Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο χορός κι ο Χάρος στο πανηγύρι

«Ετσι κι αλλιώς ένας χορός μάς έμεινε», λένε με τη λαϊκή θυμοσοφία τους. Αλλοτε είναι του Ζαλόγγου κι άλλοτε ο αναγεννητικός των πανηγυριών. Εμείς τον ορίζουμε και τις πιότερες φορές είναι γιορτινός

Ο χορός κι ο Χάρος στο πανηγύρι

  • A-
  • A+

Στη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής, το 1944, ο γαλλοτραφής Αντώνης Πρωτοπάτσης, ο σκιτσογράφος Pazzi των γαλλικών εφημερίδων, τύπωσε το μοναδικό του βιβλίο.

Πρόκειται για τη μετάφραση των ποιημάτων «Τα άνθη του κακού» του Μποντλέρ, με δικά του σχέδια. Ταυτοχρόνως για να επιβιώσει έζησε σε χωριά της Λέσβου, όπου ζωγράφιζε πορτρέτα και αμειβόταν σε είδος· σιτάρι, κουκιά, φασόλες, λάδι, για να έχουν τροφή αυτός και η λεπτεπίλεπτη Γαλλίδα γυναίκα του.

Εζησε με τους καθημερινούς ανθρώπους των χωριών τον απάνθρωπο πόλεμο, ενώ το πατρικό του αρχοντικό σπίτι ήταν επιταγμένο από Γερμανούς αξιωματικούς. Τότε ανέπτυξε φιλίες με τους κατοίκους των χωριών, έζησε τις χαρές και τις λύπες τους, τον κάλεσαν στις γιορτές, στα πανηγύρια, μοιράστηκε τον πόνο και τα βάσανά τους. Αγωνίστηκε μαζί με άλλους συμπατριώτες του, Μυτιληνιούς, για το διώξιμο του κατακτητή. Αναπτύχθηκε τότε δίκτυο υποστήριξης των αδυνάμων αλλά και αντίστασης.

Το απλωμένο χέρι που δίνουν η παρέα, η γειτονιά, η φροντίδα, η αγάπη κι η προστασία που προσφέρονται είναι τα στηρίγματα του καθενός μας. Είναι οι άτυπες δομές αλληλεγγύης υπέρ του πάσχοντος και αδυνάτου, η κοινότητα σε όλες της τις μορφές. Αν απουσιάζουν αυτά λειτουργούν ιδρύματα, με υπηρεσιακή τυπική προσφορά αγάπης και ελέους.

Στη μέση του καλοκαιριού, απ’ τη μια άκρη της Ελλάδας ώς την άλλη, στήνονται γιορτές, πανηγύρια, ανταμώματα ξενιτεμένων. Μια ευκαιρία, μια αφορμή και αρχίζει το πανηγύρι. Δεν χρειάζεται πάντοτε ο άγιος, ούτε το ξωκλήσι.

Η πανσέληνος του Ιουλίου έφερε τους μουσικάντηδες στην αυλή της θάλασσας, στον όρμο Τάρτι της Λέσβου, πλάι στο αρχαίο λατομείο, με τις τελευταίες κολόνες να τις βρέχει το κύμα.

Μια μεγάλη παρέα έγιναν όλοι οι παραθεριστές. Δημόσιοι υπάλληλοι, αγρότες, εκπαιδευτικοί που περιμένουν τις αποσπάσεις, τσομπάνηδες και καρβουνιάρηδες, καθηγητές Πανεπιστημίων. Κοντοκουρεμένοι, αλλά και μακρυμάλληδες, ξυπόλητοι ροκάδες και κυρίες με ψηλοτάκουνα, γραμματιζούμενοι και λαϊκά παιδιά· πά’ να πει η κοινότητα του καλοκαιριού.

Και σέρνουν όλοι τον χορό κάτω απ’ τις πικροδάφνες και τα ξεροκάλαμα. «Ετσι κι αλλιώς ένας χορός μάς έμεινε», λένε με τη λαϊκή θυμοσοφία τους. Αλλοτε είναι του Ζαλόγγου κι άλλοτε ο αναγεννητικός των πανηγυριών. Εμείς τον ορίζουμε και τις πιότερες φορές είναι γιορτινός.

Κι εκεί που χορεύει ζεϊμπέκικο ο Αντώνης, ένας παλίκαρος του παλιού καιρού, χτυπά την απαλάμη του κάτω, τινάζει τα πόδια του ψηλά ώς τη φρίτζα και βγάζει κραυγή σαν σε αρχαία τραγωδία: «Να πεθάνει ο Χάρος, ο Σόιμπλε!».

Και δεν εννοεί τον φυσικό του θάνατο, αλλά των ιδεών του κι ό,τι αντιπροσωπεύει. Οι γλεντιστάδες χαίρονται, το καφενείο έχει γίνει μια μεγάλη παρέα που αναφωνεί εν χορώ «να πεθάνει». Κάτω στις ξαπλώστρες παρακολουθούν οι ηλικιωμένοι, έχουν τον δικό τους διακριτό χώρο.

Πιο κει πάνω στην άμμο είναι αγκαλιασμένοι οι ερωτευμένοι νιοι. Περασμένα μεσάνυχτα, βουτάνε και ξαναβουτάνε στην καθάρια θάλασσα. Η θάλασσα αναγεννά τα σώματα· ο χορός και το ρακί εξαγνίζουν τις ψυχές.

Η μουσική παίζει το «ωραία Πέργαμε», σε λίγο ξημερώνει. Αχνοφαίνεται το κόκκινο της Ανατολής. Αργότερα στην ίδια παραλία θα βγουν νέες βάρκες με απόκληρους, όχι για διακοπές αλλά για προσπάθεια επιβίωσης· στο αέναο μαγκανοπήγαδο συνάμα και πανηγύρι της ζωής. Ο κύκλος του χρόνου και της ζωής χαράζεται ακόμα μια φορά, από το νυν στο αεί.

*συγγραφέας, διδάκτωρ Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μιλώντας με το άγαλμα
Αν και με τους στεγασμένους ανθρώπους πολύ συχνά δεν έχεις τίποτα να πεις και ωστόσο συνεχίζεις να τους μιλάς, με τους άστεγους υπάρχει πάντα μια αμηχανία να τους πλησιάσεις. Είναι μία από τις παράπλευρες...
Μιλώντας με το άγαλμα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Το άγνωστο αριστούργημα
Στο «Αγνωστο αριστούργημα» του Μπαλζάκ, ο Φρενχόφερ, ο μέγας ζωγράφος που αναζητά την απόλυτη τελειότητα, αποκαλύπτει το «αριστούργημά» του. Ομως έργο πια δεν υπάρχει. Τη θέση του έχει πάρει η ρευστότητα μιας...
Το άγνωστο αριστούργημα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Στο πορθμείο
Σουρούπωνε την ώρα που μπήκε στο φέρι. Μια μικρή διαδρομή, λίγο πάνω από είκοσι λεπτά.Οταν το φέρι ξεκίνησε, όλοι οι θόρυβοι είχαν χαθεί, οι άλλοι άνθρωποι δεν υπήρχαν πλάι της. Ηταν πάλι εκείνο το κοριτσάκι...
Στο πορθμείο
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο χορός του ήλιου
Τρίτο, τέταρτο, πέμπτο πρωινό; Ούτε που θυμόταν πόσα ήταν αυτά που, ανοίγοντας τα μάτια το πρωί, θύμιζαν επιεικώς Οκτώβριο – ακόμη και στη θερμοκρασία. Δυο-τρεις φορές έλεγξε και το ημερολόγιο. Μήπως είχε...
Ο χορός του ήλιου
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
O άνθρωπος που ήθελε να γίνει δέντρο…
55 χρόνια πριν, κι ήταν Ιούνιος, πέθαινε ο άνθρωπος που στάθηκε αντίπαλον δέος σε κάθε ψωνισμένο σουλτάνο και σε κάθε μονοπολιτισμό. Ο Ναζίμ Χικμέτ, που πολύ αγάπησε τους λαούς της Ανατολίας. Τόσο πολύ που οι...
O άνθρωπος που ήθελε να γίνει δέντρο…
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Αγριο καρναβάλι
Θαυμάζω τι ωραία χορεύουν τα νησιώτικα κραδαίνοντας ρόπαλα και κουδούνια, πόση χάρη έχει η επιστροφή τους στον ρυθμό. Αναρωτιέμαι μήπως η Αποκριά χάνει την αίγλη της όχι μόνο επειδή στη μεγάλη πόλη δεν έχουμε...
Αγριο καρναβάλι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας