Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το φάντασμα της επιθυμίας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το φάντασμα της επιθυμίας

  • A-
  • A+

Την πιο σημαδιακή για τη ζωή μου απαγόρευση τη βίωσα στα οκτώ μου χρόνια. Είχα μόλις αγοράσει το κλασικό εικονογραφημένο «Ο Δρ Τζέκιλ και ο κ. Χάιντ» και η μητέρα μου, ενοχλημένη από τις εικόνες, το έσκισε πριν το διαβάσω. Εμεινα με τη λαχτάρα. Περνούσα κάθε μέρα από το περίπτερο για να θαυμάσω το εξώφυλλο και ζήλευα τη δόξα του περιπτερά.

Οταν τελικά το διάβασα, δύο χρόνια μετά, η ιστορία του «καλού» δόκτορα Τζέκιλ και του alter ego του, του «κακού» κυρίου Χάιντ, με αναστάτωσε, χωρίς όμως να καταλάβω γιατί. Τι κοινό είχα με τον ευυπόληπτο αστό της βικτωριανής Αγγλίας Τζέκιλ ή τον σαδιστή, δολοφονικό Χάιντ;

Την απάντηση θα τη μάθαινα πολύ αργότερα, στα φοιτητικά μου χρόνια στο Παρίσι, όταν η μεταφυσική αντίληψη Καλού - Κακού απέκτησε την επιστημονική της ερμηνεία. Ο καλός Τζέκιλ εκφράζει το Υπερεγώ: αυτή την αόρατη υπερδομή που αργά αλλά σταθερά (μέσα από την οικογένεια, την εκπαίδευση, την εκκλησία, τον στρατό, τον χώρο της εργασίας, τις οργανώσεις, τα κόμματα κ.ά.) γίνεται ένα με τον εαυτό μας, υπέρτατος κριτής που καθορίζει κάθε στιγμή τις συμπεριφορές μας για τι πρέπει (και τι δεν πρέπει) να κάνουμε. Και ο Χάιντ (ο κύριος «Κρυμμένος», δηλαδή, στα ελληνικά) είναι το Ασυνείδητο – η πηγή των επιθυμιών και το βαθύτερο Είναι μας.

Ετσι, ο Τζέκιλ, μη έχοντας πρόσβαση σε αυτά που η τάξη του απαγορεύει, μεταμορφώνεται σε Χάιντ κάθε φορά που θέλει να τα απολαύσει. Ομως… όταν η επιθυμία καταπιέζεται, απωθείται, ματαιώνεται, συστηματικά και για πολύ καιρό, δεν είναι πια η επιθυμία, αλλά το φάντασμά της. Είναι ένα ξέσπασμα, μια τυφλή, διεστραμμένη πράξη βίας (σαδισμό την ονομάζει ο Φρόιντ στην «ορμή θανάτου»). Γι’ αυτό ο Χάιντ σκοτώνει.

Συγκλονιστική ιστορία. Στην οποία ο καθένας μπορεί να αναγνωρίσει, τηρουμένων των αναλογιών, τον εαυτό του. Ναι, ήμουν ένας Τζέκιλ στη συντηρητική ελληνική αστική κοινωνία του 1950: να είσαι «καθωσπρέπει», πρώτος μαθητής, να μη λες τη γνώμη σου όταν διαφέρει από την κοινή γνώμη, να είσαι αρεστός σε όλους, να ακολουθείς όσα αποφάσισαν οι άλλοι για σένα… Και ήμουν και Χάιντ: όχι, δεν σκότωνα με όπλα αλλά με λέξεις, κι ακόμα αναρωτιέμαι πού έβρισκα την τόλμη, το θράσος, την οργή να αντιταχθώ σε όσα μου επέβαλλαν παρά τη θέλησή μου…

Ευγνωμονώ τη μητέρα μου που μου απαγόρευσε κάτι που επιθυμούσα τόσο πολύ: ήταν η αρχή για να συνειδητοποιήσω τη διαρκή πάλη Τζέκιλ - Χάιντ μέσα μας, από τη στιγμή που γεννιόμαστε μέχρι την τελευταία μας πνοή. Σε αυτή την πάλη, μην το ξεχνάμε, παίζεται η ύπαρξή μας, η ευτυχία μας. Το να είσαι ο εαυτός σου σημαίνει να παίρνεις τη ζωή σου στα χέρια σου, κόντρα σε όλους και όλα, αν χρειαστεί.

*σκηνοθέτης, συγγραφέας και καθηγητής κινηματογράφου

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Οι γενιές που δεν μπορούν να ανασάνουν
Ολοένα εξαπλώνεται το ας το πούμε κίνημα «Δεν μπορώ να ανασάνω», κατά βάθος, όμως, όλο και πολλαπλασιάζονται οι άνθρωποι στον πλανήτη που δεν μπορούν πραγματικά να ανασάνουν.
Οι γενιές που δεν μπορούν να ανασάνουν
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Made to be a steak
Αυτό που θαυμάζω στους πολιτισμένους Βόρειους είναι πως ό,τι λένε το εννοούν και το κάνουν. Φιλέτο, μπριζόλα, κιμά, όλα. Και γι' αυτό προσοχή. Αν μας κρεμάσουν μετά πολλών επαίνων καμιά καρτέλα στον λαιμό δεν...
Made to be a steak
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Για την πρώην «κανονικότητα»
Η επιστροφή στην κανονικότητα είναι μία λάθος έκφραση. Κανονικότητα για ποιους, κατασκευασμένη από ποιους; Είναι αλήθεια ότι πολλοί έχουμε τις βεβαιότητές μας και τις συνήθειές μας και σε αυτές θέλουμε να...
Για την πρώην «κανονικότητα»
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Πότε ξεκίνησε η μέρα
Προχθές βράδυ ονειρεύτηκα ότι ταξίδευα. Οτι ήμουν σε ένα πλοίο και πήγαινα σε ένα νησί. Καλοκαίρι μάλλον, γιατί αν και ήταν πολύ πρωί και έκανε ψύχρα, τα ρούχα μου ήταν ελαφρά -έτσι τα ένιωθα.
Πότε ξεκίνησε η μέρα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Για τα χαιρέκακα συναισθήματα
Μην μπλέξουμε με θεούς, όλα ανθρώπινα είναι, μην ξελογιαζόμαστε από θεωρίες και ιδεολογήματα. Ισως χρειάζεται μια γενναία συνομιλία όλων με το μύχιό μας, μια σθεναρή αντιμετώπιση και στη συνέχεια οικείωση με...
Για τα χαιρέκακα συναισθήματα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας