Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.6°C / 18.9°C
    1 BF
    63%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.7°C / 18.3°C
    2 BF
    48%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 8.9°C / 16.7°C
    3 BF
    59%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 3.9°C / 10.0°C
    2 BF
    71%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    1 BF
    58%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.1°C / 17.2°C
    2 BF
    49%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.0°C / 13.3°C
    4 BF
    37%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 9.4°C / 16.7°C
    2 BF
    59%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.1°C / 17.2°C
    5 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    1 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.3°C
    2 BF
    55%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    0 BF
    57%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    2 BF
    59%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.3°C
    4 BF
    36%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 18.9°C
    3 BF
    35%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 19.0°C
    4 BF
    55%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 12.2°C / 19.0°C
    2 BF
    27%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 8.9°C / 15.0°C
    4 BF
    67%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.7°C / 17.2°C
    1 BF
    52%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.0°C / 13.9°C
    4 BF
    37%
Μετά
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μετά

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Ισως να αποτελεί μακάβρια σύμπτωση: ο Μαύρος Θάνατος, η πανδημία πανώλης που σάρωσε τον πλανήτη και την Ευρώπη στα μέσα του 14ου αιώνα (1347-1353), ξεκίνησε από τη Μογγολία ή την Κίνα γύρω στα 1330. Το 1339 έφτασε στην Κιργιζία και το 1345 στο Αστραχάν και την Κριμαία. Από εκεί, μέσω του πυκνού εμπορικού δικτύου των γενοβέζικων πλοίων, έφτασε σχεδόν ταυτόχρονα το 1347 στην Κωνσταντινούπολη, στο Κάιρο και στη Μεσσήνη της Σικελίας και συνέχισε στις υπόλοιπες ιταλικές πόλεις.

Από τη Γένοβα πέρασε στη Βαρκελώνη και την Ιβηρική Χερσόνησο καθώς και στη Μασσαλία, απ’ όπου ακολουθώντας τον ρου του ποταμού Ροδανού προχώρησε στη γαλλική ενδοχώρα φτάνοντας στην Αβινιόν (που εκείνη την εποχή ήταν η παπική έδρα) και στο Παρίσι το 1348.


Ο πληθυσμός της Ευρώπης είχε τριπλασιαστεί ή τετραπλασιαστεί στο διάστημα των τεσσάρων προηγούμενων αιώνων (900 – 1300), γνωρίζοντας μεγάλη άνθηση, με αύξηση της γεωργικής παραγωγής και του πληθυσμού, πύκνωση των αστικών κέντρων, ανάπτυξη των Γραμμάτων και των Τεχνών. Για πρώτη φορά μετά από πολλούς αιώνες δημιουργούνται αποθέματα τροφίμων που μετασχηματίζονται σε αποθέματα γνώσης. Οι νέες συνθήκες και ιδίως η ανάπτυξη των μεσαιωνικών πόλεων δημιουργούν νέες ανάγκες για κατάκτηση νέων γνώσεων. Σε αυτό το πλαίσιο γεννιέται ένας νέος θεσμός παραγωγής και προαγωγής της γνώσης, το πανεπιστήμιο.

Ποια ήταν η κατάσταση για τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια την εποχή που χτύπησε ο Μαύρος Θάνατος; Η διατριβή του Μπράιαν Ντέιβιντ Γιουρότσκο με αντικείμενο τις επιδράσεις του Μαύρου Θανάτου στον ευρωπαϊκό πολιτισμό και στη διανόηση (Duquesne University, Πενσιλβάνια, ΗΠΑ, 2009) μας δίνει μια ιδέα, καταγράφοντας 25 ενεργά πανεπιστήμια κατά την έλευση της πανδημίας. Στην επόμενη εικοσιπενταετία, ώς το 1376, ιδρύθηκαν επιπλέον οκτώ πανεπιστήμια, ενώ μόλις τέσσερα αναγκάστηκαν να αναστείλουν τη λειτουργία τους και να κλείσουν. Ενδιαφέρον επίσης είναι ότι στην περίοδο της κορύφωσης της πανδημίας καταγράφεται στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης μείωση του αριθμού των φοιτητών κατά 8,9%, ποσοστό αισθητά μικρότερο σε σχέση με τις απώλειες σε ανθρώπινες ζωές στον γενικό πληθυσμό, ιδιαίτερα αν αναλογιστούμε την αναστάτωση και τον περιρρέοντα φόβο. Μάλιστα, από το 1360 και μετά, καταγράφεται σταθερή άνοδος στον αριθμό των φοιτητών, μικρή στην αρχή, πιο έντονη στη συνέχεια.

Το μεσαιωνικό πανεπιστήμιο ως θεσμός όχι μόνο άντεξε στις αντιξοότητες της πανδημίας, αλλά εξήλθε από αυτήν δυναμωμένο σε τέτοιο βαθμό που αποτέλεσε το προπύργιο στο μέτωπο της διαμόρφωσης της ευρωπαϊκής σκέψης στους αιώνες που ακολούθησαν. Με αυτό το ιστορικό προηγούμενο κατά νου, ας αναλογιστούμε πώς θα θέλαμε να είναι το ελληνικό πανεπιστήμιο στη μετά τη σημερινή πανδημία εποχή.

*(Ph.D.)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
«Δυνατοί» αναγνώστες
Τελευταία πληθαίνουν οι φωνές εκδοτών, βιβλιοπωλών και αναγνωστών που προτείνουν να θεωρηθεί το βιβλίο είδος πρώτης ανάγκης και ν’ ανοίξουν τα βιβλιοπωλεία με εφαρμογή των εύλογων μέτρων υγειονομικής...
«Δυνατοί» αναγνώστες
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Λαμπρότης
Το 2021 ως αριθμός συγκεντρώνει μια σειρά από ενδιαφέρουσες ιδιότητες. Προκύπτει από τη συνένωση δύο διαδοχικών αριθμών (20 και 21).
Λαμπρότης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η πλάνη του Κολόμβου
Τελευταία, επανήλθαμε στη γνωστή συζήτηση σχετικά με τους τίτλους σπουδών και την αξία τους. Και δη, τίτλους περιώνυμων ιδρυμάτων της αλλοδαπής, από αυτά που έχουν και το όνομα και τη χάρη. Αναμφίβολα, το...
Η πλάνη του Κολόμβου
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κοινός παρονομαστής
Η επίλυση της Εικασίας Duffin – Schaeffer, 78 χρόνια μετά τη διατύπωσή της, αναπόφευκτα επαναφέρει τη συζήτηση του αν η επίλυση θεωρητικών μαθηματικών προβλημάτων (όπως το συγκεκριμένο, που εντάσσεται στον...
Κοινός παρονομαστής
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Δάνεια και αντιδάνεια
Περίπου 1,6 τρισ. δολάρια ΗΠΑ χρωστούν σε φοιτητικά δάνεια 45 εκατομμύρια Αμερικανοί πολίτες. Κάνοντας μια απλή διαίρεση προκύπτει ότι κατά μέσο όρο καθένας από αυτούς χρωστά πάνω από 35 χιλιάδες δολάρια για...
Δάνεια και αντιδάνεια
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ζωή με φύλλα πορείας
Κι εσύ στο κλουβί σου, να περιμένεις πότε θα έρθει η δική σου ελευθερία - με το εμβόλιο ή με ένα τεστ με μια επαρκή διάρκεια ισχύος και ένα φύλλο πορείας που να την αποδεικνύει.
Ζωή με φύλλα πορείας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας