Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Χώροι εσωστρεφούς ανομίας ή αναπτυξιακής εξωστρέφειας;

Χώροι εσωστρεφούς ανομίας ή αναπτυξιακής εξωστρέφειας;

  • A-
  • A+

Τα πανεπιστήμια θα μπορούσαν να συνιστούν το καλύτερο όπλο κατά της κρίσης, ως μοχλός ανάπτυξης και εξωστρέφειας της χώρας. Σήμερα, όμως, το ζήτημα τίθεται αντίστροφα: πώς θα πάψουν τα ελληνικά πανεπιστήμια να είναι μοχλός υπανάπτυξης και εσωστρέφειας;

Με 30ετή καθηγητική δραστηριότητα και 4ετή εμπειρία στο Συμβούλιο Ιδρύματος του ΕΜΠ, επιχειρώ μια προσέγγιση.

Ας ξεκινήσουμε με μια διαπίστωση που κάνει ο κάθε περαστικός: κατά μήκος της οδού Ηρώων Πολυτεχνείου βλέπει την περίφραξη της Πολυτεχνειούπολης Ζωγράφου, πέτρινη μάντρα με ψηλά κάγκελα.

Ξαφνικά και επί περίπου 50 μέτρα, η περίφραξη μετατρέπεται σε τεράστια μεταλλική κατασκευή ύψους 10 μέτρων. Τι συμβαίνει; Ενα τριώροφο κτίριο του ΕΜΠ βρίσκεται μέσα από την περίφραξη, ενώ απ’ έξω είναι η πολυκατοικία με το Αστυνομικό Τμήμα Ζωγράφου.

Σκοπός του πελώριου μεταλλικού φράγματος: η προστασία του Α.Τ. από επιθέσεις με διάφορα υλικά που μπορεί να εκτοξευθούν από το πανεπιστημιακό κτίριο!

Το παράδοξο αυτό φαινόμενο, με την ισχυρή συμβολική σημασία, δίνει μια πρώτη απάντηση στο ερώτημα. Η αποκατάσταση κράτους δικαίου στα πανεπιστήμια είναι η αναγκαία, προφανώς όχι και η ικανή, συνθήκη για να πάψουν να είναι οπισθοδρομικά. Ενα εκπαιδευτικό και ερευνητικό ίδρυμα αποκλείεται να γίνει μοχλός ανάπτυξης και εξωστρέφειας όταν:

Μπορεί να εμποδισθεί βιαίως όποιος επιθυμεί να εργασθεί (η πρακτική παρεμπόδισης ονομάζεται «περιφρούρηση κινητοποιήσεων»).

Μπορεί χωρίς συνέπειες να καταληφθεί από τον οποιονδήποτε και να γίνει τόπος τέλεσης ποινικών αδικημάτων.

Μπορούν να διακοπούν βιαίως συνεδριάσεις οργάνων, όπως η Σύγκλητος, το Συμβούλιο Ιδρύματος, οι Συνελεύσεις Σχολών κ.λπ. όταν δεν αρέσουν σε κάποιους η σύνθεση του οργάνου, τα θέματα που συζητούνται ή οι αποφάσεις.

Μπορούν να παρεμποδισθούν βιαίως αξιολογήσεις, να απειληθούν και να καταδιωχθούν οι αξιολογητές.

Διατηρούνται «άβατα» με ανεξέλεγκτες δραστηριότητες (εγκατεστημένα από χρόνια σε ΕΜΠ, ΕΚΠΑ, ΑΠΘ κ.λπ.), στα οποία δεν μπορεί να μπει ούτε ο πρύτανης και δρουν εκεί μόνο κάποιες «συλλογικότητες» (αντί να είναι χώροι ελεύθερης ανάπτυξης δραστηριοτήτων, αδειοδοτημένοι από τις πρυτανικές αρχές και προσβάσιμοι σε όποιο μέλος της πανεπιστημιακής κοινότητας ενδιαφέρεται).

Είναι απίστευτο πώς η καταφανής απουσία κράτους δικαίου, με βίαιη επιβολή της αυθαιρεσίας, γίνεται επί χρόνια ανεκτή από την πανεπιστημιακή κοινότητα.

Καθηγητές, φοιτητές, διοικητικό προσωπικό, αλλά και ένα μέρος της κοινωνίας τη δέχονται παθητικά. Ξεχνούν ότι αναγκαία συνθήκη για τη δημιουργία είναι η κανονικότητα λειτουργίας του επιστημονικού χώρου. Οποιος το αγνοεί, εμφανίζει το σύμπτωμα της εποχής: έχει αυταπάτες.

Πώς θα μπορούσε να αρθεί το εμπόδιο; Μερικοί ισχυρίζονται ότι η άφθονη χρηματοδότηση του πανεπιστημίου θα έφερνε σημαντική αύξηση των επιστημονικών δραστηριοτήτων, με αποτέλεσμα να ξεπεραστεί το εμπόδιο στην πράξη. Ομως, τα επιπλέον χρήματα μάλλον θα πήγαιναν σε βαρέλι δίχως πάτο.

Για παράδειγμα, αν υπήρχε ικανή χρηματοδότηση, θα μπορούσαν τα πανεπιστήμια να έχουν ιδιωτική φύλαξη, με ασήμαντα όμως αποτελέσματα. Η ιδιωτική φύλαξη, στις δεδομένες συνθήκες, θα ήταν προφανώς αναποτελεσματική και, φυσικά, πανάκριβη. Μήπως όμως ο κάθε δημόσιος χώρος δεν δικαιούται δωρεάν προστασία από τη δημόσια δύναμη;

Προτεραιότητα για τα πανεπιστήμια είναι όχι η οικονομική αλλά η θεσμική στήριξη από τη δημόσια εξουσία. Συμπεριφέρονται ως συντηρητικοί οργανισμοί, αδυνατούν να συνέλθουν, παράγουν κρίση αντί να συντελούν στο ξεπέρασμά της. Προϋπόθεση για να αποδώσουν είναι η πλήρης εφαρμογή αρχών δικαίου.

Για κάθε ποινικό αδίκημα να επιβάλλεται ποινική τιμωρία από τη Δικαιοσύνη. Για κάθε ακαδημαϊκό αδίκημα (όπως η παρεμπόδιση μαθημάτων) να επιβάλλεται ακαδημαϊκή τιμωρία. Π.χ. το πρόγραμμα μαθημάτων, επιστημονικών δραστηριοτήτων κ.λπ. να είναι απαραβίαστο, οπότε, πλην περιπτώσεων έκτακτης ανάγκης, η μη τήρησή του να σημαίνει οδυνηρές απώλειες για φοιτητές και καθηγητές.

Οι πανεπιστημιακοί που εκτελούν με συνέπεια το λειτούργημά τους αντικρίζουν καθημερινά τα αστραφτερά μάτια έξυπνων και ικανών νέων ανθρώπων που επιθυμούν να μάθουν και να δημιουργήσουν. Θέλουν να τους δοθεί η δυνατότητα να φτιάξουν τον κόσμο, το πανεπιστήμιο οφείλει να την προσφέρει.

Ο ανατρεπτικός ρόλος του πραγματώνεται όταν η γνώση παράγεται, όχι όταν υπονομεύεται, αφού τα πραγματικά επαναστατικά μέσα είναι η επιστήμη, η τεχνολογία και η καινοτομία.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ατέρμων και αναποτελεσματική συζήτηση για το «Πανεπιστημιακό Ασυλο»
Τα Πανεπιστήμια, εκτός από ορισμένες εποχές που λειτουργούσαν ως παροχή Γνώσης σε καθορισμένη κατεύθυνση, όπως π.χ. στο Βυζάντιο, το οποίο δεν διακρινόταν καθόλου για την πρόοδό του στις επιστήμες, ήταν χώροι...
Η ατέρμων και αναποτελεσματική συζήτηση για το «Πανεπιστημιακό Ασυλο»
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μυστικά για τα παιδιά
Θα ήθελα να πω στα παιδιά που μπήκαν, έστω κι όχι ακριβώς στη σχολή που ήθελαν, έστω και με βαθμούς που κάνει τους γνωστούς τους να σηκώνουν το φρύδι, αυτό που λέω κατ’ ιδίαν σε όσα παιδιά γνωρίζω, όλων των...
Μυστικά για τα παιδιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί τους ενοχλεί τόσο το άσυλο
Συζητήσεις επί συζητήσεων για το ζήτημα του ασύλου θέτουν στο επίκεντρο τόσο τη σημασία του όσο και τη χρησιμότητα ή μη για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες, αλλά και για την ίδια την κοινωνία.
Γιατί τους ενοχλεί τόσο το άσυλο
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κοινός παρονομαστής
Η επίλυση της Εικασίας Duffin – Schaeffer, 78 χρόνια μετά τη διατύπωσή της, αναπόφευκτα επαναφέρει τη συζήτηση του αν η επίλυση θεωρητικών μαθηματικών προβλημάτων (όπως το συγκεκριμένο, που εντάσσεται στον...
Κοινός παρονομαστής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υπέρ δημοσίου Πανεπιστημίου συνηγορία
Το πιο επικίνδυνο που δεν κατανοούν οι θιασώτες της αγοραίας ιδεοληψίας με την απαξίωση που επιχειρούν του δημόσιου Πανεπιστήμιου σε μια περίοδο κρίσης και διάχυτης απαξίωσης της ενεργού πολιτικής και των...
Υπέρ δημοσίου Πανεπιστημίου συνηγορία
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Το πρόβλημα της Παιδείας
Πριν από δύο χρόνια ο Λεονάρντο Χαμπερκόμ, ένας Ουρουγουανός, πασίγνωστος, βραβευμένος δημοσιογράφος και καθηγητής Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο ΟRT του Μοντεβιδέο παραιτήθηκε από την πανεπιστημιακή θέση...
Το πρόβλημα της Παιδείας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας