• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 9.7°C / 13.0°C
    2 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 3.8°C / 7.4°C
    4 BF
    51%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.3°C / 12.0°C
    5 BF
    59%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 5.3°C
    1 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    3 BF
    76%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 3.1°C / 6.0°C
    2 BF
    68%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    -1°C -0.6°C / 1.3°C
    4 BF
    74%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.5°C / 10.6°C
    2 BF
    77%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 14.9°C / 17.0°C
    4 BF
    58%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    3 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 15.7°C
    6 BF
    44%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 10.6°C
    5 BF
    62%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.5°C / 12.5°C
    6 BF
    55%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 7.5°C / 7.9°C
    3 BF
    49%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.5°C / 8.9°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 17.7°C
    3 BF
    61%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 9.7°C / 13.2°C
    3 BF
    57%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 6.0°C / 8.3°C
    2 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 3.7°C / 7.5°C
    2 BF
    66%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    0°C -0.2°C / -0.2°C
    2 BF
    87%

«Akropolis» , Jerzy Grotowski

Οι Ανθρωποφύλακες

  • A-
  • A+

Πρωτοδιάβασα τους «Ανθρωποφύλακες» του Περικλή Κοροβέση, μαζί με πολλούς άλλους, στην εφημερίδα «Αθηναϊκή» το 1974, σε συνέχειες. Περίμενα το επόμενο φύλλο με μια αγωνία σαν αυτήν που είχα όταν σε παιδική ηλικία παρακολουθούσα στη «Διάπλαση των Παίδων» τα αγαπημένα μου μυθιστορήματα - ανάμεσά τους τον «Μόμπι Ντικ», τη λευκή φάλαινα που σκότωνε για να εκδικηθεί τον άδικο θάνατο του είδους της, με την παρουσία της κάθε φορά να θυμίζει σκηνές Αποκάλυψης σε αυτόν τον υδάτινο κόσμο των χωρίς πάτο ωκεανών.

Η διαφορά ωστόσο εδώ ήταν ότι οι «Ανθρωποφύλακες» όχι μόνον δεν ήταν μυθιστόρημα, αλλά πως τα όσα κατέγραφαν, αδιανόητα για όποιον εφησυχάζει στην επιφάνεια, ή μάλλον στη βιτρίνα της ζωής, ήταν η πιο αδυσώπητη πραγματικότητα γραμμένη ανεξίτηλα στο κορμί ενός ανθρώπου.

Αυτά που διάβαζα είχαν κάτι από τον κόσμο του βυθού της ψυχής των ανθρώπων που τολμούν να καταδυθούν στον βυθό, κάτι από την αλμύρα των δακρύων που άνθρωποι προκαλούν σε άλλους ανθρώπους, κάτι από τον τρόμο και το δέος του ακατανόητου της Αποκάλυψης. Αλλά το πιο αδιανόητο στοιχείο τους ήταν πως δεν κατέγραφαν τίποτε άλλο από το γυμνό, διασπαραγμένο κορμί του πραγματικού.

Στο βιβλίο αυτό συναντώνται αδιάκοπα μαρτυρία και μαρτύριο. Πρόκειται για τη συστηματική καταγραφή ενός ψυχικού και σωματικού μαρτυρίου που έχει υποστεί ο αφηγητής, νέος αντιστασιακός που έχει πέσει στα χέρια των βασανιστών της χούντας. Καταγραφή όμως κάθε στιγμή υποταγμένη σε μια ψυχρή, σε πρώτη ανάγνωση, ματιά, αυτήν του ανατόμου που μελετά εκ του σύνεγγυς το σώμα του, που παρατηρεί τα τελούμενα σαν τα τετελεσμένα, μπαίνοντας και βγαίνοντας στο εφιαλτικό έργο που έχει τον ίδιο κεντρικό πρόσωπο.

Η αφήγηση του Κοροβέση έχει μια διπλή αρετή: Εκδηλώνεται πρώτον με ένα βαθύ κυτταρικό χιούμορ, όχι αυτό με το οποίο επουλώνουμε εκ των υστέρων τις πληγές μας, ακόμα και τις πιο βαθιές, αλλά το άλλο, που επιμένει αμετανόητα την ίδια την ώρα του πιο αβάσταχτου πόνου και δεν είναι παρά το προσωπείο του πιο σοβαρού και σπαρακτικού.

Και, δεύτερον, καταφέρνει, όσο πολύ λίγοι άλλοι, να γίνει αυτό που ο Μπαχτίν αποκαλεί πολυφωνική. Ο κάθε ανακριτής/βασανιστής αποκτά τη δική του φωνή και το δικό του -ανθρώπινο, ακόμα και όταν είναι τερατώδες- ήθος και το ίδιο ισχύει και για τους συγκρατουμένους. Στις δύο αυτές αρετές βασίστηκε, πιστεύω, η σημαντική παράσταση που τόλμησε τη δραματοποίηση των «Ανθρωποφυλάκων» στο θέατρο «Βαφείο».

Την εποχή που δημοσιευόταν το κείμενο του Κοροβέση, ένα από τα λίγα κορυφαία του 20ού αιώνα στο είδος του, επισκιάστηκε στη μεταχουντική αγορά από το αλήστου μνήμης κατασκεύασμα «Οι σκυλάνθρωποι της ΕΣΑ», φανερώνοντας ένα βασικό τρωτό της Μεταπολίτευσης που σήμερα λοιδορούν ακριβώς εκείνοι που την εκμεταλλεύτηκαν προς ίδιον όφελος: τη δυσκολία της διάκρισης ανάμεσα στο ουσιώδες και το χυδαίο.

Η τωρινή παράσταση αποτελεί μια ευτυχή και απελευθερωτική επιστροφή και ανάδυση της μνήμης, μια υπενθύμιση ότι ο συκοφαντημένος τόπος μας έχει καταφέρει να είναι δημιουργός τέτοιων έργων.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κοιμήσου Περσεφόνη
Το ίδιο το θέατρο πρέπει να δημιουργήσει, να επαναστατήσει, να καλέσει, σαν τον Διόνυσο των Βατράχων, από τον Αδη τον Αισχύλο θεραπεύοντας τις πληγές μας. Ο ύπνος της Περσεφόνης ας μην είναι παντοτινός.
Κοιμήσου Περσεφόνη
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Σκαρφαλώνοντας και πάλι στους Δελφούς
Μία κλιμάκωση απίστευτη. Με την έννοια πως είναι πέρα από κάθε όριο και κάθε αναμενόμενο. Αλλά και με την έννοια ότι το ανθρώπινο μυαλό, εκτός από το πολύ ενήμερο ή το πολύ διεστραμμένο, δεν τη χωράει. Γιατί...
Σκαρφαλώνοντας και πάλι στους Δελφούς
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Για το δικαίωμα στη μνήμη
Η λήθη και η μνήμη δεν μπαίνουν σε ζυγαριά έστω και αν πρόκειται να ζυγιστούν σε ζυγαριές ακριβείας. Από αυτές που ζυγίζουν τα χιλιοστά των χιλιοστών ουσιών για τις οποίες ένα λάθος στη μέτρηση μπορεί να...
Για το δικαίωμα στη μνήμη
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Για τον Κυριάκο Κατζουράκη
19 του Σεπτέμβρη το βράδυ σας τηλεφώνησα –Να πάνε όλα καλά αύριο, είπα. –Ευχαριστώ απάντησες. –Είσαι έτοιμος ρώτησα; –Οχι δεν είμαι, απάντησες. Την σκεφτόμουν την απάντησή σου όλο το βράδυ. Την άλλη μέρα, όταν...
Για τον Κυριάκο Κατζουράκη
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Το πνεύμα της εποχής
Η εποχή απαιτούσε μια εικόνα Της επιταχυνόμενης γκριμάτσας της Κάτι από τη μοντέρνα σκηνή Κι όχι εν πάση περιπτώσει την αττική χάρη Οχι,...
Το πνεύμα της εποχής
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Εικόνα σου είμαι κοινωνία
Νεανική βία. Που όταν φτάνει να παίρνει ακραίες μορφές μάς τρομάζει γιατί ανακαλύπτουμε, με έκπληξη υποτίθεται, ότι οι άγγελοί μας, οι νέοι και οι νέες μας, έγιναν δαίμονες. Η ακροδεξιά βία είναι μακράν η...
Εικόνα σου είμαι κοινωνία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας