• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.4°C / 19.5°C
    1 BF
    66%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.2°C / 18.3°C
    1 BF
    78%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.1°C / 20.0°C
    1 BF
    72%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 15.3°C
    1 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 15.2°C
    2 BF
    67%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 14.7°C / 17.6°C
    1 BF
    75%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.3°C / 14.0°C
    1 BF
    71%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.8°C / 19.6°C
    0 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.3°C / 20.4°C
    3 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 15.9°C / 18.9°C
    3 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 19.6°C
    5 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 15.1°C / 15.6°C
    2 BF
    67%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.9°C / 20.9°C
    3 BF
    56%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 17.5°C
    2 BF
    77%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 17.5°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 22.8°C
    3 BF
    60%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.7°C / 19.8°C
    0 BF
    62%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 14.9°C / 16.0°C
    1 BF
    75%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.8°C / 18.4°C
    1 BF
    84%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    1 BF
    74%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πόση πραγματικότητα αντέχουμε;

  • A-
  • A+

Η θέση τού Μαρξ ότι η «η ανθρωπότητα θέτει στον εαυτό της μόνο προβλήματα που μπορεί να επιλύσει» είναι ίσως από τις πλέον παρεξηγημένες και έχει χρησιμοποιηθεί για να αποδείξει ότι ο Γερμανός φιλόσοφος έπεσε έξω, αφού το βασικό πρόβλημα ήδη από την εποχή του, δηλαδή η υπέρβαση του καπιταλισμού, έχει αποδειχτεί δυσεπίλυτο.

Φυσικά, οι «διερμηνείς» και «μεταφραστές» τού Μαρξ παραλείπουν να αναφέρουν τη συνέχεια αυτής της πρότασης: «γιατί, εάν κοιτάξουμε καλύτερα, θα βρούμε πως πάντοτε και το ίδιο το πρόβλημα ξεπηδά μόνο εκεί όπου διαμορφώθηκαν κιόλας οι υλικοί όροι για τη λύση του ή, τουλάχιστον, βρίσκονται στη διαδικασία γένεσής τους».

Αυτό σημαίνει πως «οι υλικοί όροι» για την υπέρβαση του καπιταλισμού, όπως διαπίστωνε ο Τρότσκι ήδη από τη σκοτεινή δεκαετία του 1930, όχι μόνο έχουν ωριμάσει, αλλά έχουν σαπίσει.

Προφανώς ο καπιταλισμός, παρά τις περί του αντιθέτου προβλέψεις, αποδείχτηκε παραπάνω από ικανός να προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες, έτσι που ο Βρετανός φιλόσοφος Ντέιβιντ Χάρβεϊ να τον ονομάζει «καπιταλισμό - χαμαιλέοντα». Ωστόσο, το υποκείμενο στην εξίσωση του Μαρξ είναι «η ανθρωπότητα», ο γνωστός «υποκειμενικός παράγοντας».

Η συλλογική συνείδηση αυτής της ανθρωπότητας είναι που πρέπει να διατυπώσει το πρόβλημα «καπιταλισμός» και να επινοήσει τα εργαλεία για την αλλαγή του. Χωρίς αυτό, τίποτα!

Η λεηλασία των φυσικών πόρων του πλανήτη, η πίστη στην αέναη ανάπτυξη και «πρόοδο», ο ασύστολος καταναλωτισμός, η μόλυνση του περιβάλλοντος και η αλαζονεία των κυρίαρχων ελίτ εκφράζονται σήμερα καθολικά με το φαινόμενο της κλιματικής κατάρρευσης (και όχι απλά «αλλαγής»).

Αυτό σημαίνει ότι οι υλικοί όροι για αλλαγή παραδείγματος είναι όλοι εδώ και μάλιστα με δραματικό τρόπο. Ομως, όπως έγραφε ο Τ.Σ. Ελιοτ στο «Burnt Norton», «το ανθρώπινο είδος δεν αντέχει υπερβολική πραγματικότητα». Μια μεγάλη πλειονότητα ανθρώπων δεν θέλει να βλέπει και να μαθαίνει κακές ειδήσεις. Αρνείται να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα, αρκούμενη στη θρησκευτικού χαρακτήρα πίστη ότι προϊόντος του χρόνου ο ορθολογισμός επικρατεί στον κόσμο και τα πράγματα φτιάχνουν από μόνα τους.

Ο φιλόσοφος Τζον Γκρέι τονίζει πως «όταν οι σύγχρονοι ανθρωπιστές επικαλούνται την ιδέα της προόδου, συνδυάζουν δύο διαφορετικούς μύθους: τον σωκρατικό μύθο του ορθού λόγου με τον χριστιανικό μύθο της λύτρωσης». Υποστηρίζει μάλιστα πως, όπως έχει αποδείξει η Ιστορία, η γνώση από μόνη της δεν μπορεί να μας σώσει από τον (κακό) εαυτό μας. Σταδιακά η γνώση μας αυξάνεται, χωρίς όμως να εξαφανίζει τον ανορθολογισμό και τη βαρβαρότητα, στοιχεία ενάντια στα οποία η μάχη είναι διαρκής.

Ενα βασικό γνώρισμα της φυσικής επιλογής είναι η τυχαιότητα, και η εξέλιξη δεν είναι ούτε προδιαγεγραμμένη ούτε έχει κάποιον τελικό και προκαθορισμένο προορισμό. Αρα μένει σ’ εμάς να εντοπίσουμε τα προβλήματα, να τα μελετήσουμε ορθολογικά και να βρούμε τις λύσεις τους. Αυτό δεν μπορούν να το κάνουν από μόνες τους η επιστήμη ή η τεχνολογία, καθώς αποτελούν μέσα για την επίτευξη σκοπών, χωρίς οι ίδιες να είναι σκοπός ή αυτοσκοπός.

Οι πρωτόγνωρες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, η εξάντληση του πλανήτη και η κλιματική απειλή αποτελούν προβλήματα για τη λύση των οποίων υπάρχουν ήδη οι «υλικοί όροι». Πολιτική βούληση και μαζική κινητοποίηση των πολιτών είναι αυτό που λείπει από την εξίσωση του Μαρξ!

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Ολοκαύτωμα με ονοματεπώνυμα
Οι 20 μεγαλύτερες εταιρείες ορυκτών καυσίμων ευθύνονται σε τεράστιο βαθμό για την υπερθέρμανση του πλανήτη και την υποθήκευση του μέλλοντος του ανθρώπινου είδους
Ολοκαύτωμα με ονοματεπώνυμα
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η κλιματική κρίση και ο κίνδυνος του φασισμού
Πώς μπορεί να συνδέεται ένα φυσικό (έστω και ανθρωπογενές) φαινόμενο με ένα κοινωνικό εξτρεμιστικό κίνημα; Το ερώτημα αυτό φαίνεται παράλογο εκ πρώτης όψεως, όμως στην πραγματικότητα οι ιστορικές τάσεις το...
Η κλιματική κρίση και ο κίνδυνος του φασισμού
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
«Η λέξη για τον κόσμο είναι δάσος»
Η μικροπολιτική και οι καβγάδες της καθημερινότητας δεν μας αφήνουν να δούμε καθαρά τη μεγάλη εικόνα. Και ποια είναι αυτή; Οπως λέει το γνωστό σύνθημα, «Δεν υπάρχει Plan(et) B»
«Η λέξη για τον κόσμο είναι δάσος»
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Κλιματική αλλαγή: ένα δημοκρατικό φαινόμενο
Οι «πλούσιες» χώρες μπαίνουν στο ίδιο καζάνι με τις «φτωχές» εξαιτίας της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, όμως οι επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων είναι καταστροφικές στις φτωχές χώρες
Κλιματική αλλαγή: ένα δημοκρατικό φαινόμενο
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η κλιματική κατάρρευση είναι ήδη εδώ;
Η κλιματική αλλαγή, παρότι επιταχύνεται όλο και περισσότερο, σαν να έχουμε κολλημένο το πόδι στο γκάζι, φαντάζει απόμακρη και ενδεχομενική. Τεράστια συμφέροντα σπέρνουν την αμφιβολία για το εάν τα φαινόμενα...
Η κλιματική κατάρρευση είναι ήδη εδώ;
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
«Τελευταία αναγγελία»!
Στο ποίημά του «Λένε οι Τοίχοι/2», ο Εδουάρδο Γκαλεάνο γράφει για ένα σύνθημα που διάβασε σε τοίχο της Μπογκοτά. «Προλετάριοι όλων των χωρών, ενωθείτε!» kι από κάτω: «(τελευταία αναγγελία)»
«Τελευταία αναγγελία»!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας