• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.0°C / 24.0°C
    0 BF
    52%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.5°C / 22.4°C
    1 BF
    72%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.0°C / 22.3°C
    1 BF
    55%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 20.9°C
    1 BF
    77%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 15.7°C / 17.9°C
    1 BF
    82%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.0°C / 22.0°C
    0 BF
    70%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 16.7°C / 18.4°C
    1 BF
    45%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.6°C / 19.6°C
    1 BF
    57%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.8°C / 24.1°C
    4 BF
    64%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    3 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.1°C / 24.6°C
    1 BF
    56%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.6°C / 21.2°C
    3 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    1 BF
    63%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 16.5°C / 20.9°C
    0 BF
    83%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 16.5°C / 19.0°C
    0 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    24°C 19.8°C / 24.3°C
    3 BF
    58%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 18.8°C / 24.2°C
    1 BF
    52%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.8°C / 21.0°C
    2 BF
    75%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 19.7°C / 22.7°C
    1 BF
    96%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 18.8°C
    1 BF
    48%
EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι Μοίρες, η προσοχή και ο χρόνος

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Ο Ησίοδος μας λέει ότι παιδιά της Νύχτας, μιας τρισυπόστατης θεότητας, ήταν οι Μοίρες, οι θεές της τύχης, που κατοικούσαν στη λίμνη μιας σπηλιάς του ουρανού. Το όνομά τους σημαίνει «μέρος», και ο αριθμός τους ήταν τρεις -όπως ισχυρίζονται οι ορφικοί- που ανταποκρίνονταν στα τρία «μέρη» της σελήνης(*).

Η πρώτη Μοίρα ονομάζεται Κλωθώ, η δεύτερη ονομάζεται Λάχεσις, η «απονέμουσα», και η τρίτη Ατροπος, η «αναπότρεπτη». Η Ατροπος δεν επιτρέπει καμία απολύτως μεταβολή στην τύχη των ανθρώπων που έχουν καθορίσει οι άλλες δύο Μοίρες. Αυτό που κλώθουν οι Μοίρες είναι της ζωής μας οι μέρες, από τις οποίες μία θα σταθεί η αναπότρεπτη μοίρα του θανάτου. Πόσο μάκρος θα έχει το νήμα κάθε θνητού εξαρτάται απ’ αυτές. Ούτε και ο Ζευς ακόμα δεν μπορεί να μεταβάλει κάτι.

Η δύναμη των Μοιρών ανάγεται πιθανώς σε παλαιότερη εποχή από την κυριαρχία του Δία. Ωστόσο, έχει κυλήσει πολύς χρόνος από αυτά που μας έλεγε η ελληνική μυθολογία, αλλά το πρόβλημα του χρόνου όπως το αντιλαμβάνονται οι θνητοί (δηλαδή οι βρωτοί, κατά τους αρχαίους Ελληνες) παραμένει και θα συνεχίσει να παραμένει μελλοντικά. Ηδη, ο χρόνος που έχει ο κάθε θνητός, από τη στιγμή της γέννησής του μέχρι τη στιγμή της αποχώρησης από ετούτη τη ζωή, αποτελεί τη μόνη του περιουσία, η οποία δεν μπορεί να ποσοτικοποιηθεί, να υπολογιστεί, να φορολογηθεί από κανέναν και για τον οποιονδήποτε λόγο. Μπορεί όμως να κλαπεί. Με ποιον τρόπο;

Μέσω της κλοπής της προσοχής του κάθε ανθρώπου. Και στο σημείο αυτό εισέρχεται η έννοια της προσοχής (attention). Η προσοχή αποτελεί το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο των ζωντανών ανθρώπων, που στα χρόνια μας (της ατέλειωτης ποσοτικοποίησης των πάντων ούτως ώστε να αποκτήσουν μια ανταλλακτική αξία) διαμορφώνει την οικονομία της προσοχής (attention economy)(**). Κατά τους ειδικούς, η οικονομία της προσοχής αποτελεί μια προσέγγιση στη διαχείριση της πληροφορίας που χειρίζεται την ανθρώπινη προσοχή σαν ένα σπάνιο εμπόρευμα, εφαρμόζοντας την οικονομική θεωρία ώστε να λύσει προβλήματα διαχείρισης της πληροφορίας. Η προσοχή αποτελεί έναν πόρο, και οι άνθρωποι διαθέτουν πολύ μεγάλες ποσότητες προσοχής, και ταυτόχρονα αποτελεί έναν παράγοντα που περιορίζει την κατανάλωση της (όποιας) πληροφορίας.

Οι μεγάλες ιδιωτικές ψηφιακές πλατφόρμες μάς λένε ότι λειτουργούν ως διαμεσολαβητές της επικοινωνίας. Αυτό αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παρλαπίπες. Οι ιδιοκτήτες αυτοί συλλέγουν τεχνολογικά τις ψηφιακές ταυτότητες αυτών που νομίζουν ότι επικοινωνούν με άλλους ανθρώπους και τις πουλάνε στον πρώτο ενδιαφερόμενο, ξεκινώντας από τους διαφημιστές. Αυτοί είναι οι πραγματικοί κλέφτες της προσοχής των ανθρώπων που νομίζουν ότι επικοινωνούν μεταξύ τους. Και έτσι προχωρά η εθελοδουλεία - με τα χεράκια τους οι «συνδεδεμένοι» πλουτίζουν ασύστολα τις ιδιωτικές πλατφόρμες. Ακούει κανείς;

(*) Βλέπε Καρλ Κερένυι, Η μυθολογία των Ελλήνων, Εκδόσεις Γαλαξία, Αθήνα 1968, σελ. 45.
(**) Βλέπε https://en.wikipedia.org/wiki/Attention_economy

*** ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ανοιχτά παράθυρα
Βράδυ, μιας συνηθισμένης καθημερινής. Λούστηκε, έκανε ντους και φόρεσε μια πιτζάμα. Ανετη και φαρδιά. Νύσταζε πολύ, αλλά δεν ήθελε να κοιμηθεί. Γλυκό φθινόπωρο, και ας είχε ακόμη αρκετή ζέστη.
Ανοιχτά παράθυρα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απο-ουμανισμός προ των πυλών
Το πρόβλημα είναι ότι η κοινωνία μας έχει πάει πολύ πιο πίσω και σε μια κατάσταση που αμφισβητείται και το κίνημα που έθεσε τις βάσεις για το τέλος της φεουδαρχικής κοινωνίας, ο ουμανισμός.
Απο-ουμανισμός προ των πυλών
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Για τo Φεστιβάλ ΜΙΡ: μία ελεγεία*
Από τη Δευτέρα και για μία εβδομάδα ξεκίνησε το «χειροποίητο», όπως το αποκαλεί η δημιουργός και καλλιτεχνική του διευθύντρια Χριστιάνα Γαλανοπούλου, φεστιβάλ ΜΙΡ. Ενα φεστιβάλ για την ειρήνη.
Για τo Φεστιβάλ ΜΙΡ: μία ελεγεία*
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Καθρέφτη, καθρεφτάκι μου
Πόσο πρέπει να είναι κατ’ ελάχιστον το ύψος ενός καθρέφτη ώστε αν σταθούμε εμπρός του να δείχνει το είδωλό μας ολόκληρο, χωρίς να κόβει τα πόδια μας στο κάτω μέρος ή/και το κεφάλι μας στο πάνω;
Καθρέφτη, καθρεφτάκι μου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κυτταρίτιδα της πατρίδος μου
Εχει δίκιο ο ποιητής. Η κοινωνική και πολιτισμική κυτταρίτιδα έχει τρυπώσει παντού. Κυρίως στα μυαλά και στη συμπεριφορά των ανθρώπων.
Η κυτταρίτιδα της πατρίδος μου
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μουσική στο σκοτάδι
Είχα μια φίλη που ονειρευόταν χρόνια να αποκτήσει τζουκ μποξ. Πολύ καιρό μετά που τα τζουκ μποξ είχαν εξαφανιστεί από τη ζωή μας, θυμόμουν μαζί της ότι κάποτε κι εμένα μου άρεσαν.
Μουσική στο σκοτάδι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας