Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μπομπ Ντίλαν: γιατί τώρα;

Ο Μπομπ Ντίλαν κέρδισε το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2016

AP Photo/Luca Bruno

Μπομπ Ντίλαν: γιατί τώρα;

  • A-
  • A+

Αν πριν από λίγα χρόνια διαβάζαμε μια είδηση με τίτλο «Καλύτερα που δεν πήραμε το Νόμπελ», συνοδευόμενη από τη φωτογραφία μιας Μυτιληνιάς γιαγιάς με ένα προσφυγόπουλο στην αγκαλιά της, μάλλον θα δυσκολευόμασταν να καταλάβουμε τι συμβαίνει. «Γλιτώσαμε από την γκρίνια του χωριού», εξηγεί με ανακούφιση η Μηλίτσα.

Με ενθουσιασμό, σκεπτικισμό αλλά και γκρίνια αντέδρασε το παγκόσμιο χωριό στην είδηση της απονομής του Νόμπελ Λογοτεχνίας στον Μπομπ Ντίλαν. Τον προηγούμενο αιώνα, μια τέτοια βράβευση θα ήταν αδιανόητη, όμως «οι καιροί αλλάζουν». Οπως αδιανόητη θα ήταν, σε όλες τις εποχές, η είδηση για την απονομή Νόμπελ Μαθηματικών, αφού τέτοια κατηγορία βραβείου δεν υπάρχει.

Γύρω από τον αποκλεισμό αυτής της επιστήμης έχει πλεχτεί ένας αρκετά διαδεδομένος και χαριτωμένος μύθος, δηλαδή ότι ο Αλφρεντ Νόμπελ δεν επιθυμούσε να καθιερωθεί Νόμπελ Μαθηματικών γιατί ένας διάσημος μαθηματικός της εποχής του, φαβορί ίσως για βράβευση, ήταν εραστής της γυναίκας του.

Τον μύθο αυτόν ανασκευάζουν οι Σ. Ορτολί και Ν. Βιτκόφσκι στο βιβλίο τους «Η μπανιέρα του Αρχιμήδη» (εκδ. Σαββάλας, 1997) καθώς επισημαίνουν ότι ο Νόμπελ δεν ήταν παντρεμένος. Η αιτία για τη μη καθιέρωση βραβείου για τα Μαθηματικά είναι απλή, υποστηρίζουν.

Ο Νόμπελ ήταν ένας μηχανικός γέννημα-θρέμμα της παράδοσης του 19ου αιώνα, δηλαδή τον ενδιέφερε περισσότερο ο πειραματισμός παρά η θεωρία. Επομένως, οι προτιμώμενες «εφευρέσεις και ανακαλύψεις» έπρεπε να ωφελούν άμεσα τους πολλούς.

Ετσι, ο Αϊνστάιν έλαβε το Νόμπελ «πρωτίστως» γιατί ερμήνευσε το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο, παράλληλα με την αναγνώριση της συμβολής του στη θεωρητική φυσική. (Η θεωρία της σχετικότητας δεν αναφέρεται στο σκεπτικό της Ακαδημίας για τη βράβευσή του.) Τα Μαθηματικά αποκλείονται ως άξια να βραβευτεί επιστήμη, καθώς αντιπροσωπεύουν «το άκρον άωτον της αφηρημένης σκέψης», λένε οι δύο Γάλλοι φυσικοί.

Το Νόμπελ Μαθηματικών, λοιπόν, είναι μια χίμαιρα, όπως ο Ελβετός ναύαρχος ή η αρκούδα του Νότιου Πόλου, όπως το Νόμπελ των Τραγουδιών. Ομως ας μην ξεχνάμε ότι εν αρχή ην ο Λόγος, ο λόγος που μπορεί να πάρει πολλές μορφές, άλλες εφήμερες και άλλες προορισμένες για να μείνουν, όπως θα μείνει το έργο του Ντίλαν, όπως και αν το βαφτίσουμε.

Οσο για το πρακτικό, το κοινωνικό αντίκρισμα της λογοτεχνικής προσφοράς του Αμερικανού καλλιτέχνη, αυτό αναντίρρητα εναρμονίζεται με την αντίληψη του Σουηδού μηχανικού και εφευρέτη για τα έργα, τις ανακαλύψεις και τη δράση που συμβάλλουν στο «καλό της ανθρωπότητας». Και τα τραγούδια είναι η πιο άμεση μορφή τέχνης, αυτή που καταργεί πολλά σύνορα, ενώνει και συμφιλιώνει, όσο εύθραυστη και αν μοιάζει αυτή η συμφιλίωση.

Γιατί όμως σήμερα; Πριν από μισό αιώνα, η είδηση ότι ο Ντίλαν τιμήθηκε με Νόμπελ θα ισοδυναμούσε με βόμβα, με μεγάλες συνέπειες στο διεθνές αντιπολεμικό κίνημα εκείνων των χρόνων.

Το ίδιο θα συνέβαινε αν είχε δοθεί Νόμπελ Ειρήνης στον Μοχάμετ Αλι επειδή αρνήθηκε να καταταχθεί στον στρατό και να πολεμήσει στο Βιετνάμ (και πλήρωσε ακριβά το τίμημα της επιλογής του). Επομένως, ένα ενδιαφέρον ερώτημα δεν είναι μόνο το σε ποιον δίνονται τα Νόμπελ, αλλά και η χρονική στιγμή κατά την οποία δίνονται.

Και η απάντηση δεν είναι πάντα εύκολη και αυτονόητη.

Λευτέρης Παρτσάλης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η βόμβα
Ανάμεσα στις τόσες καθημερινές βόμβες που σκοτεινιάζουν τον κόσμο, βόμβες που σκορπίζουν τον τρόμο, τη δυστυχία και συχνά τον θάνατο, να που έσκασε και μια βόμβα ανατρεπτική και ρηξικέλευθη που έφερε χαμόγελα...
Η βόμβα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μεγάλες μέρες
Ισως φταίει και η Μεγάλη Εβδομάδα, που εκμετρά το ζην της υποσχόμενη –ακόμη και σ’ αυτούς που μπορούν να διαβάσουν πίσω από τους συμβολισμούς της– μιαν ανάσταση. Που μπορεί και να μην έρθει, αλλά μια υπόσχεση...
Μεγάλες μέρες
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Συναντώντας τους ποιητές
Η «παράδοση» συνεχίζεται. Στον κόσμο των γραμμάτων οι βραβευμένοι με Νόμπελ Σεφέρης και Ελύτης είναι οι πρέσβεις μας στην οικουμένη, όπως και δύο άλλα ποιητικά θηρία (Σολωμός, Καβάφης) θεωρούνται εκ των...
Συναντώντας τους ποιητές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το πιο τίμιο, το κορμί του
Ο σύντροφος Ντάριο πάει υποψήφιος για τον Παράδεισο. Δεν ξέρω αν ο Αγιος Πέτρος θα προβάλει ενστάσεις, με δεδομένες τις απανωτές κριτικές που ο αποθανών είχε εξαπολύσει εδώ και πολύ καιρό ενάντια στην Καθολική...
Το πιο τίμιο, το κορμί του
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Θα μπορούσε η άνοιξη;
Και ενώ τα μπουμπούκια, λευκά και ροζ, ξεφυτρώνουν από παντού, γεμίζοντας ουρανούς και πεζοδρόμια, το γκρίζο επιμένει: γκρίζες ζώνες, γκρίζες ζωές, αβέβαιες πορείες σε κλειστούς από γκρίζο συρματόπλεγμα...
Θα μπορούσε η άνοιξη;
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Αξία και απαξία του Νομπέλ
Μέχρι σήμερα, περισσότερες από 150.000 υπογραφές έχουν συγκεντρωθεί για να υποστηρίξουν την υποψηφιότητα των κατοίκων των ελληνικών νησιών για το Νομπέλ ειρήνης, να περιθάλπουν και να υποστηρίζουν εδώ και πολύ...
Αξία και απαξία του Νομπέλ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας