• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 4.4°C / 9.0°C
    2 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 2.6°C / 7.5°C
    0 BF
    64%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.0°C / 10.0°C
    2 BF
    43%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    1°C 0.9°C / 3.6°C
    1 BF
    64%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    4°C 3.5°C / 3.9°C
    0 BF
    52%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    5°C 2.0°C / 5.9°C
    1 BF
    56%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    -1°C -1.6°C / 2.3°C
    0 BF
    69%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    9°C 6.6°C / 8.6°C
    0 BF
    40%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 8.3°C / 11.4°C
    4 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.9°C / 5.9°C
    1 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 8.1°C / 10.2°C
    3 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.6°C / 5.6°C
    4 BF
    59%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    0 BF
    66%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 6.5°C
    0 BF
    56%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    5°C 5.1°C / 6.5°C
    1 BF
    50%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.8°C / 7.8°C
    3 BF
    43%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 4.9°C / 9.2°C
    2 BF
    59%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 2.3°C / 6.0°C
    2 BF
    55%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    5°C 2.7°C / 6.7°C
    1 BF
    52%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -1°C -1.2°C / -1.2°C
    1 BF
    54%

Μονή της Χώρας ή Καριγιέ Τζαμί

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

H Χώρα των Ζώντων

  • A-
  • A+

Τον Αύγουστο του 2020 έγινε νόμος στην Τουρκία η βούληση του κ. Ερντογάν να μετατραπεί σε τζαμί, εκτός από την Αγία Σοφία, και η Μονή της Χώρας ή Καριγιέ Τζαμί. Τον Νοέμβριο του 2021 το Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων με έδρα τη Θεσσαλονίκη διοργάνωσε στην Αθήνα διεθνές συνέδριο για τη Χώρα με τον απολύτως ρεαλιστικό τίτλο Re(dis)covering Chora: The Byzantine Name of the Rose. Απέναντι στην εκ νέου κάλυψη των εικόνων από τον φανατικό εθνικισμό με όπλο τη θρησκεία, τάσσεται εδώ η επαν-ανακάλυψη της Χώρας, ονόματος με τρεις (όπως εξήγησε ο Αλεξέι Λίντοφ) σημασίες: Χώρα του Χριστού, Χώρα της Θεοτόκου και Χώρα της Εκκλησίας, δηλαδή η εκτός των τειχών εξοχή όπου πρωτοχτίστηκε το ομώνυμο μοναστήρι.

Χώρα έξω από τα τείχη και Χώρα μέσα στον ναό, αφού συναντάμε σε αυτόν εικόνες του Χριστού ως «Χώρας των Ζώντων» και εικόνες της Παναγίας ως «Χώρας του Αχωρήτου». Η Χώρα ως τοπογραφικό σημείο και συγχρόνως ως τόπος της ενσάρκωσης του υπερβατικού. Σε διάλογο, όπως υποστηρίζουν ερευνητές, με την πλατωνική Χώρα στον Τίμαιο (https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/deltion/article/view/5199/4969).

Τα πρώτα κτίσματα της Μονής ανάγονται από τον 5ο ίσως αιώνα, η τελική μορφή του καθολικού με τα λαμπρά ψηφιδωτά και του ταφικού παρεκκλησίου με τις συγκλονιστικές τοιχογραφίες είναι καρπός της απόφασης ενός καλλιεργημένου πολιτικού, του Θεοδώρου Μετοχίτη, και της Παλαιολόγειας Αναγέννησης, που ξεκινά στο Βυζάντιο σχεδόν παράλληλα με τον Τζιότο στην Ιταλία, μέσα από τη χρωματική έκρηξη, την ενσωμάτωση του φυσικού και του κτιστού κόσμου, το άλλο βλέμμα στο σώμα.

Είναι, όπως λέει ο Ιγκόρ Γκραμπάρ, σαν, όσο η πραγματικότητα στην Κωνσταντινούπολη γινόταν πιο απειλητική, τόσο πιο πολύ οι άνθρωποι να ονειρεύονταν «τις πολύτιμες ομορφιές της». Δίπλα στις μορφές των αγίων τα ροζ, τα πράσινα, τα μοβ, τα χρυσαφιά μοτίβα χαράς για τη ζωή: παγόνια να λάμπουν, πόλη λουσμένη στον μεσογειακό ήλιο, πόρτες με εισόδους σκοτεινές που δηλώνουν το μυστήριο, τονίζοντας την ομορφιά του ορατού κόσμου. Η πτώση του Βυζαντίου δεν υπήρξε το αποτέλεσμα μιας προϊούσας πολιτισμικής και καλλιτεχνικής παρακμής. Και βέβαια η νίκη των Οθωμανών δεν συμβάδιζε με κάποια πολιτισμική άνθηση (βλ. εικόνες της Χώρας στο βιβλίο της Σοφίας Σφυρόερα).

Σε αντίθεση με τη σημερινή τέχνη που βιάζεται ως κάτοπτρο του πραγματικού κόσμου να καταγγείλει την επερχόμενη καταστροφή του, ακόμα και όταν τη μεταφράζει σε σύμβολα, η τέχνη εκείνη έχει αφήσει άλλο ίχνος. Το ίχνος μιας φευγαλέας ελπίδας που είθε να το σεβαστεί η UNESCO, στην οποία οι διοργανωτές του συνεδρίου θα στείλουν τα πρακτικά του (https://www.kathimerini.gr/culture/561604555/moni-tis-choras-ena-monadiko-vyzantino-mnimeio/). Οπως έχουν δηλώσει και σώφρονες Τούρκοι πολιτικοί, δεν είναι τα τζαμιά που λείπουν στην Ιστανμπούλ.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Γιατί τα σπάσαμε τ ’αγάλματά των...
Ξαναβλέπω σπασμένα αγάλματα. Σπασμένη μνήμη. Πρώτη φορά, το 2001 στο Μπαμιγιάν, τους Βούδες οδοδείκτες για τους περιπλανώμενους στο σώμα και την ψυχή, να κανονιοβολούνται από τους Ταλιμπάν. Και τώρα στο Αφρίν...
Γιατί τα σπάσαμε τ ’αγάλματά των...
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Τέχνη και Ψυχική Υγεία
Το Φόρουμ Παναγιώτης Σακελλαρόπουλος εδώ και τρία χρόνια αφιερώνεται στη μνήμη του πρωτοπόρου ψυχίατρου και ψυχαναλυτή, του επίμονου Θεραπευτή Ψυχών που, όπως θύμισε η Κατερίνα Μάτσα, συνέβαλε με το έργο και...
Τέχνη και Ψυχική Υγεία
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Εικόνα σου είμαι κοινωνία
Νεανική βία. Που όταν φτάνει να παίρνει ακραίες μορφές μάς τρομάζει γιατί ανακαλύπτουμε, με έκπληξη υποτίθεται, ότι οι άγγελοί μας, οι νέοι και οι νέες μας, έγιναν δαίμονες. Η ακροδεξιά βία είναι μακράν η...
Εικόνα σου είμαι κοινωνία
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Τα «συρτάρια» της Αφροδίτης
Ο δρόμος προς το Λούβρο και προς την παγκόσμια δόξα είχε ανοίξει. Ποιητές, καλλιτέχνες, διανοούμενοι την ερωτεύτηκαν και την ύμνησαν, ιστορικοί της τέχνης τη μελέτησαν, διαφορετικά κράτη, στα οποία δεν...
Τα «συρτάρια» της Αφροδίτης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Σχεδιάζοντας το όρια του εφικτού
Σκέφτομαι εκείνα τα δύο παιδιά. Δεν ήταν Γίγαντες ούτε Τιτάνες, δύο νέοι άνθρωποι ήταν, που ήθελαν την ελευθερία. Το εγχείρημα αυτό του Γλέζου και του Σάντα ήταν μια ακραία αναρρίχηση, σχεδόν μια πτήση πέρα...
Σχεδιάζοντας το όρια του εφικτού
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Το αποτύπωμα
Η Μελίνα δεν νοιάστηκε να αφήσει το αποτύπωμά της. Να γεμίσει εν ζωή τον τόπο με πινακίδες και αλλά θυμητικά κάθε λογής. Δεν νοιάστηκε, γιατί το αποτύπωμά της υπήρχε ήδη.
Το αποτύπωμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας