Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ακόμα μία ευκαιρία

Τιτσιάνο, «Pietà» (λεπτομέρεια)

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακόμα μία ευκαιρία

  • A-
  • A+

Ανατρέχοντας στο παρελθόν, στις ιστορικές καταγραφές, στα αρχαιολογικά ευρήματα, στα ανθρωπογεωγραφικά στοιχεία και στα κοινωνικοοικονομικά δεδομένα κάθε εποχής δεν είναι δύσκολο να εντοπίσουμε περιπτώσεις έντονων αλλαγών στις ανθρώπινες κοινωνίες που προέκυψαν ως αποτέλεσμα κοινωνικών, πολιτικών, ιδεολογικών και θρησκευτικών συγκρούσεων.

Με όσα βιώνουμε τις τελευταίες εβδομάδες, βλέπουμε ότι προκειμένου να συντελεστούν καταρρεύσεις κοσμοθεωριών, πολιτικών ιδεολογιών και ιδεοληψιών και αναθεωρήσεις κοινωνικών προτύπων δεν είναι πάντα απαραίτητο να εκδηλωθούν τέτοιου είδους συγκρούσεις.

Ενίοτε, αρκεί ένας «απλός» ιός. Στην παρούσα κατάσταση η εξάπλωση του κορονοϊού σαρώνει κάθε θέσφατο του νεοφιλελευθερισμού, ξεφουσκώνει κάθε ιδεολόγημα για περιστολή και απορρύθμιση του κράτους προς όφελος της ιδιωτικής οικονομίας, ακυρώνει κάθε πρόταγμα της παγκοσμιοποιημένης αγοράς και των δήθεν μηχανισμών αυτορρύθμισης που τάχα επιλύουν αυτομάτως όλα τα προβλήματα, καταρρίπτει κάθε επιχείρημα υπέρ του μοντέλου της αλόγιστης καπιταλιστικής «ανάπτυξης» ως μονόδρομο της ευημερίας.

Εξ ου και πληθαίνουν οι εκτιμήσεις ότι ο μετά τον κορονοϊό κόσμος θα (πρέπει να) ανασυγκροτηθεί με πιο έντονα τα στοιχεία της κοινωνικής συνοχής, της αλληλεγγύης, της φιλικής προς τον άνθρωπο και το περιβάλλον ανάπτυξης, του άμεσου περιορισμού της καταστρεπτικής για τον πλανήτη και τις ανθρώπινες κοινωνίες αδηφάγας, ανεξέλεγκτης και με κάθε κόστος επιδίωξης του ληστρικού κέρδους και του πλουτισμού.

Αλλά ας μην ελπίζουμε σε πολλά. Ας αναλογιστούμε ότι οι επιδημίες και οι πανδημίες συντροφεύουν τον άνθρωπο, τις κοινωνίες και τον πολιτισμό του από τότε που υπάρχει άνθρωπος, ανθρώπινες κοινωνίες και ανθρώπινος πολιτισμός. Οτι οι επιδημίες και οι πανδημίες αποτελούν κανονικότητα, επανεμφανιζόμενες κατά κύματα, με σχεδόν σταθερό και περιοδικό ρυθμό ανά τους αιώνες, διαμορφώνοντας ώς έναν βαθμό τις μετέπειτα εξελίξεις.

Αν οι ανθρώπινες κοινωνίες είχαν στοιχειωδώς διδαχθεί από τα πολλαπλά «κρυφά» μηνύματα επιδημιών και πανδημιών, θα είχαν υιοθετήσει διαφορετικά μοντέλα οικονομικής ανάπτυξης, κοινωνικής συγκρότησης, πολιτικής συμπεριφοράς.

Θα είχαν αναπτύξει διαφορετικές ανθρωπογεωγραφίες, άλλα οικιστικά και χωροταξικά πρότυπα. Αναστοχαζόμενοι όλα αυτά, ας μετρήσουμε και ας αξιολογήσουμε το πόσες και πόσες ευκαιρίες για κοινωνική, πολιτική και ιδεολογική αναμόρφωση μας πρόσφεραν οι επιδημίες και οι πανδημίες του παρελθόντος. Πόσες ανάλογες με τη σημερινή ευκαιρίες αφήσαμε να πάνε χαμένες.

Ας ανακαλέσουμε πώς κλείνει ο Αλμπέρ Καμί την «Πανούκλα», ο Κουρτ Βόνεγκατ το «Σφαγείο Νο.5», ακόμα και ο Αλεξ Γκάρλαντ την «Παραλία». Ας αντλήσουμε τα απαραίτητα διδάγματα, χωρίς να λειτουργήσουμε απλά και μόνο διαπιστωτικά. Ας προχωρήσουμε με τόλμη, χωρίς να ονειροβατούμε. Ας μη μείνουμε μόνο στη διερώτηση «άραγε αυτή η κρίση ποιαν νέα τυραννία θα μας φέρει;».

* (Ph.D.)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής - Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Επιδημίες και κοινωνίες
Μια στοιχειώδης ιστορική αναδρομή φανερώνει ότι δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που η εμφάνιση επιδημιών συσχετίζεται με πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές, κάποιες φορές πολύ σημαντικές, άλλες μη...
Επιδημίες και κοινωνίες
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κοινωνικά παλίμψηστα
Τα κοινωνικά παλίμψηστα πρέπει να τα «ξύσουμε» προσεκτικά, απομακρύνοντας το επιφανειακό στρώμα που έχει εγγράψει η κοινωνικά ανερμάτιστη λειτουργία της στενά οικονομίστικης «αγοράς», ώστε να αναδειχθούν οι...
Κοινωνικά παλίμψηστα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κορονοϊός και «κανονικότητα»
Η χώρα μας έχει ώς εδώ μια αναμφισβήτητα επιτυχημένη πορεία στην αντιμετώπιση του νέου κορονοϊού. Η πορεία αυτή βοήθησε να καταλάβουμε τα νέα δεδομένα της ζωής μας.
Κορονοϊός και «κανονικότητα»
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Καντιανό κενό
Το κείμενο του Γιώργου Μπλάνα «Η χάρτινη αρένα», το οποίο παρατίθεται εν είδει επιλόγου και επιμέτρου στην ελληνική έκδοση του διηγήματος «Ο εκδικητής» του Τόμας ντε Κουίνσι (εκδόσεις Ερατώ, 2006), ξεκινά με...
Καντιανό κενό
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Made to be a steak
Αυτό που θαυμάζω στους πολιτισμένους Βόρειους είναι πως ό,τι λένε το εννοούν και το κάνουν. Φιλέτο, μπριζόλα, κιμά, όλα. Και γι' αυτό προσοχή. Αν μας κρεμάσουν μετά πολλών επαίνων καμιά καρτέλα στον λαιμό δεν...
Made to be a steak
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «κανονικό» και το «φυσιολογικό»
Οταν κατακάτσει η σκόνη από την υγειονομική κρίση, είναι σίγουρο ότι θα εμφανιστεί ένα άλλο «φυσιολογικό» το ίδιο επώδυνο με το προηγούμενο και γι’ αυτό οι κυρίαρχες ελίτ αποφεύγουν να το περιγράψουν. Ο...
Το «κανονικό» και το «φυσιολογικό»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας