήταν μια σύμπτωση. / Όπως, λόγου χάρη, συναντιώνται ξαφνικά / δυο καράβια στα πελάγη / και πάλι ξαφνικά χάνονται / μέσα στη νύχτα / του ορίζοντα βαθιά. / Δεν ξέρω…» Καθώς ο Θεοδωράκης δημοσίευσε τα ποιήματά του, υπήρξε ένα ερώτημα – κατά τη γνώμη μου σχολαστικό. Ο Θεοδωράκης χρωστάει στην ποίηση, ή η ποίηση χρωστάει στον Θεοδωράκη.

Αν μη τι άλλο, ο Μίκης ήταν αυτός που κατάφερε να κάνει έναν ολόκληρο λαό ακόμα και σήμερα να τον ακούει. Και μέσα απ’ αυτόν και τη μουσική του, να ακούσει τη φωνή του Σεφέρη, του Ελύτη, του Ρίτσου, του Νερούντα. Και αυτό είναι ένα ανεπανάληπτο κατόρθωμα παγκόσμιου συνθέτη, δηλαδή ενός ποιητή στην εποχή μας. Στο ημερολόγιό του γράφει: «Δεν είμαι ποιητής, όμως όταν οι στίχοι  άρχισαν να σφυροκοπούν το μυαλό μου ένοιωσα πόσο οι λέξεις μπορεί να ντυθούν στο αίμα, Πόσο μπορεί να με λυτρώσουν. Είμαι δημιουργός. Νικώ τον χρόνο και τον θάνατο… Είμαι ο Χρόνος».

Ο «Ήλιος και ο Χρόνος» -έγραφε η Γκαίηλ Χολστ- είναι ο πρώτος κύκλος τραγουδιών που έγραψε ο Θεοδωράκης. Γράφτηκε κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες. Ο ίδιος ποτέ δεν είχε επιχειρήσει να γράψει ένα κύκλο τραγουδιών πάνω σε ποίηση δική του, αλλά τις πρώτες μέρες της φυλάκισής του αυτό ήταν το μόνο μέσο έκφρασης και μουσικής έμπνευσης. Τα ποιήματα γράφτηκαν σε μια στιγμή που είχε φτάσει στα πρόθυρα της αυτοκτονίας. Για σαράντα μέρες ήταν σε πλήρη απομόνωση, περιμένοντας από στιγμή σε στιγμή να τον πάρουν για να τον βασανίσουν ή να τον εκτελέσουν.

Να γιατί ο «Ήλιος και ο Χρόνος» έγιναν νικητήριος κύκλος. Νίκη πικρή, γιατί η ψυχή του ποιητή πονά για όλους τους ανθρώπους. Ακόμα και γι’ αυτούς που τον μισούν και τον βασανίζουν». Τα ποιήματά του είναι πλημμυρισμένα από ονειρικές, σχεδόν, σουρρεαλιστικές εικόνες. Η πικρή, η θριαμβευτική και η ρομαντική διάθεση εναλλάσσονται συνεχώς και απότομα.

Αν και όλα έχουν αποτυπωθεί, αν και όλα είναι πια κληρονομιά, θα μου λείψει η μοναδική εμπειρία να ακούω την παράξενη φωνή με τον χαρακτηριστικό έρρινο τόνο και  τον ιδιόρρυθμο αναπνευστικό ρυθμό – και να λέω πως ο Θεοδωράκης ζει.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Θύμωσα
Είμαστε ανώμαλοι. Ξεκάθαρα. Τελεία και παύλα. Οχι διαφορετικοί. Οχι το κάτι άλλο - ούτε καν κάτι άλλο. Οχι αφύσικοι, ιδιαίτεροι, μοναδικοί. Ανώμαλοι. Αυτό είμαστε.
Θύμωσα
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Ψυχή μου
Σπλάχνο μου, ένα φλεγόμενο βέλος η ζωούλα σου, διαπέρασε το χρονικό διάστημα των τριάντα πέντε χρόνων, φωτίζοντάς το, δείχνοντας κατευθύνσεις και σκοπούς.
Ψυχή μου
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Καλαμάρια ή μυστική ζωή των ασπόνδυλων
Φανταστείτε έναν «Αδύναμο κρίκο» όπου οι παίκτες δεν γράφουν απλώς το όνομα του ανταγωνιστή που θέλουν να πετάξουν, αλλά τον σημαδεύουν μ’ ένα νεροπίστολο με κόκκινη, αιμάτινη μπογιά. Ε, κάπως έτσι είναι το...
Καλαμάρια ή μυστική ζωή των ασπόνδυλων
ΑΝΩ ΚΑΤΩ
«Θα 'ρθούνε;». «Πότε» αλήθεια;
Και τελικά Μίκη, εγώ που… συγχώρεσέ με είμαι γνήσιος χατζιδακικός, τους αφιέρωσα αυτό που εσύ τραγουδάς στην «Ελλαδογραφία» του Μάνου: «Πότε θα 'ρθούνε καινούργιοι ανθρώποι να συνοδεύσουνε τη βλακεία στην...
«Θα 'ρθούνε;». «Πότε» αλήθεια;
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Το «γριφώδες» όραμα της ενότητας του Μίκη Θεοδωράκη
Με τον θάνατο του κορυφαίου Μίκη Θεοδωράκη πλανάται στο μυαλό των νεότερων αριστερών η απορία τι είχε κατά νου όταν έθετε την ενότητα ως σωτήριο πρόταγμα για τις διαιρεμένες αριστερές και κεντροαριστερές...
Το «γριφώδες» όραμα της ενότητας του Μίκη Θεοδωράκη
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Το Γιαννιό
Και μιλάμε για βουνά βουνά. Να τρυπάει η πέτρα το πέλμα και να γεμίζει το μάτι σου κινούμενη αγριάδα. Αρχαία δάση είναι τριγύρω. Υπεραιωνόβια.
Το Γιαννιό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας