Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Σοσιαλισμός; Ποιος και με ποιους;
EUROKINISSI/ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σοσιαλισμός; Ποιος και με ποιους;

  • A-
  • A+

Ξεκίνησε κατακαλόκαιρο η συζήτηση στον ΣΥΡΙΖΑ για την ανασύνταξη του κόμματος, την ποιότητα της αντιπολίτευσης, τη στρατηγική στόχευση, τις κοινωνικές αναφορές και τις πολιτικές συμμαχίες. Δεν θα είναι εύκολη συζήτηση γιατί αναγκαστικά θα πλαισιωθεί από την κριτική για τις δύο εκλογικές ήττες και την αυτοκριτική της ηγεσίας.

Η Αριστερά σε όλες τις εκδοχές της έχει πλούσια παράδοση στο αυτομαστίγωμα, στη λαθολογία, στην κατασκευή αποδιοπομπαίων τράγων, στην παραλυτική εσωστρέφεια και στις διασπάσεις. Φαίνεται όμως ότι στην παρούσα φάση ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα. Και γιατί πήρε ένα ανέλπιστα υψηλό ποσοστό που του δίνει τη δυνατότητα να ηγεμονεύσει στην περιοχή της λεγόμενης προοδευτικής παράταξης και γιατί διαθέτει χαρισματικό αρχηγό τον οποίο κανένας τούτη τη στιγμή δεν έχει την πρόθεση (ούτε όμως και τη δύναμη) να αμφισβητήσει. Οπότε αλλού θα επικεντρωθεί η εσωκομματική συζήτηση.

Στο κείμενο της πολιτικής απόφασης που εκδόθηκε μετά τη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής υπάρχουν δύο σημεία που έχουν μεγάλο ενδιαφέρον. Το ένα αφορά το κόμμα, το άλλο αφορά τον στόχο. Σχετικά με το κόμμα σημειώνεται το εξής: «Θέλουμε ένα κόμμα που θα εκφράζει τη νέα μεγάλη, δημοκρατική, προοδευτική και αριστερή παράταξη της χώρας μας και στο οποίο θα χωρούν όλοι: αριστεροί ριζοσπάστες, αριστεροί σοσιαλιστές, δημοκράτες κομμουνιστές, σοσιαλδημοκράτες, οικολόγοι πράσινοι, αλλά και πολίτες προερχόμενοι από το δημοκρατικό Κέντρο». Πολύ ευρύχωρο σχήμα, εξαιρετικά πλατύ μέτωπο. Για να το πούμε λίγο πιο χαλαρά, «όλοι οι καλοί χωράνε». Δεν πρόκειται βεβαίως για πρωτότυπη σύλληψη. Κάπως έτσι είναι τα πολυσυλλεκτικά κόμματα εξουσίας.

Η περιγραφή θυμίζει το ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του ’70. Τα γενέθλια κείμενά του είχαν έντονο ριζοσπαστικό χρώμα, ωστόσο το νεφελώδες ιδεολογικό πλαίσιο επέτρεπε σχεδόν στους πάντες να ανακαλύψουν αυτό που ήθελαν για να ενταχθούν στο κίνημα. Ο φανατικά αντιαμερικανός «κράταγε» από τις διακηρύξεις την ανειρήνευτη αντίθεση με τις ΗΠΑ, με το ΝΑΤΟ και με τα ξένα συμφέροντα, που λυμαίνονταν τον τόπο. Ο αντιδεξιός κεντρώος αναδείκνυε την οξύτατη ρητορική κατά του κράτους της Δεξιάς και του κατεστημένου. Ο ανέστιος λενινιστής αναγνώριζε τον εαυτό του στις υποσχέσεις για κοινωνικοποίηση των στρατηγικών τομέων της οικονομίας και για ευρύτατες κρατικοποιήσεις.

Ο τροτσκιστής έβλεπε στο ΠΑΣΟΚ τον εύπλαστο μαζικό χώρο, τον οποίο πίστευε πως με τις κατάλληλες πολιτικές παρεμβάσεις θα κατάφερνε να καθοδηγήσει. Ο οπαδός της αντιολοκληρωτικής Αριστεράς βολευόταν με τις γενναίες δόσεις αυτοδιαχείρισης και αυτο-οργάνωσης και με την καταστατική δέσμευση ότι η δημοκρατική μέθοδος θα χαρακτήριζε τη λειτουργία του κινήματος. Ο φιλελεύθερος αστός διάλεγε τις εξαγγελίες για ισοπολιτεία, αξιοκρατία, διαφάνεια. Ακόμη και ο οπαδός ελευθεριακών απόψεων θα μπορούσε με λίγη προσπάθεια να εντοπίσει το κίνητρο για να ενταχθεί.

Η ιδεολογική πολυχρωμία και ο πολιτικός πλουραλισμός είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη και την εδραίωση ενός κινήματος αμφισβήτησης. Δίνουν μάλιστα εκλογικές νίκες. Ωστόσο καραδοκούν δύο κίνδυνοι: είτε να μετεξελιχθεί αργά αλλά σταθερά σε κόμμα-χυλός (το ΠΑΣΟΚ μετά το 1981) είτε σε κόμμα-άθροισμα φραξιών (ο ΣΥΡΙΖΑ πριν από τη διάσπαση του 2015). Για να μη συμβεί ούτε το ένα ούτε το άλλο, απαιτείται να υπάρχει μια δεσπόζουσα αντίληψη γύρω από την οποία θα αναπτύσσονται -άλλοτε συμπληρωματικά, άλλοτε επικουρικά και ενίοτε ανταγωνιστικά-οι άλλες απόψεις.

Η συνύπαρξη δεν θα είναι πάντοτε ειρηνική, αλλά αν το εσωκομματικό παιχνίδι διεξάγεται με καθαρούς όρους και ανοιχτά χαρτιά, χωρίς δηλαδή αχρείαστα διοικητικά μέτρα και βοναπαρτιστικές πρακτικές, μπορεί να προκύπτουν και δημιουργικές συνθέσεις. Κόμμα-μαζικός χώρος με χαλαρές σχέσεις, χωρίς ισχυρά σημεία αναφοράς, δεν αντέχει στον χρόνο. Με τις πρώτες δυσκολίες θα αναπτυχθούν φυγόκεντρες τάσεις και θα απειληθεί η συνοχή του. Η απάντηση που δόθηκε στο παρελθόν σε ανάλογες περιπτώσεις ήταν η ενίσχυση του ρόλου του αρχηγού. Μοντέλο που δεν ταιριάζει στην Αριστερά.

Και ερχόμαστε στο δεύτερο ενδιαφέρον στοιχείο της πολιτικής απόφασης της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ. Επισημαίνεται ότι η επιδίωξη είναι «ένα κόμμα με ισχυρή ταυτότητα και στόχο τον σοσιαλισμό με δημοκρατία και ελευθερία». Αν δεν έχουμε να κάνουμε με μια γενικού τύπου διακήρυξη περί σοσιαλισμού -υπάρχει, βλέπετε, αυτή η βαριά κληρονομιά για την οποία ερίζουν πολλοί-, τότε χρειάζονται ορισμένες βασικές διευκρινίσεις. Τι είδους σοσιαλισμός είναι αυτός που μπορεί να χωρέσει όλους τους παραπάνω που, όπως λέει η απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής, είναι καλοδεχούμενοι με τις ιδεολογικές αποσκευές τους και τις πολιτικές προτιμήσεις τους;

Αφού θα είναι σοσιαλισμός με δημοκρατία και ελευθερία (πλεονασμός μεν, απαραίτητος δε για ιστορικούς λόγους), αποκλείονται οι οπαδοί του υπαρκτού «σοσιαλισμού» («στρατοπεδικός κομμουνισμός» κατά τον Κώστα Παπαϊωάννου). Αυτοί άλλωστε δεν πρόκειται να προσέλθουν όσες προσκλήσεις κι αν λάβουν, γιατί θεωρούν τον ΣΥΡΙΖΑ ρεφορμιστικό κόμμα στην υπηρεσία του συστήματος και πιο επικίνδυνο από τα αστικά κόμματα επειδή συνειδητά εξαπατά τους εργαζόμενους.

Τι γίνεται όμως με αυτούς που προέρχονται από το δημοκρατικό Κέντρο; Τι γίνεται με τους σοσιαλδημοκράτες; Πόσο κοντά είναι οι απόψεις τους περί εξημέρωσης και εξανθρωπισμού του καπιταλισμού με τις απόψεις της ριζοσπαστικής Αριστεράς, η οποία επιμένει ότι ένας άλλος κόσμος -μη καπιταλιστικός- είναι εφικτός;

Ενδεχομένως κάποιες απαντήσεις να δοθούν κατά τη διάρκεια του προσυνεδριακού διαλόγου, αλλά και εντός του συνεδρίου. Αναμένουμε.

ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΠΑΣ
Είναι ο σοσιαλισμός επίκαιρο αίτημα;
Πρέπει να δοθούν απαντήσεις στα μείζονος σημασίας ερωτήματα: Ποιο παραγωγικό μοντέλο έχει ανάγκη η χώρα; Πώς συμφιλιώνονται η ελευθερία με την ασφάλεια, χωρίς εκπτώσεις και για τα δύο αγαθά; Ποια Ευρώπη θέλει...
Είναι ο σοσιαλισμός επίκαιρο αίτημα;
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Κολονάτη ελαφρότητα!
Ευτυχώς, όπως μπορεί να το διαπιστώσει ο κάθε καλοπροαίρετος πολίτης, από τις 10 Ιουλίου τα πράγματα έχουν αλλάξει θεαματικά παντού. Στο πρωθυπουργικό γραφείο επέστρεψε η τάξη και η ευπρέπεια.
Κολονάτη ελαφρότητα!
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Ο φόβος του πεζοδρομίου!
Γεμάτοι αγωνία δεξιοί δημοσιολόγοι και κυβερνητικοί παράγοντες ρωτούν στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ: «Θα κατεβάσετε τον κόσμο στους δρόμους;». Στο μυαλό τους υπάρχει η περίοδος των Αγανακτισμένων και φοβούνται μήπως...
Ο φόβος του πεζοδρομίου!
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Βολικές απαντήσεις
Το ΚΚΕ που επιμένει να αρνείται κάθε μορφή συνεννόησης με την άλλη Αριστερά –είτε πρόκειται για τους ρεφορμιστές είτε πρόκειται για τις εξωκοινοβουλευτικές συσσωματώσεις– είναι καθηλωμένο εδώ και χρόνια σε...
Βολικές απαντήσεις
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Επιασε δουλειά το... ηθικόμετρο!
Η Νέα Δημοκρατία αποχώρησε από τη Βουλή όταν ψηφιζόταν ο νέος Ποινικός Κώδικας. Ποιο μήνυμα στέλνει στους δικαστές και εισαγγελείς; Τα ευκόλως εννοούμενα παραλείπονται.
Επιασε δουλειά το... ηθικόμετρο!
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Δεξιές και αριστερές εφεδρείες
Για να έχει τύχη ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να διεισδύσει στην περιοχή της αποχής, που ήταν θηριώδης στις ευρωκάλπες. Εκεί βρίσκονται πολλοί που τον ψήφισαν τον Γενάρη και τον Σεπτέμβρη του 2015.
Δεξιές και αριστερές εφεδρείες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας