• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 2.6°C / 9.6°C
    2 BF
    86%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 2.5°C / 5.7°C
    3 BF
    59%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 7.0°C / 10.5°C
    2 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C -0.1°C / 2.2°C
    1 BF
    74%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    0°C -0.1°C / 1.9°C
    0 BF
    93%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 2.3°C / 3.8°C
    1 BF
    78%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    -1°C -1.0°C / -0.6°C
    1 BF
    74%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 2.4°C / 2.4°C
    2 BF
    86%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.4°C / 10.4°C
    2 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 5.1°C / 5.1°C
    2 BF
    64%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 9.4°C
    1 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.1°C / 5.1°C
    3 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    5 BF
    71%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C -0.1°C / -0.1°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 2.5°C / 7.2°C
    1 BF
    74%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    4 BF
    43%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 2.2°C / 8.2°C
    0 BF
    92%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.8°C / 3.8°C
    0 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 3.1°C / 4.7°C
    1 BF
    75%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C 0.6°C / 0.6°C
    2 BF
    76%

«Οι μπολσεβίκοι νόμιζαν ότι κατέχουν την «επαναστατική επιστήμη» και επομένως την ικανότητα να σχεδιάζουν με βεβαιότητα, στις βασικές κατευθυντήριες γραμμές της, την ιστορική ανάπτυξη.

«Νόμιζαν ότι ελέγχουν την Ιστορία»

  • A-
  • A+

Μια συνέντευξη του Μάσιμο Σαλβαντόρι*

• Καθηγητή Σαλβαντόρι, μετά την πτώση του κομμουνισμού, ποια κρίση μπορεί να διατυπώσει κανείς για την Οκτωβριανή Επανάσταση;

Επρόκειτο αναμφίβολα για ένα μεγάλο γεγονός που άλλαξε τον κόσμο και που, επί εβδομήντα χρόνια, άσκησε πελώρια επίδραση στην παγκόσμια ιστορία. Προκάλεσε όμως αποτελέσματα εντελώς απρόβλεπτα για τους πρωταγωνιστές της και επομένως ξέφυγε από τον έλεγχο όχι μόνον εκείνων που την άρχισαν αλλά και των συνεχιστών τους. Αυτή η απώλεια ελέγχου, που εκδηλώθηκε με διαδοχικά κύματα, αποτελεί κατά τη γνώμη μου ένα σημαντικό ερμηνευτικό κλειδί για να κατανοήσουμε την ιστορία του σοβιετικού κομμουνισμού με αφετηρία τον Οκτώβρη του 1917. Γεγονός που γίνεται ακόμη πιο σημαντικό, αν λάβουμε υπόψη μας ότι οι μπολσεβίκοι νόμιζαν ότι κατέχουν την «επαναστατική επιστήμη» και επομένως την ικανότητα να σχεδιάζουν με βεβαιότητα, στις βασικές κατευθυντήριες γραμμές της, την ιστορική ανάπτυξη.

Ο Λένιν θεωρούσε ότι ο μαρξισμός είναι η «επιστήμη» που δεν λαθεύει και οι κληρονόμοι του, μολονότι βρίσκονταν σε σύγκρουση μεταξύ τους, αναγόρευσαν τη σκέψη του Λένιν σε μαρξισμό της εποχής της διεθνούς επανάστασης. Ο σταλινισμός θεμελιώθηκε πάνω στην ιδέα ότι ο Λένιν είχε προμηθεύσει την πρώτη μεγάλη ιστορική και επιστημονική απόδειξη, κατακτώντας την εξουσία και οδηγώντας τα σοβιέτ στη νίκη στον εμφύλιο πόλεμο.

Ο Στάλιν προμήθευσε τη δεύτερη απόδειξη, κατατροπώνοντας τους εσωτερικούς εχθρούς του κομμουνισμού, οικοδομώντας την ισχύ του κράτους στη δεκαετία του 1930, νικώντας στον πόλεμο εναντίον του ναζισμού και, τέλος, συγκροτώντας το διεθνές σοσιαλιστικό στρατόπεδο.

Μετά τον Στάλιν, ο Χρουστσόφ ανανέωσε την ιδέα ότι ο σοβιετικός κομμουνισμός ήταν αλάθητος και προέβλεψε ότι η Σοβιετική Ενωση θα ξεπερνούσε σύντομα τις Ηνωμένες Πολιτείες στο οικονομικό πεδίο. Ο Μπρέζνιεφ με τη σειρά του διατύπωσε τη θεωρία ότι ο υπαρκτός σοσιαλισμός αντιπροσώπευε ό,τι καλύτερο είχε ποτέ δώσει η Ιστορία και ότι έφτασε η ώρα της υλοποίησης του κομμουνισμού.

• Η Ιστορία όμως ακολούθησε αντίθετους δρόμους.

Οταν αναλύσουμε την πραγματικότητα που βρισκόταν κάτω από αυτόν τον φαινομενικά πλήρη έλεγχο της Ιστορίας, μπορούμε να αντιληφθούμε την ουσία αυτού που αποκάλεσα «απώλεια ελέγχου». Ο Λένιν μετά τον Οκτώβρη υποχρεώθηκε να αντιμετωπίσει, όχι τη διεθνή επανάσταση, αλλά την απομόνωση της σοβιετικής Ρωσίας· όχι την ανάδυση ενός νέου δημοκρατικού προλεταριακού κράτους, αλλά τη συγκρότηση ενός κράτους που επανεμφάνιζε ουσιώδεις όψεις του παλιού τσαρικού γραφειοκρατικού συγκεντρωτισμού· όχι τη διαμόρφωση μιας ενιαίας μπολσεβίκικης ηγετικής ομάδας, αλλά την έκρηξη των πιο σπαρακτικών διαιρέσεων.

Ο Χρουστσόφ κατηγόρησε τον Στάλιν και απέρριψε μεγάλο μέρος από το έργο του. Το ίδιο έκανε ο Μπρέζνιεφ απέναντι στον Χρουστσόφ, καθώς και ο Γκορμπατσόφ απέναντι στην κληρονομιά του Μπρέζνιεφ. Η ιστορία της ΕΣΣΔ είναι μια ιστορία μεγάλων ρήξεων, που καλύπτονταν από το τυπικό φετίχ της απαραβίαστης πίστης στον Λένιν και στον λενινισμό· και από τη διατήρηση του μονοπωλίου της εξουσίας στα ηγετικά κλιμάκια του μοναδικού κόμματος.

Το ξαναλέω: η Οκτωβριανή Επανάσταση υπήρξε ένα γεγονός που εξελίχθηκε με τρόπο μεγαλειώδη, αλλά στη βάση μιας αυξανόμενης απομάκρυνσης από τα σχέδια πάνω στα οποία θεμελιώθηκε. Δεν υλοποίησε ούτε την κοινωνική δικαιοσύνη ούτε μια καλύτερη πολιτική διάταξη, αλλά οικοδόμησε ένα τυραννικό κράτος. Ο μπολσεβικισμός ανασυγκρότησε την ενότητα μεγάλου μέρους της παλιάς αυτοκρατορίας, αλλά το έκανε εδραιώνοντας μια ισχυρή συνέχεια με τον τσαρισμό: διατήρησε τον γραφειοκρατικό του συγκεντρωτισμό και τον αντιδημοκρατικό του χαρακτήρα.

• Ορισμένοι ιστορικοί υποστήριξαν ότι, και αν ακόμη έπαιξε έναν αρνητικό, τραγικό ρόλο στην ιστορία της ΕΣΣΔ, ο Οκτώβρης άσκησε μια θετική επιρροή αλλού. Η ύπαρξη του σοβιετικού κομμουνισμού, λένε, έδωσε δύναμη στα συνδικαλιστικά κινήματα και στις δυτικές σοσιαλδημοκρατίες. Θεωρείτε έγκυρη αυτήν την υπόθεση;

Ο σοβιετικός κομμουνισμός αποτέλεσε πάντοτε ένα γιγάντιο κουδούνι κινδύνου σχετικά με τη σημασία που έχει και στη Δύση ένα κοινωνικό ζήτημα που ζητούσε λύσεις. Χρειάζεται ωστόσο να διακρίνουμε ανάλογα με τις χώρες και με τις περιόδους. Θα διέκρινα τη δεκαετία του 1920 και του 1930 από τη μια μεριά και τη μεταπολεμική περίοδο από την άλλη.

Στην πρώτη φάση, σε μια ολόκληρη σειρά χωρών της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης, η στρατηγική του σοβιετικού κομμουνισμού είχε κυρίως αρνητικές επιπτώσεις στο εργατικό κίνημα που συνδεόταν με τις σοσιαλδημοκρατίες, αποδυναμώνοντάς το σοβαρά και ευνοώντας την άνοδο των δεξιών και αυταρχικών ολοκληρωτικών καθεστώτων.

Στη δεύτερη φάση, η σοβιετική νίκη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και η επέκταση του κομμουνισμού στον κόσμο αποτέλεσαν καθοριστικούς παράγοντες για να οδηγηθούν, όχι μόνον οι σοσιαλδημοκρατίες αλλά και άλλα πολιτικά ρεύματα, να οικοδομήσουν τους θεσμούς του κοινωνικού κράτους. […]

*Η συνέντευξη αυτή του Ιταλού ιστορικού Μάσιμο Σαλβαντόρι δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «L’ Unità».

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Το φιλορωσικό ρεύμα στην Ελλάδα
Δεν πρέπει να ξαφνιαζόμαστε. Το παρελθόν, το μακρινό και το σχετικά πρόσφατο, δίνει απαντήσεις, συνομιλεί με το σήμερα και σ’ έναν βαθμό το επηρεάζει.
Το φιλορωσικό ρεύμα στην Ελλάδα
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Οι κακόφημες πλευρές της Ιστορίας μας
Η βασιλεία είναι ένα σημαντικό κομμάτι της παράδοσής μας και πρέπει να σεβόμαστε την Iστορία μας. Αυτό ήταν το επιχείρημα όσων εξέφρασαν τη διαφωνία τους με την απόφαση της κυβέρνησης να ταφεί ο Γκλίξμπουργκ...
Οι κακόφημες πλευρές της Ιστορίας μας
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η Σόνια του Ψυρούκη
«Ρε, σεις, η Σόνια του Ψυρούκη πέθανε», ήταν το μήνυμα στην παρέα του υπολογιστή. Και αμέσως άρχισαν τα τηλεφωνήματα ο ένας με τον άλλο, γιατί ήθελε η φωνή να ακουστεί το τσάκισμά της, να μοιραστεί την πίκρα...
Η Σόνια του Ψυρούκη
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Καβάλα πάμε στον καιρό
Είναι πολλοί κι εμείς μονάχα δυο, τρεις, χίλιοι δεκατρείς. Φτάνουμε όμως. Ακριβώς γιατί «χωράμε» εκεί, που το αίμα πήζει στην πληγή, εκεί, που ο πόνος γίνεται καρφί.
Καβάλα πάμε στον καιρό
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Το δίλημμα των προβλέψιμων συμμάχων
Ηδη οι οικονομίες τους έχουν υποστεί βαριά πλήγματα από τις κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στη Ρωσία. Θα αντέξουν έναν δεύτερο γύρο; Καραδοκεί ο κίνδυνος των εξεγέρσεων στις δυτικές κοινωνίες. Οι πολίτες των...
Το δίλημμα των προβλέψιμων συμμάχων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αδύνατη ήττα
Σήμερα, μια ήττα της Ρωσίας στην Ουκρανία, ακόμη και η ανάκτηση μιας σημαντικής έκτασης κατεχομένων περιοχών από τις ουκρανικές δυνάμεις θα είχαν συνέπειες ιστορικής σημασίας.
Η αδύνατη ήττα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας