• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 19.2°C
    3 BF
    82%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 17.6°C
    4 BF
    72%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.0°C / 17.0°C
    3 BF
    75%
  • Ιωάννινα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    5 BF
    82%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 17.0°C
    2 BF
    88%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 9.4°C
    1 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    3 BF
    97%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 19.8°C
    5 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 16.9°C / 18.9°C
    4 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.4°C / 18.4°C
    3 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 17.6°C
    5 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    4 BF
    89%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    14°C 13.9°C / 14.5°C
    2 BF
    88%
  • Λαμία
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    14°C 14.5°C / 14.5°C
    2 BF
    96%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 16.8°C / 20.8°C
    1 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 19.4°C
    3 BF
    75%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 12.3°C / 12.3°C
    2 BF
    88%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 13.7°C / 17.7°C
    2 BF
    83%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    2 BF
    98%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Είμαι πολύ έξυπνος, κι όμως πολύ βλάκας»

  • A-
  • A+

Θυμάμαι συχνά αυτή την καταπληκτική φράση. Ακούστηκε πριν από περίπου 70 χρόνια από έναν φυσικό επιστήμονα σε μια ταινία επιστημονικής φαντασίας. Κι όμως σκέφτομαι πόσο επίκαιρη είναι σήμερα, τον καιρό της πανδημίας, κάθε φορά που ακούω εξαγγελίες, αναλύσεις και παντός είδους ανακοινώσεις από κάποιους δικούς μας επιστήμονες (συνήθως γιατρούς).

Αλλοι έχεις την εντύπωση ότι βγήκαν να μιλήσουν για να επωφεληθούν από τα περιβόητα 15 λεπτά διασημότητας της τηλεόρασης, όπως έλεγε ο Γουόρχολ.

Αλλοι φρόντισαν εξαρχής, για να μην παρεξηγηθούν (;), να δηλώσουν την ακλόνητη πίστη τους στη θρησκεία, λες και αυτό ήταν το πρόβλημα κι όχι η επιστημονική γνώση για μια θανατηφόρο πανδημία.

Αλλοι χρησιμοποίησαν ένα στιλ κι ένα λεξιλόγιο που σε κάνει να απορείς πώς αυτοί οι άνθρωποι έβγαλαν ιατρική πανεπιστημιακή σχολή…

Αλλοι παραποίησαν την επιστημονική αλήθεια κι έκαναν τα καλά παιδιά προσδοκώντας κάποιο, οποιοδήποτε, πόστο…

Κι άλλοι, οι περισσότεροι, δεν μίλησαν. Απλά, αθόρυβα, έσωσαν και σώζουν καθημερινά ζωές μέσα στα νοσοκομεία, με τίμημα συχνά τις δικές τους ζωές…

Τι έχουμε εδώ; Μα την ίδια παλιά ιστορία. Το πρόβλημα την ηθικής διάστασης της επιστήμης. Το έθεσαν υπέροχα οι αρχαίοι, το έθεσε και η 18χρονη Μέρι Σέλεϊ στον εμβληματικό «Φρανκενστάιν». Το έκανε και σχεδόν όλη η επιστημονική φαντασία τον 20ό αιώνα αμφισβητώντας την κυρίαρχη αντίληψη για την επιστήμη: μια «αθώα», απόλυτη, υπεράνω κοινωνικών τάξεων και σχέσεων, ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, χωρίς το ερώτημα τι και ποιους υπηρετεί αυτή η ανάπτυξη.

Το ίδιο πρόβλημα θέτει έξοχα και το αριστουργηματικό «Φίλησέ με μέχρι θανάτου» (1954) του Ρόμπερτ Ολντριτς, συνδυασμός φιλμ νουάρ και επιστημονικής φαντασίας.

Σ’ αυτήν την ταινία όλοι ψάχνουν να βρούνε κάτι. Κανείς δεν ξέρει τι. Τελικά αποδεικνύεται ότι είναι ένα κουτί. Είναι τόσο ζεστό που δεν μπορείς να το πιάσεις στα χέρια σου. Τι έχει το κουτί; αναρωτιέται ο ντετέκτιβ Χάμερ. Κάποιο ανεκτίμητο θησαυρό… ή μήπως είναι το Κουτί της Πανδώρας;

Λίγο πριν από το τέλος ο ντετέκτιβ μαθαίνει τρεις λέξεις: Μανχάταν, Λος Αλαμος, Τρίνιτι. Είναι τα πεδία ατομικών δοκιμών στην Αμερική του '50, πριν από τη ρίψη της ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα. Το κουτί περιέχει ραδιενεργό υλικό. Ολοι στην ταινία θα πεθάνουν. Κι ο επιστήμονας που δούλεψε στα πειράματα θα εξαφανιστεί. Τρελάθηκε, αυτοκτόνησε ή τον σκότωσαν; Δεν θα μάθουμε ποτέ, αλλά δεν έχει και πολλή σημασία. Ο δρ Ρέιμοντς πρόλαβε κι άφησε τη συγκλονιστική διαθήκη του:

«Είμαι πολύ έξυπνος, κι όμως πολύ βλάκας. Πολύ πλούσιος, κι όμως πολύ φτωχός. Πολύ καλός και πολύ κακός. Ξέρω τα πάντα – και δεν ξέρω τίποτα. Τι είμαι;»

* σκηνοθέτης, διευθυντή Film Studies BA MA, New York College, Athens, University of Greenwich, UK

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μια ταινία που με συγκίνησε πολύ
Είδα πρόσφατα μια ταινία που δεν λέει να βγει από το μυαλό μου. Είναι ελληνική, του 2020, και φυσικά δεν έχει προβληθεί ακόμα στις αίθουσες. Κι όμως, τη συνοδεύουν ήδη εξαιρετικές συμμετοχές και κριτικές σε...
Μια ταινία που με συγκίνησε πολύ
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Το κορίτσι της διπλανής πόρτας
ηΗ ταινία τελικά, το βλέπω πολύ καθαρά, με δίδαξε πόσο ισχύει και το αντίστροφο: πολλές φορές, για να γίνει το Κακό, αρκεί να μείνουν άπραγοι οι καλοί άνθρωποι.
Το κορίτσι της διπλανής πόρτας
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Θα κλάψω αύριο!
Πολλές φορές, μέσα από αυτή τη στήλη, έδειξα πόσο βαθιά μπορεί να επηρεάσουν τη ζωή μας οι ταινίες, τα βιβλία, γενικότερα η τέχνη.
Θα κλάψω αύριο!
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο δημιουργός του σινεμά
Το παν δεν είναι να κάνεις τα πάντα επειδή δεν έχεις τη δυνατότητα να έχεις πολλούς συνεργάτες· το παν είναι να έχεις και το ταλέντο για όλα αυτά…
Ο δημιουργός του σινεμά
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η απομυθοποίηση του καουμπόη
Βλέποντας τις απίστευτες αγριότητες που συμβαίνουν τον τελευταίο καιρό στην Αμερική, μου έρχεται στο μυαλό το κινηματογραφικό είδος που μυθοποίησε την «κατάκτηση της Δύσης», αποσιωπώντας (ή δικαιολογώντας) την...
Η απομυθοποίηση του καουμπόη
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μικρές ερωτικές ιστορίες
Η τέχνη ύμνησε πολλές «μεγάλες» ερωτικές ιστορίες, με πασίγνωστους ήρωες, που συγκίνησαν και θα συγκινούν πάντα. Υπάρχουν όμως και «μικρές» ερωτικές ιστορίες, με άγνωστους πρωταγωνιστές, στις οποίες έτρεφα...
Μικρές ερωτικές ιστορίες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας