Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Οποιος κατέχει και μιλεί»

«Ζεϊμπέκικο», Γιάννης Τσαρούχης

«Οποιος κατέχει και μιλεί»

  • A-
  • A+

Η τέχνη -και μάλιστα η σημαντική- δεν είναι ποτέ καθώς πρέπει. «Τι νομίζετε πως ήταν ο Αισχύλος και ο Ευριπίδης; Κάτι άθλιοι καμποτίνοι που γινόταν θεοί πάνω στο σανίδι» επέμενε, υπερβάλλοντας επίτηδες, ο Γιάννης Τσαρούχης, στην προσπάθειά του να απαλλάξει τη σημαντική τέχνη από τους λιβανωτούς και τους φωτοστέφανους που την ψευτίζουν.

Λίγο μετά τη δεκαετία του πενήντα, στα καφενεία της Αθήνας που στέγαζαν σημαντικούς λογοτέχνες και τους νεοσσούς που πάσχιζαν να τους ακολουθήσουν κυκλοφορούσε ο θρύλος -σχηματικός όπως όλοι οι θρύλοι- για μια γυναίκα που έγραφε πολύ δυνατούς στίχους -ανάμεσά τους και τα λόγια τού «Δυο πόρτες έχει η ζωή»- και ότι οι συνθέτες τής έπαιρναν τους στίχους αυτούς για ένα κομμάτι ψωμί ή μάλλον για δυο ρακοπότηρα.

Την έλεγαν Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου.

Η εικόνα αυτή της καταραμένης «λαϊκής» ή «ρεμπέτισσας» ποιήτριας έφτασε και σε μένα αργότερα μέσα από διάφορες αφηγήσεις.

Και χρειάστηκε το βιβλίο της Ρέας Μανέλη για τη γιαγιά της, την Ευτυχία, βιβλίο άμεσο, θεμελιωμένο στο βίωμα, για να ανακαλύψω μια πολύ πιο σύνθετη προσωπικότητα, ένα πορτρέτο με τις φωτεινές και τις σκοτεινές του περιοχές, τα ιλαρά και τα δραματικά του στοιχεία, όπως είναι όλα τα πορτρέτα που αποδίδουν χωρίς στολίσματα αληθινά πρόσωπα.

Η ηρωίδα του βιβλίου δεν ήταν πια μια προσωπικότητα εν κενώ.

Αναπάντεχα πρόβαλε μια μορφή περιθωριακή και μαζί κεντρική: η ξεριζωμένη από τη Μικρά Ασία προσφυγοπούλα, η σύζυγος, η στοργική μάνα και γιαγιά, η ηθοποιός στον θίασο της Κοτοπούλη, η παθιασμένη χαρτοπαίκτρια.

Αργησα πολύ να δω το έργο του Πέτρου Ζούλια ο οποίος δραματοποίησε το βιβλίο της Ρέας Μανέλη.

Και μπόρεσα να καταλάβω γιατί αποτελεί μια από τις πιο εντυπωσιακές θεατρικές επιτυχίες των τελευταίων χρόνων. Είναι έργο που, όπως θα έλεγε και ο Κωστής Παπαγιώργης, «γνωρίζει το επιχωριάζον λαϊκό ιδίωμα».

Ιδίωμα απλό, κοφτό, άμεσο, που δεν φοβάται να παντρέψει το μέγα είδος του μελό με την «ανθηρόστομη» (αθυρόστομη) γλώσσα που μας κληροδότησαν ο Αριστοφάνης, ο Καραγκιόζης και τα γαμοτράγουδα.

Ωστόσο, χωρίς να υποτιμώ τα υπόλοιπα, όπως και τα συγκλονιστικά τραγούδια σε στίχους της Ευτυχίας, η δύναμη της παράστασης εδράζεται κατά τη γνώμη μου πρωτίστως αλλού.

Η κυρία Νένα Μεντή είναι μια ηθοποιός-θίασος. Ικανή να κινηθεί σε μια δέσμη από γκάμες.

Τη συγκινητική και τη σκαμπρόζικη, τη χαμηλόφωνη, την ψιθυριστή, αλλά και, όπου χρειάζεται, τη δραματική. Στη γλώσσα της φωνής και στη γλώσσα του σώματος, που ποτέ δεν φωνασκεί, απλώς σημαίνει, καταφέρνει να παρασύρει το κοινό της στα μονοπάτια που ανοίγει με το παίξιμό της.

«Οποιος κατέχει και μιλεί και γνώρισε τον τρόπο, κάνει και κλαίσι και γελού(ν) τα μάτια των ανθρώπων» μας λέει ο Κορνάρος στον «Ερωτόκριτο».

Τα κοινό που χειροκρότησε όρθιο επί πολλή ώρα την ερμηνεύτρια έδειξε ότι αυτή είχε καταφέρει κάτι τέτοιο.

 

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ελένη, η γυναίκα / νεφέλη
Στο Μπάγκειον ξαναβρήκαμε τον Δήμο Αβδελιώδη. Αγαθό στοιχείο της δημιουργίας που εδώ και χρόνια ξέρει να ξαναδίνει ζωή σε κείμενα και σε κτίρια.
Ελένη, η γυναίκα / νεφέλη
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
«Αναφορά στην Γκουέρνικα»
Το τι είναι τέχνη δεν είναι ποτέ δεδομένο εκ των προτέρων. Αποκαλύπτεται κάθε φορά ξεκινώντας από το σημείο μηδέν. Στην έκθεση «Αναφορά στην Γκουέρνικα» του Κυριάκου Κατζουράκη στο ΜΙΕΤ η αποκάλυψη αυτή είναι...
«Αναφορά στην Γκουέρνικα»
Γερούν Ντάισελμπλουμ
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο τέως
Ο κύριος Ντάισελμπλουμ ως τέως μιλά και πάλι. Σε συνέντευξη του προειδοποιεί ότι ο κατώτερος μισθός στην Ελλάδα δεν είναι τόσο κατώτερος όσο σε άλλα κράτη της Βαλκανικής και γενικώς δεν πρέπει οι άλλοι να...
Ο τέως
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Φεβρουάριος 1940: η δολοφονία
Ηταν ο ποιητής του θεάτρου. Αυτό και μόνο προδιέγραψε την τραγική μοίρα του. Δεν είναι εύκολο να μιλήσει κανείς αφοριστικά για την τέχνη του Βσεβολόντ Μέγιερχολντ, μέσα από την έννοια της «βιομηχανικής» ή...
Φεβρουάριος 1940: η δολοφονία
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ορνεα και μικρά πουλιά
Βλέποντας τα όρνεα, στην περίπτωση αυτή τα κοράκια, και τα μικρά πουλιά, εδώ τα χελιδόνια, να κάνουν κύκλους καθώς έπεφτε ένα εκκωφαντικό ηλιοβασίλεμα στις πέτρες και το χώμα πάνω από το αρχαίο θέατρο της...
Ορνεα και μικρά πουλιά
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Οι άθλιοι
Εκλεψα από τους αγαπημένους μου «Αθλίους» του Βίκτωρος Ουγκώ μια ιστορία. Αυτή του γερο-Μαμπέφ που μαζί με τον μικρό Γαβριά και τον επίσκοπο Μυριήλ είναι από τα πρόσωπα που πλαισιώνουν τον Γιάννη Αγιάννη. Την...
Οι άθλιοι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας