Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι έγκλειστοι της Αλτόνα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι έγκλειστοι της Αλτόνα

  • A-
  • A+

Με τους κάθε λογής εγκλεισμούς που βιώνουμε αυτόν τον καιρό, θυμήθηκα τη συγκλονιστική ταινία του Βιτόριο Ντε Σίκα «Οι έγκλειστοι της Αλτόνα» (1962), διασκευή του θεατρικού έργου του Ζαν-Πολ Σαρτρ.

Ξεχάστε τον σκηνοθέτη του νεορεαλισμού της δεκαετίας του '50 κι ανακαλύψτε έναν Ντε Σίκα… μπαρόκ, ανοιχτό σε αισθητικές επιλογές που δεν μας είχε συνηθίσει.

Ο Φραντς φον Γκέρλαχ, αξιωματικός των ναζί, καταζητούμενος για βασανισμούς, ζει έγκλειστος στη σοφίτα της πατρικής έπαυλης. Για τον έξω κόσμο θεωρείται νεκρός. Η ετεροθαλής αδελφή του Λένι φροντίζει να τον κρατάει στην κυριολεξία στο σκοτάδι, καλλιεργώντας του την ψευδαίσθηση ότι ο πόλεμος δεν τελείωσε και ότι η Γερμανία είναι κατεστραμμένη.

Ομως βρισκόμαστε στο 1959, ο πόλεμος έχει τελειώσει πριν από πολλά χρόνια και η Γερμανία βρίσκεται σε πλήρη αναδιοργάνωση. Ο Φραντς μπορεί να ξαναβγεί στον κόσμο χωρίς νομικές συνέπειες και ο πατέρας του θα φροντίσει να μάθει την αλήθεια.

Βγαίνοντας στους δρόμους, ο Φραντς αντικρίζει κατάπληκτος μια Γερμανία ελεύθερη από τους δεσμούς με το παρελθόν. Πού πήγαν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και οι χιλιάδες βασανισμένοι; Πού είναι τα ερείπια του πολέμου και οι εκατομμύρια νεκροί; Ευτυχώς, ο πατέρας του τον προσγειώνει στην πραγματικότητα: «Αν δεν είχαμε καταστραφεί τότε, δεν θα ξαναγεννιόμασταν τώρα! Οι ναζί ζήτησαν τις εκτάσεις μου για στρατόπεδα συγκέντρωσης. Αλλά οι Αμερικανοί ήταν πολύ πιο καλοί μαζί μου. Μου πρότειναν την επέκταση των ναυπηγείων μου!»

Μ’ αυτή την απίστευτα κυνική δήλωση, ο μεγιστάνας Γκέρλαχ υπογραμμίζει δυο πολύ απλές αλήθειες που πολλές φορές έχουμε την τάση να ξεχνάμε. Για τους εκμεταλλευτές αυτού του κόσμου, ο πόλεμος είναι αναγκαίος. Και το χρήμα ευπρόσδεκτο, απ’ όπου κι αν προέρχεται.

«Σ’ έναν χρόνο, τα πλοία μας θα καλύπτουν την απόσταση ανάμεσα στη Γη και το Φεγγάρι, γιε μου», λέει περήφανος ο πατέρας Γκέρλαχ στον Φραντς καθώς τον ξεναγεί στα ναυπηγεία από ψηλά, από έναν γερανό. «Η Γερμανία είναι ζωντανή κι εσύ ο διάδοχός μου. Ολοι θα δουλεύουν για μας!»

Σας θυμίζουν τίποτα αυτά τα γεμάτα αλαζονεία λόγια του πατέρα; Ακούστε τώρα και την απάντηση του γιου, λίγο πριν βουτήξει στο κενό.

«Δικαστήριο της Νύχτας… εγώ, ο Φραντς φον Γκέρλαχ, δηλώνω ότι σήκωσα το βάρος όλου του αιώνα στους ώμους μου, και μόνος μου θα πληρώσω γι’ αυτό – τώρα και για πάντα»!

Ο πόλεμος είναι ο αφανισμός των πολλών για τα συμφέροντα των λίγων. Ακόμα όμως και μέσα σ’ αυτές τις ακραίες συνθήκες, μας λέει η ταινία, το θέμα της ευθύνης, ατομικής και συλλογικής, παραμένει. Επιτιθέμενος ή αμυνόμενος, βασανιστής ή βασανιζόμενος, στρατηγός ή απλός στρατιώτης, λιποτάκτης, προδότης ή ήρωας, ο άνθρωπος καλείται πάντα να επιλέξει. Ο Υπαρξισμός του Σαρτρ είναι στην ουσία ένας Ανθρωπισμός, γιατί θα μπορούσε να αλλάξει τις τύχες του κόσμου.

* σκηνοθέτης, συγγραφέας και καθηγητής κινηματογράφου

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Δημιουργία ή θάνατος
Το συγκλονιστικό αυτό σύνθημα, κραυγή αισιοδοξίας, ακούστηκε στην αίθουσα προβολών μικρού μήκους ταινιών της ταινιοθήκης «Λαΐς» μετά το τέλος της δεκαπεντάλεπτης ταινίας «Να ντύσουμε τους νεκρούς» της...
Δημιουργία ή θάνατος
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μποντ, Τζέιμς Μποντ
Σκέφτηκα, να κάνω, ένα κείμενο για τον τελευταίο Τζέιμς Μποντ, τον 24ο, που να το τιτλοφορήσω έτσι. Γιατί η νοσταλγία είναι πάντα γοητευτική, επειδή εμείς την κάνουμε γοητευτική∙ της αφαιρούμε αιχμές και...
Μποντ, Τζέιμς Μποντ
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μικρές ερωτικές ιστορίες
Η τέχνη ύμνησε πολλές «μεγάλες» ερωτικές ιστορίες, με πασίγνωστους ήρωες, που συγκίνησαν και θα συγκινούν πάντα. Υπάρχουν όμως και «μικρές» ερωτικές ιστορίες, με άγνωστους πρωταγωνιστές, στις οποίες έτρεφα...
Μικρές ερωτικές ιστορίες
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μάτια χωρίς πρόσωπο
Ο δρ Ζενεσιέ, που ειδικεύεται στις μεταμοσχεύσεις προσώπου, γίνεται αιτία, οδηγώντας με υπερβολική ταχύτητα την επιβλητική Σιτροέν DS, να παραμορφωθεί το πρόσωπο της κόρης του, Κριστιάν. Μόνο τα μάτια της...
Μάτια χωρίς πρόσωπο
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Υπηρέτες και παράσιτα
Αρκετοί εξεπλάγησαν και κάποιοι ενοχλήθηκαν από τη βράβευση της ταινίας του Κορεάτη σκηνοθέτη Μπονγκ Τζουν Χο «Παράσιτα» από την Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου.
Υπηρέτες και παράσιτα
ΑΠΟΨΕΙΣ
To αστυνομικό και οι σκηνοθέτες ταινιών «τέχνης»
Ενα από τα πιο αγαπημένα μου είδη στον κινηματογράφο είναι το αστυνομικό. Λαϊκό είδος, με μεγάλη απήχηση στον κόσμο. Ομως το ερώτημα που πάντα με απασχολούσε ήταν γιατί όλοι σχεδόν οι σκηνοθέτες ταινιών...
To αστυνομικό και οι σκηνοθέτες ταινιών «τέχνης»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

ΚΛΕΙΣΙΜΟ