Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κόντρα στο ρεύμα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κόντρα στο ρεύμα

  • A-
  • A+

Καλό και άκρως ψυχαγωγικό το κυρίαρχο σινεμά, αλλά οι αγαπημένες μου ταινίες ήταν πάντα αυτές που πήγαιναν κόντρα στο ρεύμα, που δίχαζαν ή και προκαλούσαν. Είτε ως περιεχόμενο, είτε/και ως μορφή, ακόμα και ως τρόπος κατασκευής, έξω ή και μέσα από το υπάρχον σύστημα παραγωγής.

Αυτές οι ταινίες μού αποκάλυπταν συχνά και τον απίστευτα δημιουργικό συνδυασμό του κινηματογράφου με άλλες μορφές τέχνης, κυρίως τη λογοτεχνία και τη μουσική. Θυμάμαι τώρα τρεις τέτοιες ταινίες που εξακολουθούν να με εντυπωσιάζουν ακόμα και σήμερα, πολλές δεκαετίες μετά την παραγωγή τους.

«Τα μακρινά αστέρια της Αρκτου» (1965) είναι μια σκανδαλωδώς υποτιμημένη ταινία του Βισκόντι, με ηρωίδα τη Σάντρα που επιστρέφει στο σπίτι των παιδικών της χρόνων και γίνεται καταλύτης για να αποκαλυφθούν ένοχα μυστικά και ένα απαγορευμένο ερωτικό πάθος. «Ταινία επικίνδυνη, αυστηρά ακατάλληλη για νέους», προειδοποιούσε ένα φυλλάδιο για τις ταινίες της εβδομάδας που μας μοίραζαν στο σχολείο.

Ετρεξα σαν τρελός να τη δω. Την είδα και εκστασιάστηκα με την Κλαούντια Καρντινάλε και ιδιαίτερα τον Ζαν Σορέλ στον ρόλο του αδελφού της. Ασπρόμαυρη, όλη γυρισμένη σχεδόν σ’ ένα παλιό αρχοντικό. Ανακάλυψα παράλληλα και το ποίημα του Λεοπάρντι που δίνει τον τίτλο στην ταινία, αλλά και τη μουσική του Σεζάρ Φρανκ που σε στοιχειώνει:

«Γλυκά αστέρια της Αρκτου δεν το περίμενα/ Οπως παλιά και πάλι να στραφώ να σας κοιτάξω / Και μαζί σας τόσα να πω από τα παράθυρα / Τούτου του σπιτικού όπου έζησα παιδί / Και τις χαρές μου όλες είδα να πεθαίνουν…».

Το «Blow Up» (1966) του Αντονιόνι είναι μια ταινία απελευθερωτική. Μπορεί κάποιοι να ειρωνεύτηκαν τους παίκτες του τένις που παίζουν μ’ ένα ανύπαρκτο μπαλάκι, αλλά πρόκειται για ένα πολύτιμο μάθημα: πώς να διακρίνεις την πραγματικότητα πέρα από το προφανές κι αυτό που βλέπεις μπροστά σου. Βασισμένη σε διήγημα του Χούλιο Κορτάσαρ (άλλη αποκάλυψη, όπως και η μουσική του Χέρμπι Χάνκοκ).

«Η φλόγα που τρεμοσβήνει» του Λουί Μαλ (1963), με τη σειρά της, εμπνέεται από το ομώνυμο βιβλίο του Ντριέ Λα Ροσέλ. Μαγεύτηκα με τη μουσική του Ερίκ Σατί που ντύνει μελαγχολικά την ταινία. Γυρίζοντας με την αδελφή μου από τον κινηματογράφο, πέσαμε σε μια σύναξη οικογενειακών φίλων στο σαλόνι. «Τι ταινία είδατε, παιδιά;». «Την τελευταία μέρα ενός άνδρα που αποφασίζει ν’ αυτοκτονήσει», απάντησα όσο ήρεμα και απλά μπορούσα. «Και… τι γίνεται στο τέλος;». «Αυτοκτονεί», απάντησα το ίδιο απλά. Παγωμάρα στο σαλόνι. «Τα καημένα τα παιδιά!» θα σκέφτηκαν σίγουρα κάποιοι για μας. Τι να τους έλεγα όμως; Τι να εξηγήσεις για το «να ζει κανείς ή να μη ζει»;

Μετά από αυτή την ταινία, που δεν ξεχνώ ποτέ, άρχισα να συνειδητοποιώ πόση δύναμη έχει η τέχνη να ενώνει (αλλά και να χωρίζει) τους ανθρώπους. Είναι σαν μια μυστική ταυτότητα, ένας κώδικας επικοινωνίας που δεν χρειάζεται πολλά λόγια ούτε περιττές κινήσεις. Μερικές φορές αρκεί μόνο μια ματιά.

[email protected]

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Οι έγκλειστοι της Αλτόνα
Με τους κάθε λογής εγκλεισμούς που βιώνουμε αυτόν τον καιρό, θυμήθηκα τη συγκλονιστική ταινία του Βιτόριο Ντε Σίκα «Οι έγκλειστοι της Αλτόνα» (1962), διασκευή του θεατρικού έργου του Ζαν-Πολ Σαρτρ.
Οι έγκλειστοι της Αλτόνα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Δημιουργία ή θάνατος
Το συγκλονιστικό αυτό σύνθημα, κραυγή αισιοδοξίας, ακούστηκε στην αίθουσα προβολών μικρού μήκους ταινιών της ταινιοθήκης «Λαΐς» μετά το τέλος της δεκαπεντάλεπτης ταινίας «Να ντύσουμε τους νεκρούς» της...
Δημιουργία ή θάνατος
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μποντ, Τζέιμς Μποντ
Σκέφτηκα, να κάνω, ένα κείμενο για τον τελευταίο Τζέιμς Μποντ, τον 24ο, που να το τιτλοφορήσω έτσι. Γιατί η νοσταλγία είναι πάντα γοητευτική, επειδή εμείς την κάνουμε γοητευτική∙ της αφαιρούμε αιχμές και...
Μποντ, Τζέιμς Μποντ
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο δημιουργός του σινεμά
Το παν δεν είναι να κάνεις τα πάντα επειδή δεν έχεις τη δυνατότητα να έχεις πολλούς συνεργάτες· το παν είναι να έχεις και το ταλέντο για όλα αυτά…
Ο δημιουργός του σινεμά
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η απομυθοποίηση του καουμπόη
Βλέποντας τις απίστευτες αγριότητες που συμβαίνουν τον τελευταίο καιρό στην Αμερική, μου έρχεται στο μυαλό το κινηματογραφικό είδος που μυθοποίησε την «κατάκτηση της Δύσης», αποσιωπώντας (ή δικαιολογώντας) την...
Η απομυθοποίηση του καουμπόη
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μικρές ερωτικές ιστορίες
Η τέχνη ύμνησε πολλές «μεγάλες» ερωτικές ιστορίες, με πασίγνωστους ήρωες, που συγκίνησαν και θα συγκινούν πάντα. Υπάρχουν όμως και «μικρές» ερωτικές ιστορίες, με άγνωστους πρωταγωνιστές, στις οποίες έτρεφα...
Μικρές ερωτικές ιστορίες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας