• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.8°C / 27.4°C
    1 BF
    52%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.5°C / 23.3°C
    1 BF
    72%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.0°C / 21.5°C
    1 BF
    68%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    0 BF
    94%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.0°C / 20.8°C
    2 BF
    78%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 15.4°C / 17.2°C
    2 BF
    72%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.6°C / 20.7°C
    1 BF
    74%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.8°C / 26.1°C
    2 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 15.9°C / 21.9°C
    1 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.5°C / 26.8°C
    2 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    27°C 21.6°C / 26.8°C
    2 BF
    67%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    2 BF
    75%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    0 BF
    72%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 23.4°C / 23.4°C
    2 BF
    51%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 19.8°C / 24.9°C
    3 BF
    85%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.0°C / 27.6°C
    3 BF
    57%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 16.3°C / 21.0°C
    2 BF
    76%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.7°C / 21.5°C
    1 BF
    82%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    1 BF
    86%

Μονοπάτια της πέτρας

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Πρώτη φορά, το καλοκαίρι, με πρώτο υποστηρικτή, ενθουσιώδη, τον μικρό εγγονό μου, οι δύο εγγονοί μου, 12 και 9 ετών αντίστοιχα, δέχτηκαν να κατηφορίσουμε το μονοπάτι από Λαύκο Νοτίου Πηλίου προς Μηλίνα Παγασητικού, μαζί και ο πατέρας τους. Από ένα ραβδί ο καθένας, μπροστά ο μικρός με τον παππού, πίσω ο μεγάλος με τον πατέρα.

Στα μισά της διαδρομής, η βρύση. Νερό γάργαρο, σταματήσαμε. Ξωκλήσι∙ οι ντόπιοι το λένε Μοναστηράκι∙ επίσημο όνομα: Παναγία η Μεσοσπορίτισσα. Γεμάτο Παναγίες το Πήλιο! «Περιβόλι της Παναγίας» λένε το Αγιονόρος.

Αλλά περιβόλι με Παναγίες είναι, νομίζω, το Πήλιο. Ο Πηλιορείτης λαογράφος και φίλος, Κώστας Λιάπης, που τις κατέγραψε κάποτε, τις έβγαλε πάνω από εβδομήντα. «Μου έβγαλαν την Παναγία!» μου είχε πει χαριτολογώντας.

Στη βρύση αλλάξαμε ζευγάρια: μπροστά ο παππούς με τον μεγάλο, πίσω ο πατέρας με τον μικρό. Προηγουμένως, με φώτισε με πληροφορίες, από το κινητό, φίλος ντόπιος, ο Στάθης, που πονάει για την ιστορία του τόπου του.

Τα είπα κι εγώ στους εγγονούς μου, όσο πιο σύντομα μπορούσα, γιατί τα μονοπάτια δεν είναι για κουβέντα, προπαντός σε παιδιά, που άλλα τραβάει η όρεξή τους!

Οι πέτρες στο μονοπάτι (στα λιθόστρωτα μονοπάτια γενικώς) λέγονται μπηχτές, επειδή είναι μπηγμένες για να αντέχουν τις πιέσεις χρόνου, καιρού και βάρους.

Οι κόντρα πέτρες, που κατά διαστήματα, ανάλογα με τη διαμόρφωση του εδάφους, συγκρατούν τις μπηχτές από τυχόν διολισθήσεις, λέγονται πασουμάκια, επειδή σ’ αυτές κυρίως πατάς, όπως πατάει ένα πασουμάκι (παπούτσι) [από το τουρκικό paçmak∙ με υποδιαστολή κάτω από το c].

Το πρόσθετο ενδιαφέρον με τα μονοπάτια, ιδίως αυτά της χερσαίας Ελλάδας, που μαζί με τα γεφύρια υπήρξαν βασικοί βραχίονες επικοινωνίας και διακίνησης πληθυσμών και προϊόντων στις ορεινές περιοχές, είναι η διαδικασία κατασκευής τους:

Μεγάλο μέρος τους προέρχεται από ένα είδος αντιπαροχής: Από τη μια οι κοινότητες και τα κοινοτικά βοσκοτόπια, από την άλλη οι μάστορες με τις περίφημες συντεχνίες χτιστάδων, κυρίως από μαστοροχώρια της Ηπείρου (Ζαγοροχώρια, Κόνιτσα∙ μάστορες π.χ. από την Πυρσόγιαννη εντοπίζονται, αρχές 20ού αιώνα, στις ΗΠΑ!).

Σχεδόν κάθε κτίσμα, οίκημα ή γέφυρα, από την Ηπειρο μέχρι την άκρη της Πελοποννήσου (περιορίζομαι σ’ αυτόν τον ελλαδικό άξονα, διότι συντεχνίες Ηπειρωτών χτιστάδων ή Τηνιακοί αρχιτέκτονες και μαρμαρογλύπτες έφταναν μέχρι Πόλη, Δούναβη και Αίγυπτο!), ιδιόκτητο ή κοινοτικό (κατοικία, αποθήκη, σχολείο, εκκλησία ή γέφυρα), ήταν έργο αυτών των συντεχνιών, των λεγόμενων Κουδαραίων.

Τα υλικά οικοδόμησης (πέτρες, ξύλα, χώμα και άμμος) ήταν μεν ντόπια -της κάθε περιοχής- όμως, από κάπου μεταφέρονταν, με ζώα της συντεχνίας, κυρίως μουλάρια.

Αυτά τα ζώα είχαν ανάγκη τροφής. Την τροφή παρείχαν τα κοινοτικά βοσκοτόπια με αντιπαροχή: Δεν πλήρωναν οι χτιστάδες, όμως στο τέλος κάθε οικοδομικής περιόδου (περίπου Μάιο με Οκτώβριο) ανταπέδιδαν τη ζωοτροφή χτίζοντας μονοπάτια!

Η κοινότητα, με δυο λόγια, έβαζε τα «καύσιμα»! Τώρα μονοπάτια και γεφύρια (όπως το ιστορικό, μονότοξο του Ασωπού που κατέρρευσε πρόπερσι και αναμένει ανόρθωση!) δει δη χρημάτων… και άνευ αυτών ουδέν εστί γενέσθαι. Πάν’ κι τα γιουφύρια, πάν’ κι τα πανηΰρια…

 

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Σγουρέ βασιλικέ μου…
«Ωκίμον (στην παραλήγουσα ο τόνος), βοτάνη ευώδης, το λεγόμενον “βασιλικόν”», με αναφορά στους αρχαίους συγγραφείς Ησύχιο, τη μεγάλη βεντέτα της βοτανικής Διοσκουρίδη. Δεν παρέλειψε να ασχοληθεί μαζί του και ο...
Σγουρέ βασιλικέ μου…
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Από ένα εικοσάλεπτο
Στατιστικά, η κυρία (ή ο κύριος) έχει σημαντικό προβάδισμα προσδόκιμου ζωής από το δικό μου. Την έπιασα προσεκτικά, έχωσε το κεφάλι της στο καβούκι, την ακούμπησα στο χώμα του άλσους και ξανάβγαλε το κεφάλι...
Από ένα εικοσάλεπτο
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κατά πού… Στρέφη;
«Στρέφη νταμάρι. Παλαιά ονομασία λόφου των Αθηνών βραχώδους αλλά πευκοφύτου, άλλοτε κατά την συνοικίαν Πιθαράδικα και δη ευθύς μετά το τέρμα της οδού Προαστείου (νυν Εμμ. Μπενάκη).
Κατά πού… Στρέφη;
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο Υμηττός τον Μάιο
Υμηττού αποσπάσματα Μαΐου από προσωπικό ημερολόγιο: «Περπάτημα μέχρι Μοναστήρι Καισαριανής. Δεν έβρεξε· αραιή συννεφιά και δροσιά, ό,τι πρέπει για πεζοπορία. Λιμπίστηκα, όπως τα είδα πλυμένα από τη βροχή, και...
Ο Υμηττός τον Μάιο
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ελληνικό, ελληνικότατο…
Το είπαν Ελληνικό (τοπωνύμιο) τότε… κάποτε. Υπάρχουν πέντ’-έξι εκδοχές για την ονομασία. Μέχρι από το Λοιμικό, κατά παραφθορά ή λόγω πολιτικής ορθότητας, επειδή, τον προπερασμένο αιώνα, υπήρχε στην περιοχή...
Ελληνικό, ελληνικότατο…
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Πεισματάρης φοίνικας
Ολο αυτό το διάστημα, το δεντράκι με πείσμα και υπομονή τρύπησε τον πάτο του βαρελιού, την πλάκα του πεζοδρομίου και... γειώθηκε, βρήκε γη και ρίζωσε. Ριζωμένο πια, θέριεψε, γίνηκε δεντρούκλα πρώτης γραμμής,...
Πεισματάρης φοίνικας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας