• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 21.1°C / 25.2°C
    1 BF
    58%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.1°C / 23.3°C
    0 BF
    57%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.2°C / 23.8°C
    3 BF
    68%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    1 BF
    59%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.7°C / 20.9°C
    3 BF
    64%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.0°C / 22.4°C
    2 BF
    67%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.8°C / 20.4°C
    1 BF
    35%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 20.8°C / 23.5°C
    2 BF
    69%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 23.7°C
    4 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.9°C / 21.9°C
    3 BF
    56%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.1°C / 24.8°C
    3 BF
    60%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.7°C / 21.2°C
    2 BF
    77%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 24.9°C
    2 BF
    68%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.5°C / 23.9°C
    0 BF
    41%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.5°C / 22.3°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 22.7°C
    2 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 21.3°C / 25.4°C
    2 BF
    44%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.3°C
    1 BF
    70%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.7°C / 24.2°C
    2 BF
    66%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 20.8°C
    1 BF
    38%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο πρώτος τρόμος

  • A-
  • A+
H αίσθηση του «ανοίκειου», όπως την ονομάζει ο Φρόιντ, δημιουργείται «όταν καταλύεται το όριο μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας» και σχετίζεται κατεξοχήν με τον θάνατο.

Ποιος δεν τρόμαξε μικρός ακούγοντας ένα παραμύθι, διαβάζοντας ένα βιβλίο ή βλέποντας μια ταινία; Στα οκτώ μου χρόνια διάβασα μια τέτοια ιστορία σ’ ένα περιοδικό. Αν αξίζει η αναφορά εδώ, είναι επειδή, πολλά χρόνια αργότερα, ήρθε ο… Φρόιντ και μου ανέλυσε υπέροχα τον παιδικό μου τρόμο!

Ηταν μια χειμωνιάτικη νύχτα. Η αδελφή μου με παρακαλούσε να διηγηθούμε ιστορίες ο ένας στον άλλον, όπως κάναμε για να μας πάρει ο ύπνος. Εγώ είχα βυθιστεί στο περιοδικό. Οταν το τέλειωσα, η αδελφή μου είχε αποκοιμηθεί. Μάταια την καλούσα να μου απαντήσει. Διαισθανόμουν ότι εκείνη η νύχτα δεν θα ήταν σαν τις άλλες.

Και πράγματι. Εζησα ώρες αγωνίας και τρόμου με την ιστορία του Ιμχοτέπ, του αρχιερέα του Θεού Ρα, που ερωτεύτηκε την Ανκ Αμόν, κόρη του Φαραώ Αμένοφις. Μέγα αμάρτημα. Τιμωρείται να σαβανωθεί ζωντανός ενώ την αγαπημένη του στραγγαλίζει ο ίδιος ο πατέρας της! Αιώνες αργότερα, μια αγγλική αποστολή θα ζωντανέψει άθελά της τη μούμια του Ιμχοτέπ…

Φοιτητής στο Παρίσι, μελετώντας το «Ανοίκειο» του Φρόιντ, μάθαινα για μια ιστορία φρίκης που είχε διαβάσει ο ίδιος σ’ ένα περιοδικό:

«Ενα ζευγάρι μετακομίζει σ’ ένα σπίτι όπου ανάμεσα στα έπιπλα υπάρχει ένα τραπέζι με περίεργο σχήμα και ξυλόγλυπτους κροκόδειλους. Οταν νυχτώνει, διαχέεται στο σπίτι μια ανυπόφορη μυρωδιά» κι έχει κανείς την εντύπωση ότι «βλέπει κάτι απροσδιόριστο να σέρνεται πάνω στη σκάλα… μαντεύει εύκολα ότι η παρουσία του τραπεζιού έχει στοιχειώσει το σπίτι με φαντάσματα κροκοδείλων… Ηταν μια μάλλον ανόητη ιστορία, που όμως δημιουργούσε μια ατμόσφαιρα έντονης φρίκης».

Αυτή η αίσθηση του «ανοίκειου», όπως την ονομάζει ο Φρόιντ, δημιουργείται «όταν καταλύεται το όριο μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας» και σχετίζεται κατεξοχήν «με τον θάνατο… με την επάνοδο των θανόντων – υπό μορφή πνευμάτων και φαντασμάτων».

Πώς εμείς, οι ορθολογιστές τού σήμερα, επηρεαζόμαστε από τέτοιες αντιλήψεις; «Εμείς –ή οι πρωτόγονοι πρόγονοί μας– θεωρούσαμε κάποτε υπαρκτές αυτές τις δυνατότητες. Σήμερα τις έχουμε πια απορρίψει, έχουμε ξεπεράσει αυτούς τους τρόπους σκέψης… που όμως υπάρχουν ακόμα μέσα μας περιμένοντας την πρώτη ευκαιρία που θα τους επιβεβαιώσει. Οταν λοιπόν συμβαίνει κάτι στη ζωή μας που μοιάζει να επιβεβαιώνει αυτές τις παλιές πεποιθήσεις, δημιουργείται μια αίσθηση ανοίκειου…»

Τότε, όπως συνέβη με μένα, μένεις ξάγρυπνος μέχρι το πρωί, πανικόβλητος από τη θέα της μούμιας του Ιμχοτέπ που όλο νομίζεις ότι θα εμφανιστεί από τον σκοτεινό διάδρομο για να έρθει στο κρεβάτι σου! (Ο Θέμος Ανδρεόπουλος, υπεύθυνος του περιοδικού, μου αφιέρωσε το τεύχος χρόνια αργότερα. Το φυλάω ευλαβικά.)

Πόσο θα ήθελα μια νύχτα να διαβάσω ένα βιβλίο, να δω μια ταινία που να με τρομάξει πραγματικά. Να ξανανιώσω και σήμερα αυτόν τον πρωτόγονο, τον πρώτο τρόμο! Ομως είναι τόσο δύσκολο πια!

*σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA, MA New York College, Athens, University of Greenwich, UK

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Β – 13
Το να μπορούμε να ξεχωρίζουμε τις ποιοτικές διαφοροποιήσεις, τις λεπτότερες αποχρώσεις, τις ευάριθμες διαφορετικές δυνατότητες, τις πολλαπλότητες των επιλογών μας, είναι απελευθερωτικό.
Β – 13
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Τα «απαγορευμένα»
Δύο βιβλία και μία ταινία με οδήγησαν να καταλάβω τον διχασμό, την πρόκληση που θα ένιωθα τα μετέπειτα χρόνια της ζωής μου αντιμέτωπος με τη διάσταση ανάμεσα σε επιθυμίες και αισθήματα.
Τα «απαγορευμένα»
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Κώστας Π. Χάρης, ένας δάσκαλος, έναν αιώνα
Τούτες τις μέρες γύρισε οριστικά και αμετάκλητα στο χώμα του χωριού απ’ όπου ξεκίνησε, ένα πνιγμένο στα έλατα φτωχικό χωριό της ορεινής Δωρίδας (στον νομό Φωκίδας), Σουρούστι τότε, Κερασιά σήμερα, ο Κώστας Π....
Κώστας Π. Χάρης, ένας δάσκαλος, έναν αιώνα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μικροί εκδότες στην Κυψέλη
Μια ωραία γιορτή ήταν το τριήμερο φεστιβάλ βιβλίου (Παρασκευή 4, Σάββατο 5 και Κυριακή 6 Ιουνίου), που διοργάνωσαν μικροί εκδοτικοί οίκοι στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης
Μικροί εκδότες στην Κυψέλη
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ερωτας - προδοσία - εκδίκηση
Ποιος δεν έχει προδοθεί στον έρωτα; Η ζωή και η τέχνη έχουν προσφέρει τις πιο κοινές μαζί με τις πιο απίστευτες ιστορίες ερωτικής προδοσίας. Αλλά και ερωτικής εκδίκησης. Κι ίσως το πιο ενδιαφέρον ερώτημα να...
Ερωτας - προδοσία - εκδίκηση
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μαθήματα μαγειρικής
Ενα ντουλάπι βιβλία μαγειρικής. Τα κοίταζε, τα ξανακοίταζε, δεν ήξερε τι να τα κάνει. Πόσα είχε χρησιμοποιήσει όλα αυτά τα χρόνια; Ελάχιστα. Τόσα χρόνια στην κουζίνα, είχε μάθει πια και να βρίσκει λύσεις και...
Μαθήματα μαγειρικής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας