• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 11.4°C / 15.4°C
    2 BF
    61%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 8.0°C / 11.0°C
    4 BF
    54%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.2°C / 14.0°C
    1 BF
    67%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 9.4°C
    1 BF
    59%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.0°C / 8.9°C
    3 BF
    76%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 7.3°C / 9.0°C
    2 BF
    61%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 5.4°C
    3 BF
    52%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 12.4°C
    1 BF
    72%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.9°C / 16.9°C
    4 BF
    67%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.3°C / 12.9°C
    2 BF
    76%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    14°C 12.2°C / 14.0°C
    3 BF
    62%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 8.5°C / 10.7°C
    2 BF
    66%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 12.1°C / 12.1°C
    2 BF
    69%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.1°C / 11.7°C
    0 BF
    62%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 11.5°C
    1 BF
    84%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    4 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 15.4°C
    0 BF
    54%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 8.3°C
    2 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 8.1°C / 9.7°C
    2 BF
    67%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.8°C / 6.8°C
    2 BF
    57%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ταξίδι στον χρόνο

  • A-
  • A+

«Δεν μπορείς να κάνεις την απλούστερη ερώτηση χωρίς να πάρεις διαφορετική άποψη από τον κάθε έναν από τους παρόντες. Επειτα ακολουθεί συζήτηση, στην οποία συμμετέχουν όλοι, εκτός από σένα». Η παραπάνω σκηνή θα μπορούσε να διαδραματίζεται σήμερα, σε οποιοδήποτε καφενείο της Κρήτης. Κι όμως, πρόκειται για μια καταγεγραμμένη εμπειρία ενός Αμερικανού ταξιδευτή σε κρητικό καφενείο στα μέσα του 19ου αιώνα (Bayard Taylor, «Ταξίδια 1857-1858, Ελλάδα - Ρωσία και τουρκοκρατούμενη Κρήτη», μετάφραση/επιμέλεια της Γεωργίας Καρβουνάκη, εκδόσεις 24 Γράμματα).

Ο περιηγητής διασώζει στο βιβλίο του έναν κόσμο εντελώς διαφορετικό, μα συνάμα τόσο όμοιο με τον σημερινό. Ο Βορράς του πάμφτωχου ελληνικού βασιλείου βρίσκεται στη Λαμία. Η Κρήτη, που διοικείται από Οθωμανό πασά, ζει στα απόνερα του Χατ-ι Χουμαγιούν, με τους χριστιανούς και μουσουλμάνους κατοίκους της να συνυπάρχουν αρμονικά, πάντοτε όμως έτοιμοι να αιματοκυλιστούν με την πρώτη αφορμή. Ταυτόχρονα, ο σύγχρονος αναγνώστης είναι εξοικειωμένος με τα περισσότερα τοπωνύμια του βιβλίου και, κυρίως, με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ντόπιου πληθυσμού της εποχής εκείνης· σε πλείστες περιγραφές θα μπορούσε να αναγνωρίσει συμπεριφορές του εαυτού του και του ευρύτερου σύγχρονου περίγυρού του.

Ενδεχομένως ο συγγραφέας και οι άνθρωποι που συναντά και συναναστρέφεται κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του να ψυχανεμίζονταν ότι ο κόσμος στον οποίο ζούσαν επρόκειτο ν’ αλλάξει. Ηδη, από τα τέλη του 18ου αιώνα, η Ιστορία είχε μπει σε επιταχυντή, με τις μεγάλες επαναστάσεις (γαλλική, αμερικανική, βιομηχανική), τον Διαφωτισμό, την ανάδυση των εθνικών κρατών και τις ραγδαίες κοινωνικοπολιτικές αλλαγές που επέφερε ο καπιταλισμός. Δύσκολα θα μπορούσαν να φανταστούν, παρ’ όλα αυτά, τις μεταβολές που όντως επήλθαν και που μετέτρεψαν τη δική τους πραγματικότητα και τις σταθερές τους σε ιστορικό απολίθωμα. Κι όμως, παρά τον κυκεώνα που ακολούθησε, είναι εντυπωσιακό το ότι δεν κόπηκε εντελώς το νήμα ενός πολύ αλλιώτικου κόσμου, αλλά μπορεί κανείς να εντοπίσει πάμπολλες απολήξεις του στο σήμερα.

Αν και στις μέρες μας ζούμε πια με την επίγνωση ότι ο κόσμος αλλάζει διαρκώς και με ασύλληπτες ταχύτητες, δύσκολα μπορούμε να συμφιλιωθούμε με το γεγονός πως και οι δικές μας σταθερές πρόκειται να καταρρεύσουν στο μέλλον. Η θέασή μας για τον κόσμο και οι θεωρήσεις μας πάνω στα πράγματα, που τις θαρρούμε στέρεες και γερά θεμελιωμένες, θα είναι το ιστορικό απολίθωμα του αύριο. Παρ’ όλα αυτά, μελετώντας εμάς, ο μελλοντικός αναγνώστης θα αναγνωρίζει κομμάτια του εαυτού του και θα ερμηνεύει καλύτερα τις δικές του συμπεριφορές.

Αν και δεν είχα ώς τώρα ιδιαίτερη τριβή με ταξιδιωτικά απομνημονεύματα, το βιβλίο του Taylor με βύθισε σε ένα χωροχρονικό ταξίδι, χωρίς κατ’ ανάγκη συγκεκριμένες συντεταγμένες: από ένα παγιωμένο παρελθόν, σ’ ένα ευμετάβλητο παρόν και σε κάποιο ακαθόριστο μέλλον. Πάντοτε θα υπάρχουν μίτοι για να πιαστείς από την άκρη τους και να φτάσεις σε μια έξοδο, η οποία θα οδηγεί σ’ έναν επόμενο λαβύρινθο που σε περιμένει να ξεδιαλύνεις τα μυστήριά του. Ενα ευχαριστώ στη Γεωργία Καρβουνάκη, που ανακάλυψε τον συγκεκριμένο μίτο και μας τον πρόσφερε με περισσή φροντίδα.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Διαβάζοντας το «Εντός Εκτός» του Ολύμπιου Δαφέρμου, εκδόσεις Τόπος
Με τον Ολύμπιο γνωριζόμαστε πενήντα χρόνια. Υπήρξε καλός φίλος και στρατευμένος, με αναγκαστική διακοπή αναβολής από τη χούντα, μαζί με τον αδελφό μου Μάνο. Με τη γυναίκα του, τη Χαρά, υπήρξαμε φίλες και...
Διαβάζοντας το «Εντός Εκτός» του Ολύμπιου Δαφέρμου, εκδόσεις Τόπος
ΑΝΩ ΚΑΤΩ
Οι «αρμοί της εξουσίας» και η αόρατη παγίδα
Οπως λέει ο Τραβέρσο, σήμερα, η επεξεργασία ενός «οράματος» ή μιας «ουτοπίας» «δεν μπορεί να γεννηθεί χάρη στην ευφυΐα ενός οραματιστή νου» και εξηγεί ότι για να «περπατήσουν» οι ιδέες χρειάζονται κοινωνικές...
Οι «αρμοί της εξουσίας» και η αόρατη παγίδα
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Το ζήτημα της ανάγνωσης
Η πρόσβαση στην πληροφορία και τη γνώση, η πρόσβαση ευρύτερα σε ένα πολιτισμικό κεφάλαιο που μεταδίδεται μέσω των βιβλίων, είναι άνιση, ακόμα και αν τα κείμενα είναι μπροστά μας. Μπορεί κάποιος να είναι...
Το ζήτημα της ανάγνωσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φως μονάχα η ζωή…
Ο Ακρίβος, για μια ακόμη φορά, φέρνει κοντά το παρελθόν, που γίνεται στήλη φωτός για όσα μετακινούνται υπόγεια στον χρόνο, ώσπου να αποκτήσουν τη μορφή του παρόντος. Εκπλήσσοντας εμάς που οι παρωπίδες μάς...
Φως μονάχα η ζωή…
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Με αγάπη και ευθύνη
Συχνά με καλούν σε παρουσιάσεις βιβλίων, είτε για να μιλήσω είτε απλά για να ακούσω άλλους να μιλάνε γι’ αυτά. Υποτίθεται ότι αυτές οι εκδηλώσεις έχουν σκοπό να γνωρίσουν το έργο στο κοινό τιμώντας συγχρόνως...
Με αγάπη και ευθύνη
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ψυχανάλυση και Φανταστικό
Αυτή την κατάσταση ζούμε σήμερα, πιο έντονα, ίσως, παρά ποτέ. Ο κόσμος, απογοητευμένος, οργισμένος, παγιδεύεται σε θεωρίες συνωμοσίας, προκαταλήψεις και εμμονές που θυμίζουν παλιότερες, εφιαλτικές εποχές, ενώ...
Ψυχανάλυση και Φανταστικό

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας