Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Στην άγνωστη φίλη, Σιμόν

Σιμόν ντε Μποβουάρ,1945, Ανρί Καρτιέ Μπρεσόν

Στην άγνωστη φίλη, Σιμόν

  • A-
  • A+

Ηθελα να γράψω κάτι για τη Σιμόν ντε Μποβουάρ και συνειδητοποίησα πόσο δύσκολο ήταν κάτι τέτοιο. Αυτό συμβαίνει όταν πας να αποτυπώσεις στο χαρτί όλα όσα βρήκες στον δρόμο σου και τα κουβαλάς, θέλεις δεν θέλεις… Βρίσκονται σε ένα αόρατο σακούλι.

Αλλα είναι σαφή, καθορισμένα, έχουν χοντρό περίγραμμα και έντονα χρώματα. Αλλα είναι αχνά, σαν αύρα που τυλίγει τα υπόλοιπα και με έναν αδιευκρίνιστο τρόπο τα συνέχει. Κάποια τα κέρδισες συνειδητά, έπειτα από βαθιά, οργανωμένη μελέτη, σκυμμένος στα βιβλία και αναμετρώμενος με κάθε λέξη ξεχωριστά.

Αυτά όμως που σε καθορίζουν είναι εκείνα που διείσδυσαν πίσω από τα προφανή, πίσω από τις λέξεις και κάθισαν ήσυχα και φρόνιμα πλάι σ’ αυτές. Σου χαμογελούν και σε κοιτάζουν. Τα βλέπεις. Δεν θυμάσαι πότε ακριβώς τα είδες πρώτη φορά, ούτε το χρώμα τους μπορείς να αποαδώσεις. Δεν είναι κόκκινο, δεν είναι μαύρο, δεν είναι μπλε. Πάντως, είναι εκεί.

Κάπως έτσι σκέφτομαι και τη Σιμόν ντε Μποβουάρ, που γεννήθηκε σαν σήμερα, 9 Ιανουαρίου, πριν από 107 συναπτά έτη. Πώς να την περιγράψεις; Αν ανοίξεις μια εγκυκλοπαίδεια, αν αναζητήσεις μια βιογραφία της στο διαδίκτυο, αν ανατρέξεις στα κείμενά της, δεν θα βρεις κάτι που δεν έχεις ήδη ακούσει, δεν έχεις διαβάσει, δεν έχεις δει.

Ο πατέρας της την ενθάρρυνε να διαβάζει -«Σκέφτεται σαν άνδρας», έλεγε για την κόρη του- και με την ώθησή του, αλλά αναμφισβήτητα χάρη στη δική της θέληση, στην αχόρταγη πείνα της για μάθηση, κατέκτησε κάστρα που πρώτη φορά πάτησε γυναίκα.

Στα μαθηματικά, στη φιλοσοφία, στην κοινωνική και πολιτική σκέψη, στον φεμινισμό τελικά. Αλλωστε και ίδια αναγνώριζε την επιρροή των γονιών της στη διαμόρφωση του χαρακτήρα της.

«Ο ατομικισμός και η παγανιστική ηθική του πατέρα μου, σε αντιπαράθεση με τον αυστηρά ηθικό συντηρητισμό της διδασκαλίας της μητέρας μου, δημιούργησαν μια ανισορροπία, η οποία κατέστησε τη ζωή μου μια ατελείωτη διαμάχη και έγινε ο λόγος για τον οποίο έγινα διανοούμενη», έλεγε η ίδια.

Ενα κοφτερό μυαλό στην υπηρεσία των κοινωνικών επιστημών. Περιέγραψε με χειρουργική ακρίβεια τις κοινωνικές δομές που διαμόρφωσαν τον κοινωνικό ρόλο των γυναικών. Εχουν περάσει 65 χρόνια από την έκδοση του «Δεύτερου φύλου» κι ακόμα είναι επίκαιρο.

Εζησε μια ελεύθερη σχέση που διήρκεσε μια ολόκληρη ζωή με τον Ζαν-Πολ Σαρτρ. Μοιράστηκαν ιδέες, γνώσεις και εμπειρίες, σε βαθμό που οι μελετητές να μην μπορούν να αποφασίσουν ποιος επηρέασε τον άλλο περισσότερο. Αλλά μοιράστηκαν και μια σκανδαλώδη ερωτική ζωή, με εραστές και ερωμένες, που προκάλεσε τα ήθη της εποχή της, ακόμη και στους πιο «ανοιχτόμυαλους» πνευματικούς κύκλους.

Δεν έχει κανείς παρά να την αναζητήσει στο διαδίκτυο. Θα βρει εύκολα αποσπάσματα από τα γραπτά της, κυρίως από το «Δεύτερο φύλο», αλλά και από τα μυθιστορήματά της ή τα δοκίμιά της, πολιτικά, κοινωνιολογικά ή φιλοσοφικά. Ωστόσο ούτε μυρωδιά από το πλούσιο τραπέζι της δεν μπορούν να προσφέρουν στον πεινασμένο αναγνώστη.

Πώς να χωρέσει μια Σιμόν σε λίγες γραμμές, πώς να την περιγράψει ένα μόνο έργο της, πώς να την αναλύσει ένα αυτοβιογραφικό μυθιστόρημά της; Επιπλέον, πώς να την εξηγήσει ένα κείμενο σαν αυτό, η συντάκτρια του οποίου δεν μπορεί παρά να κάνει μια απλή καταγραφή σκέψεων για ένα πνεύμα που δεν χωράει σε καλούπια;

Το μόνο που μπορεί με βεβαιότητα να πει είναι ότι όταν πήρε στα χέρια της κάποια από τα έργα της, συνειδητοποίησε ότι βρήκε μια φίλη, οπωσδήποτε διαφορετική, ωστόσο ειλικρινή. Διότι πέτυχε να δώσει σχήμα σε μερικές από τις σκέψεις της που δυσκολεύονταν να καταγραφούν ως διαπιστώσεις.

Και θα ήθελε να της πει, πόσο πολύ την καταλαβαίνει κάθε φορά που διαβάζει εκείνη τη φράση της: «Φτιάχτηκα για έναν εντελώς διαφορετικό πλανήτη. Αλλά χάθηκα στον δρόμο»*.

*«Η κατεστραμμένη γυναίκα», Σιμόν ντε Μποβουάρ, 1967

  

 

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο κίνδυνος της εξημέρωσης
Θυμήθηκε τον Μικρό Πρίγκιπα, που δέχτηκε το δηλητήριο για να μπορέσει να επιστρέψει στο δικό του τριαντάφυλλο. Εκείνον που μια αλεπού του δίδαξε τι είναι ευτυχία και πως το να δημιουργείς δεσμούς σημαίνει ότι...
Ο κίνδυνος της εξημέρωσης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ενα βιβλιοπωλείο στην παραλία...
Λογοτεχνικές κουβέντες -σταράτες: για τον Θωμά Κοροβίνη και τον Ηλία Πετρόπουλο, για τον Βιζυηνό και τον Παπαδιαμάντη, τον Καμί και τον Τσβάιχ, τους Αμερικανούς συγγραφείς (κυρίως Τζακ Λόντον, Κερουακ,...
Ενα βιβλιοπωλείο στην παραλία...
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ποιητής της γόνιμης μονοτονίας
«Δεν είμαι σίγουρος για τίποτα εκτός από την αγιότητα των αισθημάτων της Καρδιάς και την αλήθεια της Φαντασίας». Ετσι, με τονισμένα το Κ στην καρδιά και το Φ στη φαντασία, παρηγορούσε ο Αγγλος ποιητής Τζον...
Ποιητής της γόνιμης μονοτονίας
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο κρυμμένος σπόρος
Υπάρχει ένα μυστηριώδες στοιχείο στη λογοτεχνία, μια υποδόρια λειτουργία που, χωρίς να το συνειδητοποιείς, οδηγεί σε μονοπάτια παράξενα, διαφορετικά απ’ ό,τι στην αρχή σχεδίαζες, βαθύτερα απ’ ό,τι πίστευες....
Ο κρυμμένος σπόρος
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η Βιρτζίνια των κυμάτων
Ηταν 28 Μαρτίου 1941 όταν μία από τις μεγαλύτερες συγγραφείς του 20ού αιώνα, η Βιρτζίνια Γουλφ, στη διάρκεια μιας καταθλιπτικής κρίσης και συγκλονισμένη από τα γεγονότα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, δίνει τέλος...
Η Βιρτζίνια των κυμάτων
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο τάφος του μεγαλοφάνταστου ιδαλγού
Οι λογοτεχνικοί αλλά και οι επιστημονικοί κύκλοι της Ισπανίας είναι σε αναβρασμό: πιθανόν βρέθηκε ο τάφος του Μιγκέλ ντε Θερβάντες Σααβέδρα, που πέθανε πριν από περίπου 500 χρόνια (1616) και στη διάρκεια της...
Ο τάφος του μεγαλοφάνταστου ιδαλγού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας