Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Απλώς γυναίκες

ESPAÑA,1938, ΣΑΛΒΑΝΤΟΡ ΝΤΑΛΙ

Κάντε κλικ για να δείτε ολόκληρο τον πίνακα

Απλώς γυναίκες

  • A-
  • A+

Χρόνια τώρα αναρωτιέμαι γιατί η Iστορία γράφεται από άνδρες -και δεν εννοώ τους άρρενες ιστορικούς. Η επιστήμη της Ιστορίας έχει τιμηθεί και από τα δύο φύλα.

Ωστόσο η Ιστορία γράφεται από άνδρες, μερικές φορές ίσως και μόνο γι’ αυτούς. Τα δικά τους έργα περνούν στη μνήμη, τα ανδραγαθήματα και οι προδοσίες, οι μεγάλες στιγμές και η προσφορά, οι περιπέτειες, οι διώξεις, οι εκτελέσεις, τα εγκλήματα. Συχνά ψάχνω τις γυναίκες στη ζωή τους.

Οχι από διάθεση κουτσομπολιού, ποιες, πόσες, πότε, πώς, γιατί. Ούτε αν ήταν όμορφες, έξυπνες, καλλιεργημένες, καπάτσες. Αν ήταν ξελογιάστρες, σαν τη μάγισσα Κίρκη ή τη νεράιδα Καλυψώ. Θέλω να μάθω για τους άντρες τι ρόλο έπαιξαν, ποιο λιθαράκι έβαλαν στο οικοδόμημα της δικής τους ιστορίας.

Αυτά αναρωτιόμουν όταν διάβασα ένα υπέροχο κείμενο της Αλμουδένα Γκράντες* για την ταινία «Απλώς είναι γυναίκες» της Κάρμε Πορτασέλι, η οποία παρουσιάζει πέντε ιστορίες γυναικών που έζησαν στη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου.

Τρεις ιστορίες αληθινές και δύο μυθοπλασία. Αφορούν γνωστές αγωνίστριες της χώρας τους ή άγνωστες, από αυτές με τις οποίες κανείς δεν θέλησε προηγουμένως να ασχοληθεί.

Απλές γυναίκες της διπλανής πόρτας, από αυτές που μεγάλωσαν διδασκόμενες πώς να φροντίζουν το σπίτι, τον σύζυγο και τα παιδιά, πώς να μαγειρεύουν, πώς να φροντίζουν τα λουλούδια στην αυλή τους. Ξέρετε, σαν όλες εκείνες που ποτέ δεν μπόρεσαν να αφιερώσουν ένα λεπτό στον εαυτό τους, που ποτέ δεν τους επετράπη να μείνουν για λίγο μόνες με τη σκέψη τους. Πόσο επικίνδυνο θα ήταν κάτι τέτοιο…

Και όμως, παρόλο που η Iστορία τις προσπέρασε, τον πόλεμο τον έχασαν και εκείνες. Γιατί στον εμφύλιο έχασαν συζύγους, παιδιά, αδέλφια, γονείς, τις δουλειές που τους επέτρεπαν να θρέψουν τις οικογένειές τους. Κάποιες έχασαν και τη ζωή τους. Παράνομες, ακόμα και όταν έζησαν στο πλαίσιο του νόμου.

Και μόνο το γεγονός ότι υπήρξαν σύντροφοι ή κόρες ή μητέρες αριστερών αρκούσε για να φυλακιστούν, να κατηγορηθούν ακόμη και για πορνεία, να εκτελεστούν. Το καθεστώς του Φράνκο δεν τους αναγνώριζε το καθεστώς του πολιτικού κρατουμένου, αλλά τους απέδιδε κοινά εγκλήματα για να τις δικάζει.

Και όμως κάποιες από αυτές στη φυλακή έμαθαν να γράφουν και να διαβάζουν, άντεξαν τις προσβολές και τις ταπεινώσεις των δεσμοφυλάκων, τα βασανιστήρια και το ξύλο. Και δεν μίλησαν, δεν πρόδωσαν.

Ομως, όπως λέει η Αλμουδένα Γκράντες, «έμαθαν να κολυμπούν χωρίς κανείς να τους δείξει πώς. Για εκείνες όλα ήταν παράνομα, όλα λαθρεμπόριο».

Αλλά λίγες σελίδες έχει αφιερώσει και η ελληνική ιστορία στις γυναίκες της. Πόσες από αυτές ξέρετε; Πόσα είναι τα παραδείγματα που θυμάστε; Φοβάμαι να απαριθμήσω πόσες ξέρω εγώ. Γι’ αυτό δεν γράφω εδώ ονόματα. Λίγα, στα πολλά που χάθηκαν στις μακρές λίστες των νεκρών του ελληνικού εμφυλίου ή της δικτατορίας.

Πόση αγωνία έζησαν όσες είχαν δικούς τους στη φυλακή ή στις εξορίες; Πόσο ξενύχτησαν αναζητώντας τρόπους να τους σώσουν; Τι πέρασαν προσπαθώντας να μεγαλώσουν μόνες τους παιδιά; Και όσες συνελήφθησαν, την ώρα των βασανιστηρίων τι ήταν αυτό που τους έδινε κουράγιο, που τις κράτησε όρθιες; Η πίστη στις ιδέες ή η αγάπη για όσους τις αναζητούσαν και ήλπιζαν ότι θα γυρίσουν κάποια στιγμή ασφαλείς στα σπίτια τους; Και τα δύο, πιστεύω.

Ισως οι απαντήσεις να υπάρχουν στα «Πέτρινα χρόνια» του Παντελή Βούλγαρη. Στο καθρεφτάκι που έστελνε μηνύματα από το ένα κελί στο άλλο ή στην υπομονή την ανάμικτη με αγωνία των ηρώων. Γιατί εκεί ο ήρωας -ή μήπως αντιήρωας;- δεν ξεχωρίζει από το φύλο του.

Ομως, εξακολουθώ να αναρωτιέμαι γιατί η Ιστορία ξεχνάει τις γυναίκες. Γιατί οι ιστορίες τους είναι λιγότερο σημαντικές; Γιατί το να παλεύεις με νύχια και με δόντια να μεγαλώσεις τα παιδιά σου μόνη είναι λιγότερο σπουδαίο; Και τι θα πει «απλώς γυναίκες»;

*Συγγραφέας από την Ισπανία, μεταξύ άλλων έχει γράψει τις «Ηλικίες της Λουλού», που έγινε ταινία. Αρθρογραφεί στην «El País»

 

  

ΛΕΥΚΟ ΣΥΝΝΕΦΟ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΜΩΒ, 1957, ΜΑΡΚ ΡΟΘΚΟ 
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μια παγκόσμια μέρα για το μωβ
Πολλά χρόνια πριν, φοιτήτρια ακόμα, διάβασα το «Μωβ». Το πεζογράφημα της Μάγδας Νικολαΐδου για τις γυναίκες, τον αγώνα για τα δικαιώματα, τον φεμινισμό, τον έρωτα, την τρέλα, την ελπίδα.
Μια παγκόσμια μέρα για το μωβ
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μονοπάτια του Μοριά
Καιρό το περίμενα, καιρό με περίμενε κι αυτό στο ράφι. Πότε δεν υπήρχε χρόνος - πότε είχα αγοράσει κάτι άλλο που του ’κλεβε τη σειρά, πότε... Τώρα, όμως, είχα την ευκαιρία να συνδυάσω την ανάγνωση ενός...
Μονοπάτια του Μοριά
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μοντέρνα γυναίκα
«Σε σένα είναι αφιερωμένος ο καθεδρικός ναός. Τα παρεκκλήσια είναι για τους άλλους αγίους…». Ετσι ξεκινούσε η αφιέρωση στη συλλογή παραμυθιών του Οσκαρ Ουάιλντ, γραμμένη για τη σύζυγό του, τη μαχητική...
Μοντέρνα γυναίκα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Το χαμόγελο του Ουίνστον Σμιθ
Ημουν πολύ τυχερή, σκεφτόταν κλείνοντας εκείνο το βράδυ την τηλεόραση –την άνοιγε συνήθως μόνο για τις ειδήσεις– αφότου είχε παρακολουθήσει το «1984», την ταινία που βασίστηκε στο ομώνυμο μυθιστόρημα του...
Το χαμόγελο του Ουίνστον Σμιθ
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ομπρέλα στο χρώμα της φωτιάς
Ένα δυνατό φως έπεσε ξαφνικά στον σκοτεινιασμένο δρόμο. Ηταν μια κόκκινη ομπρέλα στο χρώμα της φωτιάς. Την κρατούσε το κορίτσι που γελούσε και έκλαιγε και χόρευε, ακούγοντας μουσική. Το κορίτσι που πέρασε...
Ομπρέλα στο χρώμα της φωτιάς
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Αφρικάνικο ύφασμα
Το είχε δει σε ένα περιοδικό, από αυτά που παλιά τα ονόμαζαν «φιγουρίνια». Ηταν σαν αυτά που έδειχναν «μόδες», την εποχή που ένα καινούργιο φόρεμα προϋπέθετε επίσκεψη σε κατάστημα με υφάσματα και μια καλή...
Αφρικάνικο ύφασμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας