Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αγία Σοφία: σύμβολο και πραγματικότητα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αγία Σοφία: σύμβολο και πραγματικότητα

  • A-
  • A+

Ο πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος πήρε θέση στο ζήτημα της μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί. Δηλώνοντας ότι η Αγία Σοφία είναι κορυφαίος ιερός χώρος της Ορθοδοξίας και ότι η ορθόδοξη παράδοση, που σφραγίστηκε από το δέος που ένιωσαν οι Ρώσοι στο τέλος της 1ης χιλιετίας μ.Χ. μπροστά στο μεγαλείο του ναού αυτού, αποτελεί έκτοτε συστατικό πολιτισμικό τους στοιχείο, που θα τραυματιστεί, αν ισχύσει η απόφαση αλλαγής του ισχύοντος καθεστώτος.

«Αιχμαλωτίστηκαν από το κάλλος του» οι πρέσβεις του μετέπειτα αγίου Βλαδίμηρου και του μετέφεραν την αίσθηση αυτή όταν επέστρεψαν. Η ιστορικός τέχνης Ταμάρα Τάλμποτ Ράις περιγράφει την αίσθηση αυτή συνδέοντάς την και με το σύνολο της τελετουργίας που παρακολούθησαν - τελετουργία η οποία απορρέει από μια σύνθεση των τεχνών και που ο εκκαθαρισθείς επί Στάλιν Πάβελ Φλορένσκι θα αποκαλέσει «λειτουργικό δράμα». Κάτι αντίστοιχο θα λέγαμε με το «ολικό έργο τέχνης» του Βάγκνερ.

Θα μπορούσαν κάποιοι να αναρωτηθούν αν η τοποθέτηση αυτή του Κυρίλλου εγγράφεται και σε διεκδικήσεις από τη ρωσική Εκκλησία στον χώρο της Ορθοδοξίας με όλα τα πολιτικά συμφραζόμενα και με δεδομένο τον ανταγωνισμό μεταξύ των πατριαρχείων Κωνσταντινουπόλεως και Μόσχας που εντάθηκε εξαιτίας του ζητήματος της ουκρανικής Εκκλησίας. Η μονόπλευρη όμως αναφορά σε ζητήματα «ρεάλ πολιτίκ» κινδυνεύει να μας κάνει να χάνουμε όχι μόνον τα οράματα και τα αισθήματα, αλλά καμιά φορά και την πραγματικότητα την ίδια, την οποία ένας μονοδιάστατος πραγματισμός υποβαθμίζει σε ένα άθροισμα στερεότυπων σκέψεων και τετριμμένων κινήσεων.

Η παράδοση της ορθοδοξίας και της βυζαντινής παιδείας βρίσκεται στα θεμέλια της ρωσικής ταυτότητας. Αγία Σοφία ονομάστηκε και ο καθεδρικός ναός του Κιέβου –πρώτης κοιτίδας του ρωσικού κράτους- στου οποίου τον νάρθηκα θυμάμαι σκαλισμένο το πρώτο ίσως κυριλλικό αλφάβητο. Η γοητεία των Βυζαντινών -που για τους Ρώσους ήταν «Γκριέκ», Ελληνες- σφραγίζει τη ρωσική σκέψη, τέχνη και οργάνωση από το ξεκίνημά της, και ο διάλογος της τρίτης Ρώμης, της Μόσχας, με το όραμα της δεύτερης, της Κωνσταντινούπολης, αποτελεί σταθερά της ρωσικής παράδοσης και πολιτικής.

Η σύμπλευση της Ρωσίας, όταν και όσο συμπλέει, με την Αγκυρα έχει βασικό στόχο την απόκρουση του υπαρκτού κινδύνου περικύκλωσής της. Ωστόσο, κινήσεις όπως αυτή του Κυρίλλου δείχνουν ότι η Μόσχα δεν προτίθεται να θυσιάσει τα πάντα στον «αναθεωρητισμό» του κ. Ερντογάν. Ισως όμως να μας θυμίζουν και κάτι ακόμη: ότι ο σεβασμός στο κάλλος του «ολικού αυτού έργου τέχνης» είναι κεφαλαιώδης πολιτισμικά αλλά και πολιτικά, με μια ουσιαστική και όχι εργαλειακή έννοια.

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Γυναίκα/εικασία/εικόνα
Ο κύριος Εμπουμπεκίρ Σοφούογλου, καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Σαγγάριου προτείνει να αφαιρεθούν οι εικόνες από την Αγία Σοφία, για να πάψει η ασέβεια προς τον Πορθητή.
Γυναίκα/εικασία/εικόνα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Να αντισταθούμε
Ισλαμπόλ (Ισλαμπούλ) (πόλη του Ισλάμ ή ως εκεί που αφθονεί το Ισλάμ) θυμόμαστε ότι ήθελε να ονομάσει την Ιστανμπούλ ο κ. Ερντογάν έναν χρόνο πριν. Τότε περίπου που έλεγε ότι δεν πρόκειται ως πολιτικός ηγέτης...
Να αντισταθούμε
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ξυπόλητοι άγιοι
Εκείνη τη φορά μέσα σε μια εκκλησία βρήκε τον παπά. Εκείνος τον καλημέρισε λέγοντάς του πατρικά: Γιατί δεν φοράς παπούτσια; Δεν θα ήταν τιμή για τον άγιο που έρχεσαι να προσκυνήσεις; Κι εκείνος αφού κοίταξε...
Ξυπόλητοι άγιοι
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο Αλέκος
Ακόμα και όταν δεν μιλάμε για τη θρησκεία της δικής μας παράδοσης και κοινωνίας -ή μάλλον ιδίως τότε- ή ακόμα και όταν μιλάμε για λειτουργούς οποιασδήποτε θρησκείας με τους οποίους τυχαίνει δίκαια ή άδικα να...
Ο Αλέκος
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Αξιον εστί το ελάχιστο
Στα νησιά μας θα βρει κανείς των ελαχίστων το ελάχιστο. Αυτό το ελάχιστο, που σημαίνει και το πιο αγαπημένο.
Αξιον εστί το ελάχιστο
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Για την Αγία Σοφία
Η Αγία Σοφία είναι αυτή που είναι και ήταν αυτή που ήταν. Τίποτα δεν αλλάζει την ιστορία της και ό,τι και αν γίνει με αυτήν. Εγώ το μόνο που παρατηρώ και περιμένω με πολύ ενδιαφέρον είναι το τι θα γίνει μετά.
Για την Αγία Σοφία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας