• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.2°C / 14.6°C
    3 BF
    77%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.5°C / 12.2°C
    2 BF
    88%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 16.0°C
    3 BF
    77%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 11.1°C
    1 BF
    71%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 10.7°C
    3 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 9.0°C / 10.9°C
    1 BF
    91%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 7.3°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    2 BF
    83%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 13.8°C
    2 BF
    90%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.3°C / 12.9°C
    2 BF
    71%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.4°C
    4 BF
    82%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    4 BF
    75%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    3 BF
    82%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 12.3°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.5°C / 13.3°C
    1 BF
    85%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.8°C / 18.2°C
    2 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.4°C / 14.0°C
    2 BF
    76%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.0°C / 11.0°C
    0 BF
    79%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 12.3°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.3°C / 8.3°C
    1 BF
    92%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενας γοητευτικός και περίπλοκος εικοστός αιώνας

  • A-
  • A+

«Ο Τζον Χιγκς είναι συγγραφέας που ειδικεύεται στην εύρεση μη αντιληπτών μέχρι σήμερα αφηγήσεων, κρυμμένων σε σκοτεινές γωνιές της ιστορίας και του πολιτισμού μας, που μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο». Αυτός είναι ο τρόπος που μας αυτοσυστήνεται στον ιστότοπό του (https://johnhiggs.com) ο Βρετανός δημοσιογράφος, μυθιστοριογράφος και ιστορικός του πολιτισμού και τυχαίνει να είναι απόλυτα ακριβής.

Πολλά έχουν γραφεί για τον εικοστό αιώνα –«σύντομο» τον ονόμασε ο Ερικ Χόμπσμπαουμ– μια περίοδο τόσο πυκνή που χώρεσε δύο παγκόσμιους πολέμους, την παρακμή αυτοκρατοριών, τη Μεγάλη Ύφεση, το Ολοκαύτωμα, τη Ρώσικη Επανάσταση, συγκλονιστικές επιστημονικές ανακαλύψεις - με κορυφαία τη θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν - ριζοσπαστικά κινήματα στην τέχνη, την αμφισβήτηση της δεκαετίας του 1960, την κατάκτηση του Διαστήματος, την κούρσα των εξοπλισμών, αλλά και το τσουνάμι του νεοφιλελευθερισμού και τη σαρωτική ανάπτυξη του διαδικτύου.

Στο εξαίσιο βιβλίο του «Ο αιώνας των μεγάλων αλλαγών: κατανοώντας τις αντιφάσεις και τις προκλήσεις του 20ού αιώνα» (Μεταίχμιο), ο συγγραφέας μάς καλεί «να ταξιδέψουμε εγκαταλείποντας τους κύριους αυτοκινητόδρομους και να κατευθυνθούμε στα σκοτεινά δάση, αναζητώντας τον θησαυρό».

Ο Χιγκς αναλύει διάφορους τομείς –οικονομία, γεωπολιτική, επιστήμη, τέχνη, ψυχολογία και τεχνολογία– και με αναφορές σε κορυφαία πρόσωπα που τους σημάδεψαν, ιχνηλατεί την εξέλιξη της κοινωνίας, αλλά και του zeitgeist: του πνεύματος της εποχής.

Ο 20ός αιώνας, μας λέει, συνέτριψε το προηγούμενο αυτοκρατορικό σύστημα, εκεί όπου οι άνθρωποι έπρεπε να κατανοούν τη θέση τους στην ιεραρχία και να υπακούν στους ανωτέρους τους, και στη θέση του τοποθέτησε την πληθώρα των οπτικών των πολυάριθμων, ξεχωριστών ατόμων. Ετσι, τέθηκε στο επίκεντρο η φιλοσοφία του ατομικισμού, σύμφωνα με την οποία, ο εαυτός είναι το κέντρο και υπερτερεί έναντι της ευρύτερης κοινωνίας.

Το πνεύμα των πολλαπλών οπτικών είχε έρθει στο προσκήνιο με την επιστημονική επανάσταση του Αϊνστάιν, η οποία μ’ έναν στρεβλό τρόπο μεταφέρθηκε στο κοινωνικό (κοινωνιολογικό) πεδίο, όπου πολύ αργότερα –κυρίως τη δεκαετία του 1990 και αφού είχε προηγηθεί η νεοφιλελεύθερη αντεπανάσταση της Θάτσερ– οδήγησε στον πολιτικό, ηθικό και φιλοσοφικό σχετικισμό του μεταμοντερνισμού.

Λίγο νωρίτερα, τις δεκαετίες του 1960 και 1970, η ανθρωπότητα ιχνηλατούσε τους δρόμους του μέλλοντος μέσω της μουσικής, των ναρκωτικών και της επιστημονικής φαντασίας. Η τελευταία, μας λέει ο Χιγκς, «λειτουργεί ως το πρώιμο προειδοποιητικό σήμα, όπως το καναρίνι στο ορυχείο για τα δηλητηριώδη αέρια ή τον σεισμό».

Ετσι, το σύστημα έγκαιρης κοινωνικής προειδοποίησης της επιστημονικής φαντασίας μάς προϊδέασε για τους κινδύνους ενός ολοκληρωτικού κράτους και του απόλυτου ελέγχου της προσωπικής ζωής του καθενός. Ωστόσο, έδειξε και τους περιορισμούς του ατομικισμού, στον βαθμό που τα μεγάλα κοινωνικά εγχειρήματα, όπως η κατάκτηση του Διαστήματος και η προστασία της φύσης, απαιτούν τον μέγιστο βαθμό συνεργασίας, ενώ η ευθραυστότητα του πλανήτη και η κλιματική αλλαγή αποδεικνύουν πέραν πάσης αμφιβολίας την αλληλεξάρτηση των ανθρώπων μεταξύ τους, αλλά και με τον φυσικό τους κόσμο.

Το διαδίκτυο, τέλος, και τα κινήματα που γεννήθηκαν μέσω αυτού ή με τη βοήθειά του, είναι η απτή απόδειξη ότι μπορεί να υπάρξει οριζόντια διασύνδεση και αντι-ιεραρχία, αφήνοντας ανοιχτό ένα παραθυράκι για το μέλλον, στον βαθμό που αντιληφθούμε ότι χρειαζόμαστε τους άλλους για να αναπτυχθούμε, μέσω της κοινωνικής μάθησης.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Μαθήματα μιας ζωής
Για τον Εντγκάρ Μορέν σας έχω ξαναμιλήσει. Τον θεωρώ έναν φιλόσοφο-ζώσα ιστορία στη μετάβαση των τελευταίων εκατό χρόνων. Το νέο του βιβλίο συνέπεσε με τα εκατοστά του γενέθλια.
Μαθήματα μιας ζωής
ΤΑΣΟΣ ΤΣΑΚΙΡΟΓΛΟΥ
Κρίση και τεχνοκρατία
Η λογική της ΤΙΝΑ (Δεν Υπάρχει Εναλλακτική) είναι το αποκορύφωμα του τεχνοκρατικού «ορθολογισμού», αφού θεωρεί ότι ο σκοπός δεν μπορεί να αλλάξει και ότι το μόνο που μπορεί να γίνει είναι να βρεθεί η βέλτιστη...
Κρίση και τεχνοκρατία
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Το «μακρύ Σάββατο» του Τζορτζ Στάινερ
Τι σημαίνει να είσαι Εβραίος; Tι σημαίνει η Βαβέλ των γλωσσών; Πώς μπορεί κάποιος να προετοιμαστεί για το «μοιραίο», δηλαδή τον θάνατο; Σ’ αυτά και σε άλλα τόσα ερωτήματα απαντά ο Τζορτζ Στάινερ στο βιβλίο του...
Το «μακρύ Σάββατο» του Τζορτζ Στάινερ
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η Μαύρη Διεθνής, η ODESSA και οι ναζί
Υπάρχουν ορισμένα βιβλία τα οποία σε κάνουν να δεις με εντελώς άλλο μάτι τις μεταπολεμικές δεκαετίες. Ενα από αυτά είναι και το βιβλίο του ερευνητή Ιταλού δημοσιογράφου Φράνκο Φρακάσι
Η Μαύρη Διεθνής, η ODESSA και οι ναζί
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Οργουελ-Χάξλεϊ, σημειώσατε Χ
Οι δύο σπουδαίοι συγγραφείς επέλεξαν δύο διαφορετικά σενάρια για τις δυστοπίες τους, σε μια προσπάθεια να προβλέψουν το μέλλον της κοινωνίας.
Οργουελ-Χάξλεϊ, σημειώσατε Χ
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Για τον καπιταλισμό της επιτήρησης
Οι δυνατότητες που προσφέρουν σήμερα εταιρείες όπως η Google, η Facebook (Meta), το twitter και άλλες είναι τεράστιες. Συσσώρευση σε τεράστιες Data Bases, μέσω της απόσπασης (προσωπικών) δεδομένων, τα οποία...
Για τον καπιταλισμό της επιτήρησης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας